Το αντάρτικο στα βουνά της Πάφρας και γενικά στο Δυτικό Πόντο (Αντών Πασάς, ο Κολοκοτρώνης του Πόντου) - Α' Μέρος

Το αντάρτικο στα βουνά της Πάφρας και γενικά στο Δυτικό Πόντο (Αντών Πασάς, ο Κολοκοτρώνης του Πόντου)

Τον Οκτώβρη του 1912 κηρύχτηκε ο Βαλκανικός Πόλεμος. Το γεγονός αναγγέλθηκε με νταούλια και ντελάληδες. Πόλεμος στα Βαλκάνια! Οι Ρωμιοί και οι Αρμένιοι, που για πρώτη φορά στρατεύονταν στους αιώνες, έσφιγγαν την ψυχή τους και τραβούσαν με φορτηγά καράβια για το μέτωπο της Μακεδονίας. Μετά την αναχώρησή τους για τον πόλεμο, πριν περάσει καλά-καλά ένας μήνας, αποσπάσματα ζαπιτιέδων (αξιωματικών) άρχισαν να ληστεύουν, τάχα για το στρατό, τα σπίτια των Ρωμιών και των Αρμενίων, καθώς επίσης τα μαγαζιά και τα εργαστήριά τους. Όσους δεν τους έδιναν χρήματα, ρούχα και τρόφιμα, τους έριχναν στη φυλακή. Μερικούς τους ενοχοποιούσαν παρουσιάζοντας κάτι παλιά σκουριασμένα όπλα και τους οδηγούσαν στην κρεμάλα.
Ο Δεσπότης Γερμανός Καραβαγγέλης ήταν ανίσχυρος και ανήσυχος στο Μητροπολιτικό Μέγαρο. Ζήλευε τους εθελοντές Έλληνες που έφευγαν κρυφά με αυστριακό βαπόρι για να καταταγούν στον ελληνικό στρατό. Οι ζαπιτιέδες καταπατούσαν το οικογενειακό άσυλο των χριστιανών και τους φέρνονταν σαν να ήταν εχθροί. Όταν τα έμαθαν αυτά οι στρατευμένοι, αποφάσισαν να δραπετεύσουν με τον οπλισμό τους στο στρατόπεδο των Ελλήνων και των χριστιανικών λαών των Βαλκανίων, όπου ήταν η φυσική τους θέση, και γύριζαν κρυφά στα σπίτια τους. Τον πέμπτο μήνα ξεκίνησαν οι πρώτοι λιποτάκτες του πολέμου για τον Πόντο, για να προστατέψουν τα νοικοκυριά και τις οικογένειές τους.
Τον έκτο μήνα οι λιποτάκτες πλήθαιναν από την πλευρά των Ελλήνων, των Αρμενίων και των Τούρκων. Στα μεϊντάνια της Σαμψούντας είχαν στηθεί μόνιμες κρεμάλες και σε λίγο οι ομαδικοί απαγχονισμοί στην πλατεία του ρολογιού έδιναν και έπαιρναν. Ωστόσο, οι Ρωμιοί του Πόντου δεν απελπίστηκαν. Έμαθαν κρυφά από τις ελληνικές εφημερίδες τις νίκες του ελληνικού στρατού και την απελευθέρωση των πόλεων της Μακεδονίας και της Ηπείρου, και το ηθικό τους αναπτερώθηκε. Έτσι, το αντάρτικο, ως αναγκαία κατάληξη της πορείας των πραγμάτων, ήταν πλέον γεγονός. Ήταν μια αυθόρμητη κίνηση απόγνωσης, ένα πηγαίο ξέσπασμα οργής, σχεδόν πρωτόγονο. Εκδηλώθηκε κατά πρώτο και κύριο λόγο στην Πάφρα, στο Νεπιέν Νταγ, μετά το πέρας μερικών μηνών από την έναρξη του Βαλκανικού Πολέμου, με την πρωτοβουλία του Αντών Πασά. Στη συνέχεια απλώθηκε στα βουνά της Αμισού, της Αμάσειας, της Έρπαα κ.λπ. Το αντάρτικο είχε δύο περιόδους αγώνα. Η πρώτη άρχισε επίσημα από το 1914 και έφτασε μέχρι την ανακωχή, στο τέλος του 1918, όταν έπεσε το ηθικό των Τούρκων και σταμάτησε ο άγριος κατατρεγμός των Ελλήνων. Η δεύτερη περίοδος ξεκίνησε με την εμφάνιση του Κεμάλ, οπότε έφτασε στο αποκορύφωμά του το μαρτύριο του λαού. Πολλοί φημισμένοι οπλαρχηγοί έδρασαν εναντίον των Τούρκων στα βουνά της Πάφρας, της Αμισού κ.λπ., για τους οποίους υπάρχουν λίγες πληροφορίες από μερικά ημερολόγια. Αντάρτικο Πόντου / Αγώνες ανεξαρτητοποίησης / Αντίσταση κατά των τούρκων

Η οργάνωση του αγώνα και η δράση του Αντών Πασά
Το αντάρτικο στη Σαμψούντα το οργάνωσε ο Δημήτριος Χαραλαμπίδης. Αυτός, μαζί με τον Βασίλουστα και τον Χαϊτάρπασα, πήγαν στην Πάφρα για να οργανώσουν και εκεί τον ανταρτικό στρατό. Από τον Βαλκανικό ακόμα Πόλεμο, ο περίφημος ηγέτης των ανταρτών στην Πάφρα, Αντών Πασάς, ήρθε σε επικοινωνία μαζί τους. Συμφώνησαν όλοι μαζί για την καλύτερη οργάνωση του στρατού στα βουνά της Πάφρας.
Ήρθαν σε συνεννόηση με τον αρμοστή των Ρώσων, οι οποίοι τους έδωσαν οπλισμό, χειροβομβίδες και χρήματα. Οι Ρώσοι βοηθούσαν στη διοργάνωση ανταρτικών ομάδων για να προκαλέσουν αναταραχή στο εσωτερικό της Τουρκίας, ώστε εκείνη να απασχολεί ένα τμήμα του στρατού της με τους αντάρτες. Ο απώτερος σκοπός των Ρώσων ήταν να προετοιμαστεί κατάλληλα το έδαφος από τους αντάρτες μέσα σε 3-4 μήνες, ώστε η Ρωσία, μετά την Τραπεζούντα, να καταλάβει και τον Δυτικό Πόντο (Πάφρα, Αμισό κ.λπ.) και έτσι να στερεωθεί η κυριαρχία τους σε όλο τον Πόντο.  Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου (playlist
Οι Τούρκοι, μόλις έμαθαν πως η Ρωσία ενισχύει τους αντάρτες στην Πάφρα και στη Σαμψούντα, έστειλαν ένα σύνταγμα στρατού για να τους καταδιώξει. Δυστυχώς, πέρασαν τέσσερις μήνες και ο ρωσικός στρατός δεν φαινόταν πουθενά. Μόνο κάποτε-κάποτε βομβάρδιζε τις ακτές της πόλης, προπάντων την πετρελαιοαποθήκη. Αργότερα, ο ρωσικός στρατός στασίασε γιατί δεν ήθελε να πολεμήσει. Οι Ρώσοι έκοψαν τη συγκοινωνία και σταμάτησαν να στέλνουν οπλισμό στους αντάρτες. Οι μουζίκοι (ακτήμονες) της Ρωσίας, που δούλευαν στα χωράφια των τσιφλικάδων (Καζάκων), ζητούσαν χωράφια· έτσι, οι μουζίκοι στρατιώτες είχαν επαναστατήσει και δεν πολεμούσαν. Ο Χαραλαμπίδης περιήλθε σε μεγάλη δυσκολία, γιατί τα εφόδια είχαν τελειώσει. Κάθε δεκαπέντε μέρες οι Τούρκοι έβγαιναν για καταδίωξη των ανταρτών. Μάλιστα, σε μια μάχη σκοτώθηκε ο γιος και ο αδελφός του Χαραλαμπίδη, ενώ φυλακίστηκε όλη η οικογένειά του στη Σαμψούντα. Τότε ο Χαραλαμπίδης αποφάσισε να πάει στην Τραπεζούντα, αφού άφησε ως αντικαταστάτη του τον γαμπρό του, Παντελή Αναστασιάδη. Ύστερα από πολλές επικίνδυνες περιπέτειες, έφτασε στην Τραπεζούντα (η οποία βρισκόταν υπό ρωσική κυριαρχία) μαζί με 18 αντάρτες.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Παντέλ Αγά (Αναστασιάδη), τον Μάιο του 1917 ο Βασίλ Ουστάς γύρισε από την Τραπεζούντα με 2.000 όπλα και πολεμοφόδια, και αποβιβάστηκε στην ακρογιαλιά Ταφλάν-κιοϊ της Πάφρας. Οι Τούρκοι τον αντιλήφθηκαν και έγινε σκληρή μάχη ανάμεσα στους Τούρκους και τους Βασίλ Ουστά και Αντών Πασά (τον αρχηγό της περιοχής του Νεπιέν Νταγ). Η μάχη ήταν σκληρή και οι Τούρκοι κατάφεραν να πάρουν τον μισό οπλισμό. Αμισός (Σαμψούντα) - Πάφρα Πόντου. Ιστορία, Χοροί, ήθη, έθιμα, παραδόσεις

Διαβάστε την συνέχεια σε επόμενη ανάρτηση

Πηγή: Αναμνήσεις των Ποντίων Παφραίων απο τις χαμένες πατρίδες τους - Η Πάφρα του Πόντου - Η Χώρα των Γενναίων του πρωτοπρεσβυτέρου π. Νικολάου Κυνηγόπουλου

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com