Παροιμιώδεις εκφράσεις Κοτυώρων Πόντου - Άκογλου Ξενοφώντα (Δ' Μέρος)

Ασ’ σο στόμα σ’ και ση Θεού τ’ ωτίν
Αντίστοιχο με το από το: Από το στόμα σου και στου Θεού τ’ αυτί

Παροιμιώδεις εκφράσεις Κοτυώρων Πόντου του Άκογλου Ξενοφώντα - Δ' μέρος

Ασ’ σο χαλκόν-ατ’ς αφκά μυίας περάν’νε και αντιπεράν’νε
Κάτω από τον τέντζερη της περνούν κι αντιπερνούν οι μύγες. Έκφραση για την ανοικοκύρευτη που δεν έχει το νου της στο σπίτι της

Ασ’ σ΄ωβόν απάν’ μαλλίν αραύ’ να αχπάν’
Πάνω από το αυγό μαλλί γυρεύει να μαδήσει. Ανάλογη έκφραση: από τη μύγα ξύγκι

Ατό πα έχ̆’ το φαλαμίδ’ν-αθε
Κι αυτό έχει το θαλαμίσκο του, το ιδιαίτερο του διαμέρισμα. Λέγεται από πολύ χορτάτο που θέλει να δικαιολογηθεί με αυτό τον τρόπο ώστε να δεχτεί κάτι εκλεκτό που του προσφέρουν ή και από εκείνους που του το προσφέρουν, πιέζοντάς τον να το δεχτεί

Αυτός ποιος (το «ποιος» άτονο)
Δεν τον λογαριάζω. Λέγεται από εκείνον που δεν δίνει σημασία στο ενδιαφερόμενο, σε κάποιο πρόσωπο αξιοσέβαστο στην κοινωνία

Αψίματα κ̆ουρτά
Καταπίνει φωτιές. Λέγεται για τον δραστήριο, τον γρήγορο στη δουλειά του, τον έξυπνο και τολμηρό

Βελόν να σύρτς αφκά ‘κ̆ι ρούζ’
Βελόνα να ρίξεις κάτω δεν πέφτει. Λέγεται όταν υπάρχει πολύ πλήθος - συνωστισμός

Βοσ̆κίζω τ’ ομμάτα̤ μ’
Βοσκάω τα μάτια μου, σεργιανάω μπανίζοντας τις όμορφες

Βούκαν και τ̆ούρκισμαν
Μπουκιά και τούρκεμα - αλλαξοπιστία. Πολύ ακριβά φαγητά ή και πολύ νόστιμα

Βρακία σύρ’ κά’
Αλλουνού βρακιά τραβάει προς τα κάτω. Λέγεται για τον απαιτητικό, το δραστήριο και ικανό

Βρεχ̆ή κι αέρας έτον
Βροχή και αέρας ήταν δηλαδή ήρθε και πέρασε, ξεχάστηκε κιόλας

Δά̤βολος ‘κ̆ι γλυτών’ ασ’ σα χ̆έρα̤ τ’
Τετραπέρατος, πολυμήχανος, διαόλου κάλτσα

Δέβα αποκ̆απνίγ’-ατα
Πήγαινε να αποκαπνιστείς με αυτά. Αποστροφή με θυμωμένο και ειρωνικό τρόπο. Λέγεται όταν η προσφορά που κάνει κάποιος καταντά παράκαιρη, άχρηστη και περιττή

Δέβα τσίλτεψον και πήσα κά’
Πήγαινε κατούρα και πέσε να κοιμηθείς. Ανάλογο με το σύρε κατούρα. Λέγεται κυρίως από μεγαλύτερους σε μικρότερους για ανοησίες τους κατά τη συζήτηση ή για μωροφιλοδοξίες ή και για απειλές αντιπάλων

Δεσπότ’ κ̆ιφάλ’ πατεί και δα̤βαίν’
Στου δεσπότη το κεφάλι πατάει και περνάει. Ακατάστατη και ανοικοκύρευτη

Δουκαλεύω-σο
Σε σέρνω από το χαλινό, σε σέρνω από τη μύτη

Δουλείαν ‘κ̆’ έεις; ή δουλείαν-μη ‘κ̆’ έεις;
Ανάλογη έκφραση με το: δε βαριέσαι ή άσε με ήσυχο

Παροιμιώδεις εκφράσεις Κοτυώρων Πόντου του Άκογλου Ξενοφώντα - Πηγή Λαογραφικά Κοτυώρων

Ποντι(α)κήΔιαλεκτολογία - Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com