Το αλυκόν η πίτα (η αλμυρή πίτα) στην λαογραφία των Ελλήνων του Πόντου

Αλυκόν πίτα (αλμυρή πίτα). Ήταν ένα είδος πίτας, που συνήθιζαν να παρασκευάζουν, ιδίως στη Σάντα την παραμονή των Θεοφανίων, από καλαμποκάλευρο με μπόλικο αλάτι.

Την πίτα αυτή την έκανε συνήθως έναν πρωτικάρ’ κορίτσ’, δηλαδή πρωτότοκο κορίτσι. Η παρασκευή της συνδεόταν με την λαϊκή δοξασία, ότι τη νύχτα της παραμονής των Θεοφανίων ανοίγουν οι ουρανοί, και κατ’ αυτόν τον τρόπο οι επιθυμίες των ανθρώπων είναι εύκολο να πραγματοποιηθούν. Η αλμυρή πίτα προκαλούσε δίψα και αυτοί που την έτρωγαν ονειρεύονταν ότι κάποιος ή κάποια τους πρόσφερε ένα ποτήρι νερό. Για τους ανύπαντρους - ανύπαντρες το πρόσωπο αυτό θα γινόταν το ταίρι τους. Αλυκόν πίταν έλεγαν και το χαψοψώμ' το οποίο παρασκευαζόταν από καλαμποκίσιο ή φούρνικον αλεύρι και χαψία (γαύρο). Σχετικό ποντιακό άσμα των νεότερων χρόνων αναφέρει σχετικά: «Η πίτα, ‘ξαν η πίτα, το αλυκόν η πίτα, εγώ απ' ατό πως έφαγα κι' εκάγα ας σην δίψαν, κανείς νερό ΄κ̌’ εδώκε ‘με κι εκάγα ασ΄σήν δίψαν» περιγράφοντας την δίψα που προκαλούσε η αλμυρή πίτα. 

Πηγή: Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού  Λαογραφικά Σύμμεικτα Πόντου. Ήθη, έθιμα, Γλωσσικά Ιδιώματα, Παροιμίες, Θρύλοι & Παραδόσεις.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com