Ήθη και έθιμα των Ποντίων του Σύδενδρου Γρεβενών των καταγομένων απο τα χωριά Τεμιρτζάντων, Σεϊτανάντων, Κουταλά και Τσοπανού της Τραπεζούντας του Πόντου

Δεν είμαι Πόντιος ούτε καν πρόσφυγας. Έζησα όμως 17 χρόνια μαζί με τούς Πόντιους στο Σύδενδρο Γρεβενών κι εκεί γνώρισα την γλώσσα τους, την ζωή τους, τα ήθη και τα έθιμά τους, τούς χορούς και την νοοτροπία τους.

Οι Πόντιοι του Σύδενδρου κατάγονταν από τα ορεινά χωριά τής Τραπεζούντας Τεμιρτζάντων, Σεϊτανάντων, Κουταλά και Τσοπανού. Όλα αυτά ανήκαν στην επαρχία Όλεσσα της Τραπεζούντας. Ήταν και μερικοί πού είχαν ζήσει στον Καύκασο και στο Κάρς, μα κι αυτοί είχαν την ίδια γλώσσα και τα ίδια έθιμα μ' αυτούς. Τα χωριά τους στον Πόντο ήταν φτωχά και ορεινά. Οι άντρες ασχολούνταν με την γεωργία και οι γυναίκες με την βοσκή των αγελάδων στα παρχάρια, πού ήταν κατάσπαρτα από λογιών - λογιών τσ̌ιτσ̌έκια (λουλούδια). Το βούτυρό τους, που το κατέβαζαν και το πουλούσαν στην Τραπεζούντα, ήταν από τα καλύτερα και αρωματικότερα της περιοχής. Οι φορεσιές τους ήταν απλές. Οι άντρες φορούσαν τα ζίπκας και τα τσ̌αρούχ̌α στα πόδια ενώ οι γυναίκες πάνω από το φιστάν' φορούσαν πεστιμπάλ' δεμένο στην μέση, σαν ποδιά, και γι' αυτό και το λέγανε και ποδέα, Στα πόδια φορούσαν κι αυτές τα ορτάρια (κάλτσες μάλλινες) και τα τσ̌αρούχ̌α.
Τα φαγητά τους ήταν απλά και υγιεινά. Βασική τροφή ήταν το γάλα, το γιουγούρτι, το βούτορον, το τυρίν και τα λαβάσ̌α̤. Τα Σαρακοστιανά τους φαγητά ήταν τα φασόλια με την τσιορβάν, τα κολοκύνθια, τα λάχανα και τα τσίρι̤α (αποξηραμένα δαμάσκηνα και αχλάδια). Τα γλέντια τους ήταν ζωηρά και χαρούμενα. Πολλές φορές, κρατούσαν μέρες και νύχτες ολόκληρες, όταν ήταν χειμώνας και δεν είχαν δουλειές στα χωράφια. Το ρακίν μαζί με τα κοσσάρας, έπαιρναν κι έδιναν. Το κρασί δεν το τραβούσαν. Η ρακή όμως έπρεπε να είναι γνήσια και δυνατή. Γι' αυτό και οι πιο πολλοί άντρες ήταν στομαχικοί.
Οι χοροί τους ήταν ζωηροί, δυναμικοί και κυκλικοί. Όλοι τους οι χοροί πήγαιναν δεξιά, έκτος από την τριγονίτσα, πού πήγαινε αριστερά. Γι’ αυτό και την λέγανε και ανάποδον χορόν. Χορεύανε την Πιπιλομάταινα, την Μηλίτσα, την Τριονίτσα, το Κότσ̌αρι και την Σέρα. Την Σέρα, που αργότερα την βάφτισαν «Πυρρίχιο», δεν την χόρευαν όλοι. Την χόρευαν μερικοί μόνο και το σώμα τους έτρεμε ολόκληρο από τις ζωηρές κινήσεις τους. Γι’ αυτό και την λέγανε και Τρομαχτόν χορόν. Ο Πυρρίχιος ήταν πολεμικός χορός και χορευόταν με μαχαίρια. Από τα έθιμά τους θυμάμαι τον Κουκαράν, το Σκούλλισμαν, τους Μωμόερους, και ορισμένα έθιμα της γέννησης και της περιποίησης των παιδιών.  Λαογραφικά Σύμμεικτα Πόντου. Ήθη, έθιμα, Γλωσσικά Ιδιώματα, Παροιμίες, Θρύλοι & Παραδόσεις.

Ήθη και έθιμα των Ποντίων του Σύδενδρου Γρεβενών των καταγομένων απο τα χωριά Τεμιρτζάντων, Σεϊτανάντων, Κουταλά και Τσοπανού της Τραπεζούντας του Πόντου. Πηγή κ Κώστας Καραπατάκης - Αρχείον Πόντου τόμος 38ος Ήθη και έθιμα των Ποντίων του Σύδενδρου Γρεβενών των καταγομένων απο τα χωριά Τεμιρτζάντων, Σεϊτανάντων, Κουταλά και Τσοπανού της Τραπεζούντας του Πόντου.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com