Παροιμίες και παροιμιώδεις φράσεις για τους μήνες στον Πόντο του δικηγόρου κ. Παναγιώτη Εφραιμίδη

Αρχή μήνα= το έμπαν τη μηνός ή το στάμαν τη μηνός, μηνοστάσιο. Μέσα μηνός = το μέσαγμαν τη μηνός. Τέλος του μήνα = το έβγαν τη μηνός.

ΚΑΛΑΝΤΑΡΤΣ - ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ
(O ΓΑΜΗΛΙΩΝ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ)
-Καλαντάρτς και Νέον Έτος, κόρ' θα παίρω σε οφέτος.
-Πάντα κάλαντα, πάντα και του χρόνου.
-Πάντα κάλαντα-'κ̌' είναι.
-Καλαντάρτς καλή χρονία, κόρ' εσύ εσέν ορία.
-Τα Καλαντόφωτα.
-Ο Χειμός αντρειούται για ως τα Φώτα για ας σα Φώτα.
-Καλανταρί' αγγούρα αραεύ'ς;
-Καλαντάρτς ο εμπρολάτες, τη χρονί' αρχιμηνάτες.
-Τον Καλαντάρ' τα παιδία έρχουν' ας σην ξενιτείαν.
-Τη Καλανταρ' ο φέγγον, παρά λίγο ημέρας έτον.
-Καλαντάρ' βροντέματα και γραίας ομνύσματα μη πιστεύεις.
-Καλαντάρτς καλή χρονία, κόρ' έλ' ας φιλώ σε μίαν.
-Καλαντάρη, Καλαντάρη, τρία τσ̌άπουλας σο ποδάρι.
-Κάλαντα και καλόν καιρόν, καλόν κι ευλογημένον. Παροιμίες & παροιμιώδεις φράσεις για τους μήνες στον Πόντο, του Παναγιώτη Εφραιμίδη

ΚΟΥΝΤΟΥΡΟΝ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ
-Ο Κούντουρον, ο κούτσουρον και ο πασαλοκαύτες.
-Τη Κουντουρί' το γήν' άμον βούτερον έν'.
-O Κούντουρον μεσοχείμωνος και πλέτερος έν'.
-Ο Κούντουρον μεσοχ̌είμαγος έν'.
-Φλεβάρη μου κι αν θλίφκεσαι καλοκαιρ’νός μυρίζεις.
-Ο Κούντουρον έν' λειφτός, έν' ολίγον πά ζαντός.
-Υπαπαντήν, Υπαπαντήν, σ' έξεργους εμπαίν’ κλειδίν.

ΜΑΡΤΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ
-Ο Μαρτς φέρ' τα χ̌ελιδόνα, κελαηδούν και λύν' τα χ̌όνα̤.
-Μάρτης, μούρτης, αγέλαστος, ξεροχαλχανισμένος.
-Τον Μάρτ' σην έμπαν ατ' 'κ̌ι τερούν ατον, σην έβγαν ατ' τερούν ατον.
-Μη κουρφίζετε το Μάρτ', ατός έχ̌' πολλά ινά̤τ'.
-Τον Μάρτιον εμπαίνουμε σα εμπονέσ̌τα.
-Άμον τον κλαιμένον Μάρτ’ πάντα παραπονίεται.
- Ο Μάρτς μαραίν’ τ’ αμάραντα, Απρίλτς τα μανουσ̌άκια,
ο Χορτοθέρτς τα χορτάρα̤ κι Αύγουστον παλληκάρα̤
-Άμον Μάρτς έξ’ α σήν Σαρακοστήν ‘κ̌’ εβγαίν’
-Βρόντεμα Μαρτί' και καρυδί' κόμπωμαν.
-Τη Μάρτ' ο ήλον την νύφε μου, τ' Απρίλ' την θυγατέρα μ',
κι ο ήλον τη Καλομηνά να καίει όλα τα χ̌ό̤ρας.
-Ας δα̤βαίν' ο Μάρτς από πάν' ατ'ς κι επεκεί ελέπομ' ατέν’.
-Μάρτς ο πεντάγνωμος.
-Έρθεν ο Μάρτς που μαραντών' τα χ̌όνα̤.
-O Μάρτς όνταν μαρτεύκεται δαβαίν' τον Καλαντάρην,
κι όνταν καλομηνεύκεται, δαβαίν' το καλοκαίριν.
-Ο Μάρτς είπεν, για σην έμπα μ' για σην έβγα μ', τα σ̌κυλία σην εβόραν.
-Έρθεν ο Μάρτς ο αγέλαστον και ο θεοχάλαστον.
-Άμον κλαιμένος Μάρτς έρθεν.
-Σον Μάρτ' κιουβάνεμαν 'κ̌ι 'ίνεται.
-Ο Μάρτς εφέκεν τα παλαλά τ' κι οι γραιάδες πα εχτέθαν μουσκάρα̤.
-Τη Μάρτεσι' το παιδίν εύτυχον έν'.

Παροιμίες και παροιμιώδεις φράσεις για τους μήνες στον Πόντο του δικηγόρου κ. Παναγιώτη Εφραιμίδη. Πηγή: Ποντιακή Εστία Φίλωνος Κτενίδη Καζαμίας - Καλαντάρι Πόντου - Κάλαντα - Δοξασίες, Παραδόσεις, Ήθη & Έθιμα του Δωδεκαημέρου των Ελλήνων του Πόντου

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com