Παρχάρεμαν - Στον δρόμο για τα Λειβαδία της Κρώμνης ομάδα διασκεδαστών εν χορδαίς και οργάνοις περί το 1900

Μια ακόμη εντυπωσιακή και σπάνια ιστορική φωτογραφία, η οποία αποτυπώνει ανάγλυφα την καθημερινότητα, τα έθιμα αλλά και το αίσθημα ασφάλειας/αυτοάμυνας των Ελλήνων του Πόντου γύρω στο 1900.

Σχολιασμός της εικόνας
• Το Τοπίο και η Μετακίνηση: Το ορεινό, γυμνό και επιβλητικό ανάγλυφο στο υπόβαθρο παραπέμπει άμεσα στα ποντιακά παρχάρια (ορεινά βοσκοτόπια) και τις διαδρομές προς τα ορεινά χωριά όπως η Κρώμνη. Η ομάδα είναι πολυπληθής, αποτελούμενη από άνδρες κάθε ηλικίας —άλλοι έφιπποι σε άλογα και μουλάρια και άλλοι πεζοί— έτοιμοι για την μεγάλου μήκους ανάβαση. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
• Τα Μουσικά Όργανα («εν χορδαίς και οργάνοις»): Στο κέντρο της σύνθεσης διακρίνονται καθαρά οι τρείς λαϊκοί οργανοπαίκτες της παρέας:
i. Ένας άνδρας στα δεξιά κρατά και παίζει το νταούλι (ταούλ) κρατώντας ρυθμικά όλο το αλάϊ (παρέα) σε εγρήγορση
ii. Δίπλα του ένας άλλος παίζει ζουρνά (οξύαυλο), ένα όργανο για τους ανοιχτούς μεγάλους χώρους που εξυπηρετούσε με την ηχητική του δεινότητα τις ανάγκες ανάπτυξης των χορών στο ύπαιθρο.
iii. Και ο τρίτος στην σειρά με την ποντιακή λύρα (κεμεντζέ) ανά χείρας συνοδεύει με το χαρακτηριστικό του παίξιμο τα δημοτικά τραγούδια της παρέας
iv. Η παρουσία των οργάνων επιβεβαιώνει ότι η μετακίνηση προς τα «Λειβαδία» της Κρώμνης για καλοκαιρινή παραθεριστική διαμονή δεν ήταν μια απλή αγγαρεία, αλλά μια γιορτινή, συλλογική ιεροτελεστία.
• Ενδυμασία και Οπλισμός:
i. Οι παρευρισκόμενοι φορούν την παραδοσιακή ποντιακή ενδυμασία (ζίπκες, γελέκια, πλατιές ζώνες/σελάχια και τα χαρακτηριστικά πασ̌λούκια/κουκούλες στο κεφάλι) ενώ άλλοι φορούν φέσια και το κοζάκικο τσόχινο ή και γούνινο παπάχ’.
ii. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί ο έντονος οπλισμός: αρκετοί άνδρες κρατούν καραμπίνες/καριοφίλια, ενώ στις ζώνες τους διακρίνονται θήκες για μαχαίρια (κάμες – πιτσάκια) και πιστόλια. Αυτό αποτυπώνει την ανάγκη προστασίας της συνοδείας από ληστές κατά τις ορεινές μετακινήσεις εκείνης της περιόδου.
Σχολιασμός της λεζάντας και του ιστορικού πλαισίου. «Στο δρόμο για τα Λειβαδία. Ήταν κάτι το πολύ συνηθισμένο ν' ανεβαίνουν ομαδικώς στην Κρώμνη το Καλοκαίρι οι Κρωμναίοι καθώς και άλλοι παραθεριστές εν χορδαίς και οργάνοις». Κρώμνη Πόντου (Korom Korum Trabzon) Ιστορία Λαογραφία Πολιτισμός. Χωριά, Τοπωνύμια, Ήθη, Έθιμα, Θρύλοι, Παραδόσεις, Χοροί, Πρόσωπα. 
• Η Κρώμνη και τα Λειβαδία: Η Κρώμνη ήταν ένα από τα πιο ονομαστά, ορεινά και αμιγώς ελληνικά χωριά του Πόντου (κοντά στην Τραπεζούντα). Λόγω του υψομέτρου και του κλίματος, τα «Λειβαδία» αποτελούσαν τόπο αναψυχής, δροσιάς και θερινής διαμονής για τις οικογένειες που ξεχειμώνιαζαν σε χαμηλότερα αστικά κέντρα (π.χ. Τραπεζούντα, Αργυρούπολη).
• Η Έννοια της Παραθεριστικής «Μετακόμισης»: Στον Πόντο, η μετακίνηση στα ορεινά το καλοκαίρι (το παρχάρεμαν) είχε βαθιές κοινωνικές και πολιτισμικές ρίζες. Δεν ήταν απλώς διακοπές, αλλά ευκαιρία για ανταμώματα, γλέντια, συνεταιριστική ζωή και διατήρηση των δεσμών της κοινότητας.
• Το «Εν χορδαίς και οργάνοις»: Η χρήση της φράσης υπογραμμίζει την εξωστρέφεια και τη χαρά που συνόδευε την πορεία. Η μουσική εξασφάλιζε ότι η πολύωρη και κουραστική διαδρομή μετατρεπόταν σε ένα κινούμενο λαϊκό γλέντι. Πρόκειται για ένα εξαιρετικό τεκμήριο που αποτυπώνει την αρχοντιά, τη συλλογικότητα και τον αυθεντικό τρόπο ζωής των Κρωμναίων λίγο πριν τις δραματικές αλλαγές του πρώτου μισού του 20ου αιώνα.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com