Γλώσσα, ήθη και έθιμα - H Ζωή των Ελλήνων της Κερασούντας, του κ. Ιωάννη Παπαδόπουλου
Γλώσσα, ήθη και έθιμα των Ελλήνων της Κερασούντας του Πόντου
Οι κάτοικοι της Κερασούντος, παρ' όλον ότι, λόγω της ναυτιλίας και του μεγάλου εξαγωγικού εμπορίου, ήρχοντο εις στενήν επαφήν, μέ κατά πολύ ανεπτυγμένον κόσμον του εσωτερικού και εξωτερικού, εν τούτοις διετήρησαν την Ποντιακήν διάλεκτον, τά πατροπαράδοτα ήθη και έθιμα καί τάς ιεράς παραδόσεις των προγόνων των, πού επεκράτουν ανά τάς παραλίους πόλεις του Πόντου.
Επειδή δι' αυτά ησχολήθησαν άλλοι συγγραφείς και εξεδόθησαν διάφοροι πραγματείαι, εθεωρήσαμεν περιττήν καί κουραστικήν την επανάληψιν αυτών. Εις το κεφάλαιον αυτό θα περιορισθώμεν εις ένα μόνον έθιμον, τό οποίον κατ' εξαίρεσιν είχον μόνον οι κάτοικοι της Κερασούντος, ίσως δέ καί της Οινόης, κατά την ημέραν του Νέου Έτους, κατά τό καλάντισμα, όπως έλεγαν.
Τό καλάντισμα εγίνετο υπό μιας ομάδος νέων, οι οποίοι μαζί μέ τόν καπετάνιο, πού κρατούσε τό στολισμένο, αρματωμένο καί κομψότατο καράβι, επεσκέπτοντο κάθε χριστιανικό σπίτι, όπου έψαλον έν χορωδία και συνοδεία της τραμπούκας καί ζίλιας, τόν κάτωθι ύμνον:
Τρείς καλόγεροι Κρητικοί καί τρείς άπ' τ' άγιον όρος
καράβι βάλλουν στά σκαριά, βάλλουν έναν πραγματευτήν
καί Φράγκον καπετάνιον βάλλουν κι' ένα Ρωμιόπουλον
πού τούς καιρούς γνωρίζει καί μέ τό Κύριε ελέησον
στήν θάλασσα τό ρίχνουν.
Μαύρος βορειάς επλάκωσε μαύρος βορειάς τό λέγει,
ανέβα δές Ρωμιόπουλο Ίντα καιρός περνάει
μάζνα φωνάζει τά πανιά μάζνα καί γύρνα πίσω.
Είμαι καράβι ξακουστό καράβι ξακουσμένο
έχω κατάρτια προύντζινα καί αντένες σιδερένιες
κι' όπου τό βάλω μιά φορά τήν πλώρη δέν γυρίζω.
Μαύρο καράβι έπλεε στά μέρη τής Κασάνδρας .....
Τέσσαρες καί τέσσαρες γινήκαμε οκτώ ..... Τρείς Καλογέροι απ’ του Μελά και τρείς του Βαζελώνα. Πρωτοχρονιάτικο άσμα Πόντου
Η Ζωή των Ελλήνων της Κερασούντας
Μεταξύ των πόλεων και χωρίων της περιφερείας εκείνης, η Κερασούς κατείχεν ιδιάζουσαν θέσιν, εις τον τρόπον της ζωής, διότι ενώ οι κάτοικοι πολλών περιφερειών ηναγκάζοντο να ξενητεύσουν πρός συντήρησιν των οικογενειών των, αντιθέτως διά τους Κερασουντίους τοιούτον ζήτημα δεν υπήρχε, καθόσον το 2/3 των κατοίκων, ως ανεφέραμεν, ησχολούντο με την ναυτιλίαν, το εξαγωγικόν, Γενικόν, εισαγωγικόν και επιτόπιον εμπόριον, με την βιοτεχνίαν και άλλας επιχειρήσεις, οι δε υπόλοιποι κατόπιν της συγκομιδής των φουντουκίων κατά μήνα Ιούλιον, ειργάζοντο, ακολούθως εις τας αποθήκας και εις τα εργοστάσια, όπου εγίνετο η επεξεργασία του καρπού και η συσκευασία αυτού. Ούτω δε όχι μόνον ικανοποιούντο αί εργατικαί χείρες ανδρών και γυναικών της Κερασούντος, αλλά και πολλοί άλλοι, που ήρχοντο εις Κερασούντα από διάφορα χωρία της περιφερείας. Κερασούντα Πόντου (Giresun). Ιστορία, Γεωγραφία, Λαογραφία, Ήθη, έθιμα, χοροί και τραγούδια των Ελλήνων της Κερασούντας του Πόντου
Σημείωση: 'Εχει διατηρηθεί η σύνταξη και η ορθογραφία του αρχικού κειμένου.
Γλώσσα, ήθη και έθιμα & η Ζωή των Ελλήνων της Κερασούντας, του κ. Ιωάννη Παπαδόπουλου, ὁ μόνος ὅστις διεσώθη ὡς ἐκ θαύματος ἀπὸ βέβαιον θάνατον ἐκ τῶν 13 Ἑλλήνων μουσικῶν καὶ ἠξιώθη νὰ περιγράψῃ ἐν τῷ παρόντι, ὡς αὐτόπτης μάρτυς, τὰ κακουργήματα τοῦ Τοπάλ Ὀσμὰν καὶ ἱστορικά τινα γεγονότα ἀνὰ τὸν Πόντον.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com