Κάτου στην άσπρην πέτρα και στο κρυ͜ό νερό (Δημοτικό Τραγούδι της Οινόης του Πόντου - Ι.Τ. Παμπούκης)

Κάτου στην άσπρην πέτρα και στο κρυ͜ό νερό,
σκοτώσαν το Γιαννάκη το μοναχόν το γυιό.

«Γιαννάκη μ’ να ΄χες μάνα, να ‘χες κι αδελφή,
να ‘χες καλή γυναίκα και να κλαίεινε ‘σε»
Να κ’ η καλή γυναίκα κλαίει κ’ έρχεται,
τα δυό παιδιά στο χέρι, τ’ έλλο στην αγκαλιά.
«Κ’ είπα ‘σε, πρε Γιαννάκη μη καυκίσ̌κεσαι;»
«Κι ογώ κι αν εκαυκίστα, ψέμαν ‘κ̌’ ήτονε.
Θέλεις, καλή μου κάτσε, θέλεις πάντρεψε,
θέλεις καλόγρια γένου κι έμπα στο κελλί».
"Κάτου στην άσπρην πέτρα και στο κρυ͜ό νερό" - Δημοτικό Τραγούδι από την Οινόη του Πόντου - Χρονικά του Πόντου – Μηνιαίο Λαογραφικό Περιοδικό - Χρόνος Πρώτος, Τεύχος Δέκατο - Δημοτικά Τραγούδια της Οινόης του Πόντου - Ι.Τ. Παμπούκης – Αθήνα Ιούνιος 1944

Στην ηχογράφηση που πραγματοποίησε η κα Μέλπω Μερλιέ σε πρόσφυγες πρώτης γενιάς από την Οινόη του Πόντου το 1932 το δημώδες αυτό άσμα έχει τίτλο: «Κάτω στη μαύρη πέτρα» κι όχι Κάτω στην άσπρη πέτρα όπως καταγράφεται από τον κ Παμπούκη στα Χρονικά του Πόντου. Πρόκειται για αφηγηματικό τραγούδι, σχεδόν μοιρολόγι. Έχει δωδεκασύλλαβο (7+5) και δεκατρισύλλαβο (7+6) στίχο. Κάθε στροφή είναι δίστιχη και το μέτρο είναι τετράσημο. Η τονικότητα είναι τοποθετημένη στον τρόπο του Re. Στην έκτη βαθμίδα υπάρχει μισή ύφεση, ενώ η δεύτερη βαθμίδα έκλεται προς την πρώτη στα δύο τελευταία μέτρα. Το ποιητικό κείμενο διαφέρει κατά τι από το παραπάνω και το παραθέτω εδώ:  Κάτου στην μαύρη πέτρα και στο κρυ͜όνερο (Οινόης Πόντου)
Κάτου στην μαύρη πέτρα και στο κρυ͜όνερο,
σκοτώσαν το Γιαννάκη τον μοναχόν τον γιό.
Με πέτρες με λιθάρια με γυμνά σπαθιά,
τούρκοι τον παραστέκουν και Ρωμιοί τον κλαίν’.
Τρία απάρθενα κοράσια τον μοιρολογούν,
«Γιαννάκη μ’, να ‘χες μάνα, μάνα κι αδελφή.
Να είχες καλή γυναίκα και σένα κλαίειναι»
«Κι έχω μάνα πάλ’ έχω, μάνα κι αδελφή,
Κι έχω καλή γυναίκα και μένα κλαίειναι»
Να, του Γιαννάκη η μάνα, η μάνα κι αδελφή,
Αχά η καλή του η γυναίκα κλαίει κι έρχεται.
Τα δύο μωρά στο χέρι και τ’ άλλο στο βυζί
Ογώ ‘κ̌ είπα σε, βρε Γιαννάκη μου, μη καυκίσκεσαι
Κι εμπρούς στα παληκάρι͜α και στους άρχοντους;»
«Κι εγώ κι αν εκαυκίστα, ψέμα ‘κ̌ι ήτανε»
Το τούρκικον αρμάδα ήτον ξηνταδυό
Το Ρωμέϊκον αρμάδα ήτον δεκοχτώ.  Οινόη (Unye) Πόντου. Ιστορία, Λαογραφία, Πολιτισμός, Ήθη, Έθιμα, Χοροί & Τραγούδια

Λεξιλόγιο: Καυκίσκεσαι = καυχιέσαι  Κάτω στη Μαύρη Θάλασσα Δημώδες γαμήλιο άσμα Κερασούντας 1930 Μέλπω Μερλιέ

Ποντι(α)κή Διαλεκτολογία - Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com