Για τ’ εσέναν Αρμέν’ κουτάβ’ - Δημοτικό Τραγούδι των Ελλήνων του Κάρς

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Δημώδη Άσματα

Αρμένισσες με τις επιχώριες εθνικές τους ενδυμασίες Για τ’ εσέναν Αρμέν’ κουτάβ’ θα ρούζω ασήν ύ(ει)α μ’,
καρφούντανε τα λό(γ)ια σου και σ’ έρημον την καρδία μ’.

Και -ν αν αποθάνω θάψτε ‘μεν αφκά ΄ς σο παθινόπον,
ν-ας ελέπω την τρυγόνα μ’ πως αλμέ͜ει το χτηνόπον.

Εγούρεψαμε τον χορόν με κά(μ)ποσα παιδία,
έσ̆κισεν κι έρθεν εύρε με τ’ εγάπης η λαλία.

Ομμάτα̤ κι ομματόφρυδα κι ο πρόσωπο σ’ αλώνιν,
ατό τ’ εσόν’ το τέρεμα άνθρωπον παλαλώνει.

Για τ’ εσέναν Αρμέν’ κουτάβ’ - Μουσικό Αρχείο Μέλπως Μερλιέ - Δίσκος: Τραγούδια του Πόντου. Στο μουσικό βίντεο παίζει λύρα (κεμεντζέ) και τραγουδά ο Γιάννης Χαραλαμπίδης με καταγωγή το χωρίον Ταχταγρά του Κάρς. Η προσφώνηση Αρμέν’ κουτάβ’ είναι συγχρόνως χαϊδευτική αλλά και επιτιμητική. Γενικά το εθνικό επίθετο Αρμένς (Αρμένης-Αρμένος) χρησιμοποιείτο πολύ συχνά στα ποντιακά δίστιχα για να δηλώσει συμπεριφορά που απέχει απ’ το κανονικό. Συχνά μια πολύ όμορφη κοπέλα παρομοιάζεται με Αρμέν(ισ)σα Πανα(γ)ϊα. Το δημοτικό αυτό τραγούδι είναι τοποθετημένο πάνω στο χορό Διπλόν Ομάλ’. Μουσικό μέλος: Οκτάβα του re με τελική κατάληξη στο fa. Μουσικό μέτρο: 9/8 (2+2+2+3).

Λεξιλόγιο:
Ρούζω = πέφτω
Υεία = υγεία
Καρφούντανε = καρφώνονται
Αφκά = κάτω από
Παθινόπον = παχνί
Αλμέει = αρμέγει
Χτηνόπον = αγελάδα
Εγούρεψαμε = στρώσαμε-ξεκινήσαμε
Έσ̆κισεν = έσκισε (εδώ σημαίνει ότι ήρθε κεραυνοβόλα με μεγάλη ταχύτητα)
Πρόσωπος αλώνι = πλατυπρόσωπος άνθρωπος
Παλαλώνει = παλαβώνει – τρελαίνει.

Ποντι(α)κή Διαλεκτολογία - Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com