Δέσποινα Σουρμελή - Κερασούντα του Πόντου 1910

Κερασούντα Πόντου 1910. Η εικονιζόμενη στην εξαιρετική αυτή φωτογραφία του 1910 είναι η Δέσποινα Σουρμελή από την Κερασούντα του Πόντου.

Δυστυχώς δεν διασώζονται περισσότερα στοιχεία για την ημερομηνία γέννησης και της ακριβούς καταγωγή της, ούτε ο τόπος της φωτογράφησης. Η Ελληνίδα αυτή κόρη είναι ντυμένη με την επιχώρια παραδοσιακή γιορτινή ενδυμασία των Ελληνίδων του Πόντου η οποία συνολικά ονομαζόταν "Ζουπούνα". Η πολυτελής αυτή γιορτινή γυναικεία ενδυμασία είχε τα εξής μέρη: Στο κεφάλι κουρσίν (τάπλα), δηλαδή φέσι με χρυσό σύρμα (σιρματερό κεντημένο). Μπροστά έχει στη σειρά από 40 ως 60 φλουριά των 10 γροσιών το καθένα. Στις δύο άκρες από ένα μαχμουτιέ της μιάς λίρας. Όταν το φέσι έχει κι από πάνω φλουριά καζία, τότε λέγεται καπλαμά. Εσωτερικά πέρα απο τα κατάσαρκα εσώρουχα φορά το καμίσ' (υποκάμισο), το σαλβάρι (φαρδιά μεταξωτή ή βαμβακερή πολύπτυχη βράκα) η οποία προσαρμόζεται "δένεται" με τα βρακοζώνια στην μέση και επάνω στα γόνατα. Η ζουπούνα όπως και ολη η ενδυμασία ήταν περίτεχνα κατασκευασμένη με τα καλύτερης ποιότητας υφάσματα, μονόχρωμα, πολύχρωμα, κλαρωτά, εμπριμέ ή ριγωτά και επάνω απο την ζουπούνα απαραίτητα θα υπήρχε ζωσμένο στην μέση το μάλλινο λαχόρι ή το μεταξωτό ταραπουλούζι. Το επάνω μέρος του κορμού κοσμούσε ο βελούδινος χρυσοκέντητος ή ασημοκέντητος (με την τσερκέζικη τέχνη του συρματερού) κατηφές και τέλος τα κοσμήματα και τα δερμάτινα υποδήματα της εποχής (σκαρπίνια, κοντούρας με χαμηλό τακούνι κτλ). Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου - Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου - Κερασούντα Πόντου (Giresun). Ήθη, έθιμα, χοροί και τραγούδια των Ελλήνων της Κερασούντας του Πόντου. Η Δέσποινα Σουρμελή φωτογραφίζεται σε στούντιο με την επιχώριο παραδοσιακή γιορτινή ενδυμασία της (ζουπούνα).
Φέρει: Τάπλα - Καμίσ' - Ζουπούνα - Κατηφέ - Λαχώρ' - Κοσμήματα (για τα επιμέρους κομμάτια της παρούσας ενδυμασίας ισχύουν όσα έχω αναλυτικά περιγράψει πολλάκις σε προηγούμενες δημοσιεύσεις μου).
Ο Ξενοφώντας πρώτος έγραψε για την Κερασούντα εκθειάζοντας την φιλοξενία των Κερασουντίων προς τους Μύριους. Η Κερασούς, πόλις Ελληνικοτάτη του Πόντου, ιδρυθείσα τον Ζ’ αιώνα π.Χ. από τους Σινωπείς, υπήρξεν ανεξάρτητος πόλις όπως και άλλες πόλεις του Πόντου, μέχρι της ιδρύσεως του βασιλείου του Πόντου υπό των Μιθριδατών.
Ο βασιλεύς Φαρνάκης μετωνόμασε την πόλη σε Φαρνακία και εγκατέστησε στον τόπο αυτό κι άλλους κατοίκους από τα γειτονικά μέρη. Το όνομα Φαρνακία διατηρήθηκε μέχρι της καταλύσεως του βασιλείου του Πόντου υπό των Ρωμαίων.  Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας καθώς στην αρχική τους μορφή τις περισσότερες φορές έχουν σχισίματα, ρωγμές, λείπουν κομμάτια ή τις έχει διαβρώσει ο χρόνος και η κακή αποθήκευση. Η σύγκριση μιας σχισμένης, φθαρμένης από τον χρόνο αυθεντικής φωτογραφίας με την αποκατεστημένη εκδοχή της αποδεικνύει την ουσιαστική σημασία της ψηφιακής διάσωσης των ιστορικών αρχείων. Πρόσωπα που κινδύνευαν να χαθούν κάτω από τις ρωγμές του χαρτιού, αποκτούν ξανά καθαρές εκφράσεις, επιτρέποντάς μας να συνδεθούμε άμεσα με την ιστορία τους.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com