Η ανδρική και γυναικεία ενδυμασία στη Φάτσα του Πόντου

Φάτσα 1906. Από αριστερά : Κυριακή Ευσταθίου Νεροπούλου, Παρθένα Παύλου Παπαδοπούλου,  Άννα Χαράλαμπου Χιονίδου.Η ανδρική και γυναικεία ενδυμασία στη Φάτσα του Πόντου. Στη συνέντευξη-καταγραφή αυτή του Σανταίου κ Σίμου Λιανίδη που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών στις 15 Ιουλίου του 1967, στα Αλώνια Κίτρους Κατερίνης, συμμετέχουν οι : Παντελής Παντελίδης 77 ετών, η σύζυγος του Δέσποινα το γένος Τοπαλίδη και ο διδάσκαλος κ. Κωνσταντίνος Βασιλειάδης 77 ετών.     Παρακολουθείστε το βίντεο μου για την Ανδρική και Γυναικεία ενδυμασία στη Φάτσα του Πόντου

Print

Λαογραφικά Κοτυώρων - Κοτυωρίτισσα κόρη με ζουπούνα και κουρσίν

Κοτυωρίτισσα κόρη με την επιχώρια ενδυμασία Λαογραφικά Κοτυώρων Πόντου - Άκογλους Ξενοφώντας. Αρχείον Πόντου, Επιτροπής Ποντιακών Μελετών.
Κοτυωρίτισσα κόρη με την τοπική της ενδυμασία, της ζουπούνας. Στο κεφάλι φέρει κουρσίν, δηλαδή φέσι με χρυσό σύρμα (σιρματερό κεντημένο). Μπροστά έχει στη σειρά από 40 ως 60 φλουριά των 10 γροσιών το καθένα. 

Η γυναικεία ενδυμασία της ζουπούνας στα Κοτύωρα του Πόντου. Παρακολουθείστε το βίντεο

Print

Η ενδυμασία (φορεσιά) ανδρών και γυναικών στο χωρίον Αγούλα̤ (Αγούλια) της Νικόπολης του Πόντου

αγούλα̤,αγούλια,νικόπολη,πόντου,λαογραφία,εντερί,καμίς,γερανέον,κοντέσ̆,κοντές,σπαλέρ,φοτά,ποδαρί,τσιτένια,ορτάρα̤,ορτάρια,κουντούρας,τσ̆αρούχ̆α,τσαρούχια,βαλάν,τάβλα,τάμπλα,λαχόρ,τραπολός,τσ̆αγούνα̤,τσαγούνια,τίνγκια,τουρπάνι,τσ̆αρκούλ,τσαρκούλ,κασίτιλια,σεβαϊ,ζίπκα,ατζέμσ̆αλού,ατζέμσάλι,ατζέμσαλού,χάττιχουμαγιούν,χάττι,χουμαγιούν,ποστάλα̤,ποστάλιαΙστορικόν και Λαογραφικόν Σημείωμα.  Ενδυμασία : 
Οι γυναίκες για συνηθισμένη ενδυμασία είχαν το εντερί, φόρεμα μακρύ, σχιστό στα πλάγια. Από μέσα φορούσαν το καμίς (πουκάμισο), ολοκόκκινο οι νέες ενώ μπλέ (γερανέον) όπως το έλεγαν οι ηλικιωμένες. Μάλλινο ή μεταξωτό όπως και να ήταν καμωμένο φαινόταν απ’ τη σχιστή πλευρά στα πλάγια του εντερί. Πάνω απ’ το εντερί φορούσαν το κοντέσ̆, ένα είδος ανδρικού γιλέκου κοντό και κομψό. Δεξιά κι αριστερά στο στήθος ήταν κεντημένος απ’ τον ράφτη ο δικέφαλος αετός με τρόπο ώστε να μη γίνεται αντιληπτός απ’ τους τούρκους. Αξίζει να σημειώσουμε ότι οι γυναίκες δεν έραβαν αλλά μόνο ύφαιναν ό,τι ήταν απαραίτητο στο σπίτι, τα ρούχα τους όλα τα έραβε ο ράφτης.    Παρακολουθείστε το σχετικό μου βίντεο στην ανδρική ενδυμασία στον Πόντο (ολοκληρώνεται σε δύο αφιερώματα). 

Print

Η γυναικεία ενδυμασία στη Φάτσα του Πόντου

κοπέλες,φάτσα.πόντου,παραδοσιακές,ζουπούνεςΛαογραφικά Φάτσας – Φαδίσανης

Σάββα Πορφυρίου Παπαδοπούλου / Σύμμεικτα λαογραφικά περιοχής Φάτσας

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί θησαυρό του λαογραφικού πλούτου της περιοχής της Φάτσας και αναφέρεται στη γυναικεία ενδυμασία μέσα απ το τοπικό γλωσσικό ιδίωμα.

Καταγραφή Δέσποινας (Δεσποίνης) Παντελίδου το γένος Τοπαλίδη, ετών 67, το 1967.

Άλλ’ εφόρ’ναν παπούτσια̤, άλλ’ εφόρ’ναν τσαρούχια̤.
Τα παπούτσια έλεγαν ‘ατα γεμενία, τσ̌άπουλας, και κουντούρας.
Τα γεμενία έσανε χωρίς κότζια και τα κουντούρας είχανε κότζια.
Επεκεί απάν’ εφόρ’ναν ορτάρια̤.
Από απέσ’ εφόρναν σαλβάρια̤, έδεναν ‘ατο σα γόνατα με το ραφίδ’. Και σην μέσεν πα είχ̌εν ραφίδ’, έλεγαν ‘ατο βρακοζών’. Εκείνα πά γύρω-γύρω ‘ς σο βρακοζών’ έλεγαν άτα ζουζάκια τη βρακί.
Πρώτα εφόρ’ναν από πάν’ το καμίσ’, και από πάν’ το γελέκ’, κι από πάν’ εφόρ’ναν την ζουπούναν.
Το ύφασμα κιαδή έλεγαμε, αλλά και χάσια (χασές), ότι καλό έτον.
Ύστερα ας ση ζουπούνα απάν’ εφόρ’ναν φοτάν μεταξωτόν. Επεκεί απάν’ σο κιφάλ’ εφόρ’ναν μαντίλ’.
Από πάν’ ας ση ζουπούνα εφόρ’ναν κοντέσα̤ γούνας.
Σην γούλαν ατουν εβάλ’ναν σταυρόν, ‘σ σα χ̌έρια̤ ‘τουν δαχτυλίδια̤.
Τα κορίτσια υπάντρευαν δεκατέσσερα, δεκαπέντε χρονών.
Εγώ υπάντρεψα δεκατέσσερα κι ο άντρα μ’ δεκαεφτά.

Δείτε το σχετικό βίντεο για τη γυναικεία ενδυμασία στη Φάτσα του Πόντου

Print

Η Γυναικεία Ενδυμασία (Αμφίεση - Φορεσιά) στον Πόντο

Η γυναικεία ενδυμασία (φορεσιά) στην ευρύτερη περιφέρεια του Πόντου / Κερασούντας και ΤραπεζούνταςΗ Ζιπούνα ή Ζουπούνα
Είναι όμοια με ρόμπα, με τη διαφορά ότι είναι εφαρμοστή στο κορμί και τα μανίκια, γαϊτανοκέντητα και στενά, φθάνουν μέχρι τον καρπό. Ποδήρης χιτώνας για το ακριβέστερο του όρου και της περιγραφής. Ανοιχτή μπροστά, καλύπτει ελάχιστο πλαϊνό τμήμα του στήθους, στο πάνω μέρος. Λίγο πάνω απ΄ τον ομφαλό κουμπώνεται με 3-4 κουμπιά πολύ κοντά το ένα με τ' άλλο, καλά εφαρμοστά, για να κρατάει το στήθος ψηλά, σαν στηθόδεσμος. Μετά το κούμπωμα, τα κανάτια της ζιπούνας φαρδαίνουν ακόμα διασταυρούμενα και συγκρατούνται, σφιχτοδεμένα, παράλληλα με ταραπουλούζ' ζωνάρι ή λαχώρι.  Το γυναικείο ζωνάρι διαφέρει σε χρωματισμό και διαστάσεις απ΄ το ανδρικό ταραπουλούζ. Το μήκος της ζιπούνας φτάνει λίγο ψηλότερα απ΄ τον αστράγαλο. Είναι από μετάξινο πολύχρωμο ύφασμα (κουτνίν) και εσωτερικά έχει φόδρα (αστάρ) ατλάζινο, μονόχρωμο γυαλιστερό. Φέρει δυο σκισίματα δεξιά κι αριστερά κατά μήκους του μηρού, απ΄ τους γλουτούς μέχρι κάτω. Το μπροστινό άνοιγμα είναι κεντημένο με γαϊτάνια. Το ίδιο και το άκρο του μανικιού κυκλικά σε πολλές σειρές. Ζιπούνα ή ζουπούνα ή αντερή ή εντερή. Την ζιπούνα την φορούσαν επάνω από το καμίσ' και το σαλβάρ', με στενό γιακά σχιστά μανίκια που γύριζαν επάνω ή κομβιωμένα με μεταξωτά κουμπιά ή αργυρά. Με φόδρα μεταξωτή ή σατέν εσωτερικά. Κατασκευαζόταν από μάλλινο ή μεταξωτό ή πασμά ύφασμα χτυπητού χρώματος τσαμφάζ' ή ατλάζ' ή μουαρέ ή κουτνίν, ή gεζίν ή χρυσοκέντητο σεβαϊν. Στις αστικές περιοχές είχε γενικευτεί στην καθημερινή ζωή η χρήση ενός απλού ριχτού φορέματος. Στις επίσημες γιορτινές εμφανίσεις χρησιμοποιούσαν ζουπούνες από πολύτιμα υφάσματα, βαμβακομέταξα και ολομέταξα.

Δείτε το σχετικό βίντεο για την γυναικεία ενδυμασία στον Πόντο (πρώτο μέρος)

Print

  • 1
  • 2

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ