Η Συμέλα Χρυσοστόμου (θεία της κα Μυλωνοπούλου Αλεξάνδρας) και η Ευθυμία, αδερφή της κας Μυλωνοπούλου. 1906 Οινόη Πόντου

Οινόη Πόντου 1906. Στην παρούσα θαυμάσια φωτογραφία του 1906 απο την Οινόη (Unye) του Πόντου απαθανατίζονται η Συμέλα Χρυσοστόμου (θεία της κα Μυλωνοπούλου Αλεξάνδρας, κατόχου της πρωτότυπης ασπρόμαυρης φωτογραφίας) καθώς και η μικρή Ευθυμία, αδερφή της κας Μυλωνοπούλου.

Δεν διασώζονται περισσότερα στοιχεία για τα εικονιζόμενα πρόσωπα. Το 1870 στην Οινόη κατοικούσαν 800 ορθόδοξες οικογένειες, όμως η πλειονότητα των κατοίκων ήταν μουσουλμάνοι. Το 1890 ο Cuinet αναφέρει ότι στην Οινόη κατοικούσαν συνολικά 10.000 άνθρωποι, από τους οποίους 3.000 ήταν μουσουλμάνοι, 5.000 Έλληνες ορθόδοξοι και 2.000 Αρμένιοι. Ωστόσο, στην ίδια εποχή ο Şemseddin Sami υπολογίζει τον αριθμό των κατοίκων σε 6.700. Ο αριθμός των ορθόδοξων κατοίκων ως τα τέλη του 19ου αιώνα θα παραμείνει περίπου στα ίδια επίπεδα. Το 1902 στην Οινόη κατοικούσαν περίπου 4.000 ορθόδοξοι. Το 1914 ο αριθμός αυτός μειώνεται σε 2.500. Προφανώς η μείωση του ορθόδοξου πληθυσμού οφείλεται στη μετανάστευση σε άλλες πόλεις. Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου - Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου - Οινόη (Unye) Πόντου. Ιστορία, Λαογραφία, Πολιτισμός, Ήθη, Έθιμα, Χοροί & Τραγούδια Αυτή η πανέμορφη οικογενειακή φωτογραφία του 1906 από την Οινόη του Πόντου (Ünye), με τη Συμέλα Χρυσοστόμου και τη μικρή της ανηψιά Ευθυμία, αποτελεί ένα εξαιρετικό φωτογραφικό ντοκουμέντο που συνδυάζει την παραδοσιακή αρχοντιά με τη στοργή και την παιδική αθωότητα.
1. Η Αμφίεση της Συμέλας Χρυσοστόμου (Η Ελληνίδα του Πόντου).  Η Συμέλα εμφανίζεται καθισμένη με απόλυτη ηρεμία και αρχοντικό παράστημα, φορώντας μια πλήρη και επιμελημένη τοπική φορεσιά:
• Το Κοντέσι / Κατηφές / Ζακέτο: Φορά ένα σκουρόχρωμο βελούδινο κοντό και εφαρμοστό κατηφέ, το οποίο φέρει πλούσιο χρυσοκέντητο γαϊτάνι στον γιακά, στα ρέλια και στα μανίκια, αναδεικνύοντας την υψηλή αισθητική της εποχής.
• Το Σπαλέρ & τα Κοσμήματα: Στο στήθος διακρίνεται το λευκό εσωτερικό ένδυμα, στολισμένο με ένα εντυπωσιακό περιδέραιο από φλουριά/νομίσματα (κιοστέκι/γιορντάνι), που δήλωνε την οικονομική ευπορία και την κοινωνική τάξη της οικογένειας.
• Η Φοτά (ριγωτή μεταξωτή ποδιά): Στη μέση και στα γόνατά της απλώνεται η παραδοσιακή, μακρόστερη ριγωτή φοτά σε θερμούς, γήινους και βυσσινί τόνους (όπως αποδίδεται πιστά στον επιχρωματισμό).
• Το Τεπελίκι: Στο κεφάλι φορά το παραδοσιακό, κεντητό τεπελίκι-τάπλα-κουρσίν, τοποθετημένο κομψά με ελαφριά κλίση στο επάνω μέρος των μαλλιών της, συνδυασμένο με διακριτικά σκουλαρίκια.
2. Η Εμφάνιση της Μικρής Ευθυμίας. Η παρουσία της μικρής Ευθυμίας δίνει μια ιδιαίτερα τρυφερή νότα στη φωτογραφία:
• Ευρωπαϊκό Παιδικό Φόρεμα: Φορά ένα κομψό, ανοιχτόχρωμο φορεματάκι βικτωριανού/αστικού τύπου με διακριτικά σιρίτια/κεντήματα, πιετούλες και ελαφρώς φουσκωτά μανίκια, συνδυασμένο με καλσόν και κλασικά παιδικά παπουτσάκια.
• Αντίθεση Παράδοσης & Αστικισμού: Η συνύπαρξη της παραδοσιακής ποντιακής φορεσιάς της θείας με το ευρωπαϊκό φορεματάκι του παιδιού αποτυπώνει ανάγλυφα την κοινωνική εξέλιξη στην Οινόη του 1906, όπου τα παιδιά των εύπορων οικογενειών ντύνονταν συχνά με τη δυτική μόδα της εποχής.
• Στάση & Έκφραση: Η μικρή στέκεται όρθια δίπλα στη θεία της με τα χεράκια της πλεγμένα μπροστά, κοιτάζοντας τον φακό με σοβαρότητα και αφοπλιστική αθωότητα.
3. Η Αξία του Επιχρωματισμού. Η μετάβαση από την ασπρόμαυρη στην επιχρωματισμένη εκδοχή αναδεικνύει μοναδικά τις λεπτομέρειες:
• Ζωντανεύει τη λάμψη των χρυσοκεντημάτων στον κατηφέ της Συμέλας και το μεταλλικό φινίρισμα στα νομίσματα του στήθους.
• Αποδίδει τη ζεστή βυσσινί/κεραμιδί απόχρωση στη φωτά και τις αντίστοιχες χρωματικές λεπτομέρειες στο φορεματάκι της μικρής Ευθυμίας.
• Δίνει φυσικότητα και ζεστασιά στα πρόσωπα, φέρνοντας τις δύο Ελληνίδες του Πόντου του 1906 «πιο κοντά» στο σήμερα με σπάνια αισθητική ποιότητα.

Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας καθώς στην αρχική τους μορφή τις περισσότερες φορές έχουν σχισίματα, ρωγμές, λείπουν κομμάτια ή τις έχει διαβρώσει ο χρόνος και η κακή αποθήκευση. Η σύγκριση μιας σχισμένης, φθαρμένης από τον χρόνο αυθεντικής φωτογραφίας με την αποκατεστημένη εκδοχή της αποδεικνύει την ουσιαστική σημασία της ψηφιακής διάσωσης των ιστορικών αρχείων. Πρόσωπα που κινδύνευαν να χαθούν κάτω από τις ρωγμές του χαρτιού, αποκτούν ξανά καθαρές εκφράσεις, επιτρέποντάς μας να συνδεθούμε άμεσα με την ιστορία τους.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com