Γαμήλια φωτογράφηση του ζεύγους Ελευθεριάδη Οινόη Πόντου 1892

Οινόη Πόντου 1892. Στην νυφική αυτή φωτογραφία του 1892 απαθανατίζεται το ζεύγος Ελευθεριάδη από την Οινόη του Πόντου. Στην πίσω όψη της φωτογραφίας υπάρχει το σήμα του φωτογραφείου. 

Η Οινόη ήτο μια αρχαία πόλις του Πόντου, ανάμεσα στην Αμισό και στα Κοτύωρα. Από τον 5ο αιώνα π.Χ. ήταν αποικία της Αττικής Οινόης. Το 1914 λειτουργούσαν εκεί δημοτικά σχολεία, μία αστική σχολή και ένα Παρθεναγωγείο. Το 1917 ο Ελληνισμός της περιοχής υπέστη απερίγραπτους διωγμούς από τους τούρκους. Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου - Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου - Οινόη (Unye) Πόντου. Ιστορία, Λαογραφία, Πολιτισμός, Ήθη, Έθιμα, Χοροί & Τραγούδια  Αυτή η εξαιρετική φωτογραφία εποχής (σε στυλ Cabinet Portrait) αποτελεί ένα πολύτιμο τεκμήριο της κοινωνικής και πολιτισμικής ζωής του Ελληνισμού του Πόντου στα τέλη του 19ου αιώνα (1892). Εδώ είναι τα βασικά στοιχεία που αξίζει να παρατηρήσει κανείς:
1. Ενδυματολογία & Κοινωνική Αστική Μετάβαση
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της φωτογραφίας είναι η αντίθεση και η συνύπαρξη της παραδοσιακής ποντιακής φορεσιάς με την ευρωπαϊκή μόδα:
• Η Γυναίκα (Παραδοσιακή Ποντιακή Φορεσιά):
α. Φοράει το τεπελίκι (ή ταπλά) στο κεφάλι, το χαρακτηριστικό παραδοσιακό κάλυμμα/καπέλο των γυναικών του Πόντου.
β. Το εξωτερικό κοντό ζακέτο με τα κεντήματα είναι ο κατηφές
γ. Το κύριο ένδυμα είναι ο ποδήρης χιτώνας (η ζουπούνα/ η οποία παρουσιάζει ομοιότητες αλλά και διαφορές ανάλογα με την περιοχή).
δ. Η ριγέ ποδιά μπροστά είναι η μεταξωτή φοτά (ή πεσταμπάλ), υφαντό εξάρτημα της καθημερινής αλλά και της γιορτινής ενδυμασίας.
ε. Το ύφος και η στάση της αποπνέουν αρχοντιά και σεβασμό στην παράδοση.
• Ο Άνδρας (Ευρωπαϊκή / Αστική Αμφίεση):
1. Φοράει ευρωπαϊκό κοστούμι (παντελόνι, μακρύ σακάκι, γιλέκο, γραβάτα, κολλάρο).
2. Αυτό αντικατοπτρίζει την αστικοποίηση των Ελλήνων του Πόντου στα τέλη του 19ου αιώνα, καθώς η Οινόη (Ünye) ήταν σημαντικό παραθαλάσσιο εμπορικό κέντρο. Οι άνδρες, λόγω εμπορίου και σπουδών, υιοθετούσαν πολύ συχνά το ευρωπαϊκό στυλ ένδυσης.
2. Φωτογραφική Τεχνική & Στυλ
• Cabinet Card / Portrait: Πρόκειται για το πολύ δημοφιλές φορμά φωτογραφίας της περιόδου 1870–1900, όπου η φωτογραφία επικολλούνταν σε σκληρό χαρτόνι με το λογότυπο του φωτογράφου ή τη σειρά (όπως φαίνεται στο κάτω μέρος: Cabinet Portrait).
• Επιχρωματισμός: Η φωτογραφία έχει υποστεί ψηφιακή επιδιόρθωση και επιχρωματισμό (colorization), δίνοντας ζωντάνια στα χρώματα των υφασμάτων και του φόντου.
• Φόντο / Σκηνοθεσία: Παρόλο που είναι πορτρέτο, το φόντο με τη φυσική βλάστηση και τον ξύλινο φράχτη υποδηλώνει είτε εξωτερικό χώρο (αυλή αρχοντικού) είτε ζωγραφιστό σκηνικό φωτογραφείου της εποχής.
3. Ιστορικό Σπουδαιότητα
Η εικόνα συμπυκνώνει την εικόνα της εύπορης ελληνικής οικογένειας του Πόντου εκείνης της εποχής: μια κοινωνία που κρατούσε ισχυρές τις ρίζες και την παράδοσή της (όπως φαίνεται από τη γυναικεία φορεσιά), αλλά ταυτόχρονα ήταν απόλυτα συγχρονισμένη με τα ευρωπαϊκά ρεύματα και την οικονομική ανάπτυξη της εποχής. Πρόκειται για ένα πανέμορφο, ζωντανό κειμήλιο της ποντιακής πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com