Ελληνίδα κοδέσπαινα του Πόντου με την επιχώριο παραδοσιακή και γιορτινή της ενδυμασία ζουπούνας

Ελληνίδα κοδέσποινα του Πόντου. Η εικονιζόμενη Ελληνίδα Κοδέσποινα (κοδέσπαινα) του Πόντου φωτογραφίζεται σε στούντιο με την επιχώρια παραδοσιακή ενδυμασία των Ελληνίδων του Πόντου περί τις αρχές του 1900.

Στο λεύκωμα της Μέριμνας Ποντίων Κυριών με τίτλο ¨Ζωντανές μνήμες του Πόντου" φέρει την λεζάντα: Ποντία οικοδέσποινα, ενώ σε άλλη πηγή βρίσκουμε την ίδια φωτογραφία με την λεζάντα: Απεικονίζεται γυναίκα (πόντια) μεγάλης ηλικίας περί το 1910 χωρίς περαιτέρω στοιχεία. Δυστυχώς λοιπόν όπως συμβαίνει με πάρα πολλές παρόμοιες φωτογραφίες, δεν έχουν διασωθεί τα στοιχεία (ονοματεπώνυμο, καταγωγή, χρονολογία γέννησης και κατοικίας, τόπος φωτογράφησης, συγγενικά στοιχεία, εάν ήταν ανταλλάξιμη, αν ήρθε πότε στην Ελλάδα και που εγκαταστάθηκε αυτή και η οικογένειά της). Οι μεγάλης ηλικίας γυναίκες στον πόντο δεν φορούσαν τάπλα αλλά κάλυπταν την κεφαλή τους με το λετσέκ, το τσαρκούλ, το τσίτ (αναλόγως) το οποίο έδεναν με περίτεχνο τρόπο ώστε να αναδεικνύεται το κατσίν (γενικότερα το πρόσωπο) και να περιορίζονται τα μαλλιά εντός του. Πέραν τον κατάσαρκων εσωρούχων φορά το καμίσ' (βαμβακερό υποκάμισο) το οποίο επανωτίζει σταυρωτά στα εμπροκάρδια (στήθος) και απο επάνω φορά κοντογούνι, βελούδινο ή και τσόχινο κατηφέ με απλό σιρίτι πέριξ του λώματος ραμένο ενώ μπροστά είναι επενδυμένος με γούνα (δείγμα της πολυτελούς επιλογής και της οικονομικής και κοινωνικής στάθμης). Το κύριο ένδυμα παραμένει πάντοτε η ζουπούνα η οποία στις μεγαλύτερες ηλικίες ήτο σκουρόχρωμη ριγωτή (τσιζκιλίν), εμπριμέ , με παραστάσεις (κεντήματα ή στάμπες) απο διάκοσμο λουλουδιών. Στην μέση της ζώνεται το μάλλινο λαχόρι (εκ της Λαχόρης του Πακιστάν) και τα υποδήματα που φορά είναι δερμάτινα μποτίνια (άλλοτε ήταν χαμηλές κουντούρες). Δεν φορά κοσμήματα αν και αυτό δεν είναι κανόνας καθώς άλλοτε βρίσκουμε ηλικιωμένες κοδέσποινες να φορούν την Ώρα δηλαδή ασημένιο κιοστέκ "αλυσίδα" με ωρολόγιον τσέπης η οποία κρεμόταν απο τον λαιμό και κατέληγε στο λαχόρι. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου - Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας καθώς στην αρχική τους μορφή τις περισσότερες φορές έχουν σχισίματα, ρωγμές, λείπουν κομμάτια ή τις έχει διαβρώσει ο χρόνος και η κακή αποθήκευση. Η σύγκριση μιας σχισμένης, φθαρμένης από τον χρόνο αυθεντικής φωτογραφίας με την αποκατεστημένη εκδοχή της αποδεικνύει την ουσιαστική σημασία της ψηφιακής διάσωσης των ιστορικών αρχείων. Πρόσωπα που κινδύνευαν να χαθούν κάτω από τις ρωγμές του χαρτιού, αποκτούν ξανά καθαρές εκφράσεις, επιτρέποντάς μας να συνδεθούμε άμεσα με την ιστορία τους.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com