Η Τραπεζουντία Δόμνα Κογκαλίδου με την επιχώρια γιορτινή παραδοσιακή της ζουπούνα
Δόμνα Κογκαλίδου – Μία Τραπεζουντία Κόρη περί το 1900.
Την παραπλεύρως δημοσιευμένη φωτογραφία μας την έστειλε από την Αθήνα η ευγενεστάτη φίλη του περιοδικού μας κυρία Ειρήνη Πούμπουρα, κόρη του πολύ γνωστού στους παλιούς τραπεζούντιους ιατρού και σπουδαίου κοινωνικού παράγοντος αείμνηστου Αδαμαντίου Εφραιμίδη και σύζυγος του επίσης γιατρού Πούμπουρα που είχε έρθει στην Τραπεζούντα σαν υγειονομικός επιθεωρητής της Διεθνούς Υγειονομικής Υπηρεσίας (Service Sanitaire International). Στην επιστολή της με την οποία συνοδεύει τη φωτογραφία της “Τραπεζούντας Kόρης”, η κυρία Πούμπουρα εκφράζει τον ενθουσιασμό της για τους ζιπκαλήδες νέους μας και τις πόντιες με τις πατροπαράδοτες ζουπούνες, όπως τους βλέπεις στις φωτογραφίες των χορευτικών συγκροτημάτων. Αλλά παρατηρεί (και δίκαια) με κάποιο παράπονο: «γενικώς η κεφαλή πολύ ωραία μόνο που δεν διακρίνω ζουλούφια. Απ’ όσο θυμάμαι ο λαιμός πρέπει να είναι ανοιχτός (γυμνός) και η υποκαμίσα να είναι σχιστή δηλαδή να σταυρώνει πάνω στο στήθος». Οι παρατηρήσεις είναι πολύ σωστές και ας τις έχουν υπόψη τους οι σύγχρονοι ενδυματολόγοι μας ότι η κα Πούμπορα μιλάει από δική της αντίληψη και προσωπική εμπειρία. Δίκαιο έχει και για τα ζουλούφια, μόνο που αυτά ανήκουν πια στην κόμμωση του παλιού καιρού με τα μακριά μαλλιά, γιατί και αυτά ανήκουν πιά στο παρελθόν. Ευχαριστούμε θερμά την κυρία ειρήνη Πούμπουρα για την επιστολή και για τη φωτογραφία.
Η συντακτική επιτροπή της Ποντιακής Εστίας. Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου - Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου Ιστορικό πορτρέτο σε φωτογραφικό ατελιέ της Δόμνας Κογκαλίδου στην Τραπεζούντα περί το 1900. Πρόκειται για νεαρή Ελληνίδα της αστικής τάξης. Είναι όρθια δίπλα σε καρέκλα με μπορντό βελούδο και χρυσό κρόσσι. Φορά παραδοσιακή γιορτινή φορεσιά Τραπεζούντας: Η κεφαλή της κοσμείται και καλύπτεραι απο την χρυσοκέντητη τάπλα με χρυσά ραμμένα φλουριά στο πέριξ του δισκοειδούς φεσιού, σκούρο μπλε βαθύ βελούδινο κατηφέ με χρυσή κεντημένη τρέσα γύρω στην μπορντούρα και στα μανίκια, λευκό δαντελένιο πουκάμισο με χρυσές καρφίτσες, μάλλινο λαχόρι ζωσμένο στην μέση της με χρυσά φυτικά μοτίβα, μακρύ εκρού φόρεμα (ζουπούνα) με γαλάζιο-μπεζ φλοράλ μπροκάρ μοτίβο. Κοσμήματα: δύο σειρές χρυσές πέρλες-μαργαριτάρια με σταυρουδάκια, μακριά χρυσή αλυσίδα με τριπλό κρεμαστό, χρυσά δαχτυλίδια με πέτρες, χρυσά βραχιόλια. Μαλλιά πιασμένα σε κότσο εποχής,
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com