Ελληνίδες κόρες της Κερασούντας του Πόντου περί το 1900 με τις επιχώριες παραδοσιακές γιορτινές τους ενδυμασίες "ζουπούνες"

Ένα εξαιρετικό τεκμήριο για την Κερασούντα (σημερινή Giresun) του Πόντου στις αρχές 20ου αιώνα, πιθανότατα 1900-1910.

Πρόκειται για φωτογράφηση σε στούντιο και είναι το πορτρέτο δύο νέων γυναικών με την πλήρη επίσημη γιορτινή ενδυμασία των Ελληνίδων της περιοχής. Δυστυχώς δεν σώζονται περαιτέρω πληροφορίες για τα εικονιζόμενα πρόσωπα: ονόματα, καταγωγή, χρόνος και τόπος φωτογράφησης τους. Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου
Τα μέρη της ενδυμασίας:
1. Κεφαλοδεσία - Τάπλα / Τεπέλικ:
Το μικρό δισκοειδές κάλυμμα της κεφαλής με το κέντημα στην κορυφή είναι χαρακτηριστικό της Ποντι(α)κής γυναικείας φορεσιάς. Το φορούσαν οι ανύπαντρες κοπέλες, συχνά κεντημένο με χρυσόνημα και χρυσά φλουριά.
2. Επάνω μέρος:
• Κατηφές: Το σκούρο μπλε βελούδινο σακάκι με την χρυσή τρέσα (γαϊτάνι) γύρω από το λαιμό και τα μανίκια. Είναι ένα από τα πιο ακριβά κομμάτια της φορεσιάς, δήλωνε την οικονομική επιφάνεια της οικογένειας.
3. Το κύριο ένδυμα - Ζιπούνα και Ζωνάρι:
• Το μακρύ ένδυμα – ποδήρης χιτώνας, η Ζιπούνα: η αριστερή κόρη σε βαθύ μπλε, η δεξιά σε χρυσοκέντητο ύφασμα (ατλάζι), για επίσημες εμφανίσεις, γάμους και γιορτές.
• Ζωνάρι – Ταραπουλούζι: Η πιο εντυπωσιακή λεπτομέρεια. Ριγέ, μεταξωτό, υφαντό με κρόσσια. Το γυναικείο Ταραπουλούζιν είναι πολυτραγουδισμένο από την ποντι(α)κή μούσα και προσέδιδε ιδιαίτερο τόνο και χρωματισμό σε όλη την ενδυμασία με το περίτεχνο δέσιμο του γύρω από την μέση της κόρης.
4. Κοσμήματα:
• Πλούσια, όπως συνηθιζόταν στις εύπορες οικογένειες της Κερασούντας που ήταν μεγάλο εμπορικό λιμάνι
• Μακριές χρυσές, φλουριά, ωρολόγια, μαργαριταρένια κολιέ, βραχιόλια. Τα κοσμήματα αποτελούσαν την προίκα της κόρης. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
Ιστορικό πλαίσιο:  Η Κερασούντα στις αρχές του 1900 είχε ακμάζουσα ελληνική κοινότητα, γύρω στις 12.000 Έλληνες, με σχολεία, εκκλησίες και έντονη εμπορική δραστηριότητα (καλλιέργεια φουντουκιών) το ποντούκ, το ποντικόν κάρυον . Οι γυναίκες της πόλης φημίζονταν για την κομψότητα και την μόρφωσή τους. Τέτοιες φωτογραφίες τραβιούνταν λίγο πριν τον γάμο ή σε γιορτή, ίσως για να σταλούν σε συγγενείς στην Ρωσία ή την Ελλάδα αλλά και ως ενθύμια – μάρτυρες για τις επόμενες γενιές. Η στάση τους, σοβαρή και αξιοπρεπής, είναι τυπική του φωτογραφικού κώδικα της εποχής - δεν χαμογελούσαν ως ένδειξη σεμνότητας. Είναι μια εικόνα που συμπυκνώνει όλο τον πολιτισμό του Πόντου λίγα χρόνια πριν την καταστροφή και τον ξεριζωμό του 1922-23 και αποτελεί ένα πολύτιμο οικογενειακό και ιστορικό ντοκουμέντο.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com