Οικογένεια Ελλήνων Αργυρουπολιτών τέλη του 1800 - Η Ελληνική αρχοντιά και η φινέτσα σε όλο της το μεγαλείο.

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Ενδυμασίες

Αυτή η εξαιρετική, φωτογραφία στα τέλη του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα αποτελεί ένα πολύτιμο ιστορικό και λαογραφικό τεκμήριο, αποτυπώνοντας την αστική τάξη της Αργυρούπολης του Πόντου (του σημερινού Gümüşhane). Η Αργυρούπολη ήταν το πνευματικό και οικονομικό κέντρο της Χαλδίας, γνωστή για τα μεταλλεία της και την πλούσια ελληνική παράδοση. Η εικόνα είναι γεμάτη συμβολισμούς που αφορούν την κοινωνική ιεραρχία, την ταυτότητα και τη μετάβαση από την παράδοση στον μοντερνισμό:
1. Η Σύνθεση: Ιεραρχία και Συνέχεια
Η διάταξη των προσώπων ακολουθεί τους αυστηρούς κανόνες της εποχής:
• Οι Πρεσβύτεροι: Οι γονείς κάθονται στο κέντρο, σε θέσεις εξουσίας και σεβασμού.
• Η Διαδοχή: Ο μεγαλύτερος γιος στέκεται όρθιος πίσω, ως ο μελλοντικός προστάτης της οικογένειας.
• Το Μέλλον: Ο μικρότερος γιος κάθεται μπροστά, χαμηλότερα από όλους, αλλά στο κέντρο, συμβολίζοντας την συνέχεια της γενιάς.
• Οι Δεσμοί: Ο πατέρας κρατά το χέρι του μικρού γιου, ένας συμβολισμός στοργής και μεταβίβασης της πατρικής ευλογίας και παράδοσης.
2. Η Ενδυμασία: Η Συνάντηση Δύσης και Ανατολής Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου
Αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της φωτογραφίας, καθώς δείχνει πώς η αστική τάξη του Πόντου υιοθετούσε τα ευρωπαϊκά πρότυπα διατηρώντας παράλληλα τοπικά στοιχεία.
Ο Πατέρας και οι Γιοι (Ευρωπαϊκό Μοντέλο):
• Και οι τρεις άνδρες φορούν κομψά δυτικού τύπου κοστούμια (σακάκια, γιλέκα, πουκάμισα).
• Ο μεγαλύτερος γιος φοράει ένα πολύ μοντέρνο για την εποχή πουκάμισο με ψηλό, σκληρό γιακά (collar) και γραβάτα, υποδηλώνοντας ίσως ότι σπούδαζε ή εργαζόταν σε κάποιο μεγάλο αστικό κέντρο (π.χ. Τραπεζούντα, Κωνσταντινούπολη ή Ρωσία).
• Η έλλειψη φεσιού (που ήταν υποχρεωτικό για τους οθωμανούς υπηκόους σε επίσημες περιστάσεις πριν από το 1908) σε αυτή την ιδιωτική φωτογραφία μπορεί να υποδηλώνει μια ισχυρή αίσθηση ελληνικής ταυτότητας.
Η Μητέρα (Η Φύλακας της Παράδοσης): Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
• Η γυναικεία ενδυμασία είναι πιο συντηρητική και διατηρεί τον παραδοσιακό χαρακτήρα.
• Μακρυγούνι/πανωφόρι: Φοράει ένα πολυτελές, βελούδινο, σκουρόχρωμο τσόχινο ή βελούδινο πανωφόρι.
• Κεφαλόδεμα: Το κεφάλι της καλύπτεται από μια μαντίλα, κάτω από την οποία δεν διακρίνεται το τεπελίκι (η τάπλα), το παραδοσιακό δισκοειδές κάλυμμα της κεφαλής το οποίο συχνά ήταν κεντημένο με φλουριά. Σημαντική σημείωση είναι το γεγονός ότι οι ηλικιωμένες γυναίκες δεν φορούσαν τάπλα παρά μόνο το λεγόμενο τσ̌ίτι (την μαντήλα) την όποια δεν έδεναν αλλά την φορούσαν ανοιχτή ώστε να καλύπτει μεν την κεφαλή αλλά να αφήνει το πρόσωπο και τον λαιμό ανοιχτό.
• Κοσμήματα: Διακρίνονται σειρά από κιοστέκια (χρυσές ή ασημένιες αλυσίδες) στο λαιμό, που αποτελούσαν μέρος της προίκας της και σύμβολο του πλούτου της οικογένειας. Σην απόληξη της αλυσίδας κρεμούσαν στρογγυλό ωρολόγιον τσέπης το οποίο τοποθετούσαν επάνω στο λαχώρι ή στο ταραπουλούζιν (ζωνάρι).
3. Συμβολικά Αντικείμενα Χαλδία - Αργυρούπολις Πόντου Gümüşhane (Πόλεις, Κωμοπόλεις, Χωριά, Τοπωνύμια, Ήθη, Έθιμα, Χοροί, Θρύλοι, Παραδόσεις, Πρόσωπα)
• Το Κομπολόι: Ο πατέρας κρατά ένα κομπολόι, σύμβολο κοινωνικού status, ωριμότητας και κύρους στην ανδρική κοινωνία της Ανατολής.
• Το Ύφος: Τα πρόσωπα είναι σοβαρά, σχεδόν αυστηρά, όπως επέβαλε η εθιμοτυπία της φωτογράφισης εκείνης της εποχής, καθώς θεωρούνταν μια επίσημη και σημαντική στιγμή για την ιστορία της οικογένειας.
4. Ιστορικό Πλαίσιο: Αργυρούπολη, τέλη 1800 αρχές 1900. Αυτή η φωτογραφία τραβήχτηκε σε μια εποχή που ο Ελληνισμός του Πόντου βρισκόταν στο απόγειο της οικονομικής και πνευματικής του ανάπτυξης, λίγο πριν από τις τραγικές περιπέτειες της Γενοκτονίας και του Ξεριζωμού. Η Αργυρούπολη ήταν γνωστή για τα σχολεία της (όπως το Φροντιστήριο) και την πλούσια αστική της ζωή, στοιχεία που αντικατοπτρίζονται στην κομψότητα αυτής της οικογένειας.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com