Ζευγάρι Ελλήνων χωρικών της Τραπεζούντας περί τα τέλη του 1800

Ζευγάρι Ελλήνων χωρικών της Τραπεζούντας περί τα τέλη του 1800

Αυτή η φωτογραφία παρουσιάζει ένα εξαιρετικό παράδειγμα ιστορικής και λαογραφικής τεκμηρίωσης, αποτυπώνοντας την παραδοσιακή ένδυση Ελλήνων του Πόντου στα τέλη του 19ου αιώνα (περίπου 1880), στην Τραπεζούντα. Πρόκειται για ένα σπάνιο παράθυρο στο παρελθόν, που δείχνει με ακρίβεια την καθημερινή και ίσως γιορτινή ένδυση της εποχής, καθώς και την κοινωνική θέση των εικονιζόμενων.
Ανάλυση της Ανδρικής Ενδυμασίας Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου
• Κεφάλι: Ο άνδρας φοράει ένα κλασικό μαύρο φέσι, το οποίο ήταν κοινό κάλυμμα κεφαλής στην περιοχή και την εποχή εκείνη.
• Άνω Μέρος: Φοράει ένα λευκό καμίσ', ένα παραδοσιακό πουκάμισο, το οποίο είναι ελαφρώς ορατό κάτω από το κοτσίκ'. Από πάνω φοράει ένα σκουρόχρωμο κοντό τσόχινο και εφαρμοστό επανωφόρι το λεγόμενο κοτσίκ’ ή σάλτα ή σαλταμάρκα, το οποίο συμπληρώνει την επίσημη εμφάνισή του.
• Μέση: Ένα ταραπουλούζ', μια παραδοσιακή πολύχρωμη και ριγωτή ζώνη, είναι δεμένο γύρω από τη μέση του, προσθέτοντας μια πινελιά χρώματος και υφής.
• Κάτω Μέρος: Φοράει ποτούρ', ένα φαρδύ παντελόνι που ήταν τυπικό για τους άνδρες εκείνης της εποχής στον Πόντο.
• Αξεσουάρ: Ένα κιοστέκ με ώρα είναι ορατό, κρεμασμένο από τον λαιμό κατευθύνεται στη ζώνη (ταραπουλούζ) του, υποδηλώνοντας ότι είναι ένας άνθρωπος με κάποια οικονομική άνεση.
• Υπόδηση: Φοράει κάλτσας με ποτίνια, παραδοσιακές κάλτσες και παπούτσια, που φαίνονται δερμάτινα-ανθεκτικά και κατάλληλα για την εποχή.
Ανάλυση της Γυναικείας Ενδυμασίας Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
• Κεφάλι: Η γυναίκα φοράει μια τάπλα, ένα περίτεχνο κάλυμμα κεφαλής που είναι στολισμένο με κεντήματα.
• Άνω Μέρος: Φοράει ένα λευκό βαμβακερό και δαντελωτό καμίσ', παρόμοιο χρωματικά με αυτό του άνδρα, και μια ζουπούνα τσιζκιλίν, ένα παραδοσιακό ποδήρες φόρεμα (με ρίγες).
• Κάτω Μέρος: Κάτω από τη ζουπούνα φοράει ένα σ̌αλβάρ, μια φαρδιά βράκα συνήθως βαμβακερή, κάποτε και ολομέταξη, το οποίο ήταν επίσης τυπικό και άκρως απαραίτητο για την γυναικεία ενδυμασία στον Πόντο.
• Μέση: Ένα ταραπουλούζιν, μια ζώνη παρόμοια με αυτή του άνδρα, είναι δεμένο γύρω από τη μέση της και στις απολήξεις του κρέμονται πλούσια δέματα με φούντες.
• Αξεσουάρ: Φοράει μόνο σκουλαρίκια, υποδηλώνοντας ότι είναι μια γιορτινή εμφάνιση, αλλά όχι υπερβολικά στολισμένη.
• Υπόδηση: Τα παπούτσια της είναι χαμηλά, κεντητά και ανοιχτά στο επάνω μέρος, γεγονός που υποδηλώνει ότι είναι γιορτινά και ίσως η φωτογραφία αυτή να έχει επίσημη θέση (ίσως νεονύμφων).
Συμπεράσματα: Αυτή η φωτογραφία είναι ένα πολύτιμο κειμήλιο της ποντιακής ιστορίας και λαογραφίας. Αποτυπώνει με ακρίβεια την παραδοσιακή ένδυση των Ελλήνων του Πόντου στα τέλη του 19ου αιώνα, προσφέροντας μια σπάνια εικόνα της καθημερινής ζωής και της κουλτούρας τους. Η λεπτομερής ανάλυση της ενδυμασίας αποκαλύπτει τις κοινωνικές και οικονομικές πτυχές της ζωής τους, καθώς και τη σημασία των παραδόσεων και των εθίμων. Η φωτογραφία αυτή είναι μια υπενθύμιση της πλούσιας κληρονομιάς του ποντιακού ελληνισμού και της σημασίας της διατήρησής της για τις μελλοντικές γενιές. Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com