Ζιπκαλής Τραπεζούντιος με οπλισμό περί τα τέλη του 19ου αιώνα
Μια εξαιρετική φωτογραφία εποχής η οποία αποτυπώνει έναν Έλληνα του Πόντου ένοπλο Ακρίτα σε ολόσωμη πόζα. Πρόκειται για ένα από τα πιο εμβληματικά οπτικά τεκμήρια της λεβεντιάς, της ετοιμότητας και του αγώνα αυτοάμυνας του ποντιακού ελληνισμού.
1. Ενδυματολογική & Λαογραφική Ανάλυση
Το Κάλυμμα Κεφαλής (Πασλούκι): Ο νεαρός άνδρας φορά το παραδοσιακό σκούρο υφασμάτινο (τσόχινο) κεφαλόδεσμο (κουκούλα ή μπασλίκι), τυλιγμένο με επιμέλεια γύρω από το κεφάλι, με τις άκρες του να πέφτουν προστατευτικά στον αυχένα και τον ώμο. Το κάλυμμα αυτό προσέφερε προστασία από τις καιρικές συνθήκες στα βουνά και αποτελούσε αναπόσπαστο στοιχείο της ανδρικής ποντιακής φορεσιάς.
Η ενδυμασία της ζίπκας. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
Φοράει σκουρόχρωμο μάλλινο-τσόχινο ζακέτο/απά/σάλτα με σταυρωτό κλείσιμο, λευκό εσωτερικό πουκάμισο και εφαρμοστό παντελόνι/βράκα/ζίπκα η οποία στενεύει στα κάτω άκρα (προσαρμοζόμενη στα υπόδηματα), προσφέροντας ευκινησία στις ορεινές μετακινήσεις και τις μάχες. Στο επάνω μέρος της η ζίπκα έχει πλούσιο πολύπτυχο ύφασμα ώστε να αγκαλιάζει την περιοχή απο την μέση ως τα σκέλια δημιουργώντας πολλές σούρες και δένει στην μέση με το βρακοζώνι.
Ο Βαρύς Οπλισμός & το Δερμάτινο Σελάχι (Σελαχλίκ):
Το Τουφέκι: Στους ώμους του κρατά οριζόντια ένα μακρύ τουφέκι εποχής, έτοιμος για δράση.
Το Σελάχι & τα Πιστόλια: Στη μέση του φέρει εντυπωσιακό δερμάτινο σελάχι (σελαχλίκ) με θήκες, από τις οποίες προβάλλουν πιστόλες/κουμπούρες και εγχειρίδιο-κάμα, εξασφαλίζοντας άμεση πρόσβαση σε οπλισμό κατά την διάρκεια πιθανής συμπλοκής.
2. Ιστορική & Κοινωνιολογική Ανάλυση
Το Πνεύμα της Αντίστασης και της Αυτοάμυνας: Η ενδυματολογική αυτή μορφή ενσαρκώνει το ένοπλο αντάρτικο του Πόντου (ιδίως των περιοχών της Αμισού, της Σάντας, της Μπάφρας και των ορεινών όγκων), το οποίο συγκροτήθηκε ως αναγκαία απάντηση στις συστηματικές διώξεις, τα τάγματα εργασίας (Αμελέ Ταμπουρού), τις πορείες θανάτου (Λευκό θάνατο) και τη Γενοκτονία από το νεοτουρκικό και κεμαλικό καθεστώς.
Το Ήθος του Πόντιου Μαχητή: Η αγέρωχη στάση του σώματος, το πυκνό μουστάκι, το αποφασιστικό βλέμμα και η αυστηρότητα του προσώπου εκπέμπουν αυτοπεποίθηση, λεβεντιά και αίσθημα ευθύνης απέναντι στην κοινότητα. Ο ένοπλος Ρωμιός του Πόντου δεν ήταν ένας επαγγελματίας στρατιώτης, αλλά ένας οικογενειάρχης, γεωργός ή κτηνοτρόφος που αναγκάστηκε να πάρει τα όπλα για να υπερασπιστεί την τιμή, την πίστη και την επιβίωση του λαού του.
Η Διατήρηση της Μνήμης στη Διασπορά: Φωτογραφίες όπως αυτή λειτούργησαν ως ιερά κειμήλια για τους πρόσφυγες στην Ελλάδα, υπενθυμίζοντας ότι ο ελληνισμός του Πόντου δεν υπέκυψε παθητικά, αλλά αγωνίστηκε με ηρωισμό και αυτοθυσία μέχρι την τελευταία στιγμή. Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου
Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας καθώς στην αρχική τους μορφή τις περισσότερες φορές έχουν σχισίματα, ρωγμές, λείπουν κομμάτια ή τις έχει διαβρώσει ο χρόνος και η κακή αποθήκευση. Η σύγκριση μιας σχισμένης, φθαρμένης από τον χρόνο αυθεντικής φωτογραφίας με την αποκατεστημένη εκδοχή της αποδεικνύει την ουσιαστική σημασία της ψηφιακής διάσωσης των ιστορικών αρχείων. Πρόσωπα που κινδύνευαν να χαθούν κάτω από τις ρωγμές του χαρτιού, αποκτούν ξανά καθαρές εκφράσεις, επιτρέποντάς μας να συνδεθούμε άμεσα με την ιστορία τους.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com