Ο Σέρα χορός - Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού χορού

Για τον χορό Σέρα ή Σέρρα του Πόντου αντλώ περισσότερες πληροφορίες από την Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού Χορού όπου μεταξύ άλλων αναφέρονται τα κάτωθι:

 

1. Ο Κ. Ν. Παπαμιχαλόπουλος στο βιβλίο του «Περιήγησις εις τον Πόντον», Αθήνισιν 1903, σελ. 224 γράφει: Τραπεζούντα: Οι χοροί εισί κυριώτατα δύο: ο Πηδηκτός ή Λαγκευτός, και ο επίσης εν κύκλω χορευόμενος πολεμικός Σέρρα Χορός, εις ον συνήθως λαμβάνουσι μέρος χορευταί φέροντες ολόκληρον την πανοπλίαν αυτών και ενδεδυμένοι την επιχώριον στολήν, τας ζίπκας. Το όνομα του χορού τούτου προέρχεται εκ του παρά τα Πλάτανα ποταμού Σέρρα. Παρά τούτον υπάρχουσι δύο χωρία, ων οι κάτοικοι εφημίζοντο ως οι κάλλιστοι χορευταί του όντος δυσκολωτάτου αλλά και θεαματικωτάτου τούτου χορού. Αι κατά πάσας τας διευθύνσεις κινήσεις του σώματος, η στενή προς αλλήλους των χορευτών σύσφιγξις, η βιαία προς το δάπεδον στροφή, των ποδών οι κτύποι και των όπλων οι γδούποι, αι συσπάσεις των μυών του σώματος, ο ενθουσιασμός ο καταλαμβάνων τους χορευτάς, των θεωμένων αι επευφημίαι, η πανταχού εν είδει σπινθήρος μεταδιδομένη συγκίνησις, πάντα ταύτα προσδίδουσι τοιαύτην πρωτοτυπίαν και τοσαύτην αίγλην εις το χορευτικόν σύμπλεγμα, ώστε δικαίως θα ηδύνατό τις να κατατάξη τον Σέρρα-Χορόν μεταξύ των διασημοτέρων χορών ολοκλήρου του κόσμου. Ο Σέρα Χορός των Ελλήνων του Πόντου (Α μέρος) Π. Μουζενίδης & Ξ. Άκογλους
2. Άκογλου Ξενοφώντας 1939 Κοτύωρα Πόντου: Χόρευαν διάφορους χορούς με τη συνοδεία της μουσικής και της λύρας: το Χοροντικόν, τ' Ομάλ, το Λάζικον (ή Σέρρα), της Τρίχας το Γεφύρι κτλ.
3. Παντελής Μελανοφρύδης 1956 Πόντος: Το Λάζικον εχορεύετο κατά τόπους ποικιλοτρόπως και έφερε διάφορα ονόματα: 1) Ο καθ' αυτό Σέρα, ανδροπρεπής ήρεμος και μάλλον σοβαρός, χορευόμενος κυρίως εις Θοανίαν (Τόνγια) και στην περιφέρειαν Αχτζαπάτ (Πλάτανα - Σέρα). 2) Το Λάζικον, με ταχυτέρας και σπασμωδικάς κινήσεις. 3) Τ' Οφίτικο. Παλαιότερα οι Οφίται εχόρευαν ένα είδος Λάζικο όπου κατά ορισμένα διαστήματα εγονάτιζαν, ύψωναν τα χέρια και ανεσηκώνοντο πάλιν, ενώ ένας χορευτής ετραγωδούσε και ανταπεκρίνετο άλλος. Τώρα φαίνεται ότι ο χορός αυτός εξέλιπε. 4) Μία παραλλαγή του Λάζικου ήτο που εχορεύετο χωρίς πολλές φιγούρες και τσακίσματα με επωδόν εις κάθε ημίστιχον ένα γυναικείο όνομα, π.χ. "Ε! τερελέρ! τερελέρ! - Αϊσά! Νελέρ πιλίρουμ, νελέρ! - Φατιμά!" κτλ. 5) Το Σαρακοστιανόν, ελαφρό τρόμαγμα, σιγανό. Αντί των προς το έδαφος βιαίων πατημάτων και των σπασμωδικών κινήσεων των χειρών, εγίνοντο λικνιστικαί κινήσεις και βάδισμα, κατόπιν υψώσεως των χειρών και χορός κ.ο.κ. 6) Τ' Αρδασσινόν, υπέροχος χορός συνδυάζων τας ταχείας κινήσεις και την ευστροφίαν του Λάζικου με την χάριν του Σέρα, αποκρυστάλλωσις του πραγματικού αριστοκρατικού Σέρα με όλους τους κανόνας της τεχνικής αλλά και με κομψάς στολάς. 7) Τη Κώστερες, παραλλαγή του Αρδασσινού κ.ά. Ο χορός Σέρα, άγνωστον ποίον όνομα έφερε τότε, διεσώθη από τους εξισλαμισθέντας Έλληνας της Θοανίας και του Όφεως, οι οποίοι ως τούρκοι εδικαιούντο να οπλοφορούν. Οι δούλοι Έλληνες περιωρίσθησαν εις το Τρομαχτόν. Όταν δε περί την τρίτην-τετάρτην εικοσιπενταετίαν της 19ης εκατονταετηρίδος ήρχισαν να οπλοφορούν πάλιν, επανέφεραν τον χορόν και ως ήτο επόμενον, διεκρίθησαν. Δέον δε να τονισθή ότι το Λάζικον (Σέρα) εχορεύετο μόνον εις την περιφέρειαν Πλατάνων, Τραπεζούντος, Ματσούκαν, Τόνγιαν, Λαζιστάν, Τορούλ, Κρώμνην, Αργυρούπολιν και Γαράσαρην. Ο χορός Σέρα των Ελλήνων του Πόντου Στ Μέρος - Εγκυκλοπαίδεια του Χορού
4. Σ. Π. Παπαδόπουλος 1958 Πόντος: Σέρα, (Τραπεζούντα). Από το Σέρα, ονομασία ποταμού. Είδος χορού χορευομένου το πρώτον εν τη περιφερεία Πλατάνων Τραπεζούντος, η οποία διαρρέεται υπό του ποταμού Σέρα. Χοροί Ατσ̆ααπάτ (Αχτζαπάτ) & Σέρα - Λύρα & τραγούδι Γώγος Πετρίδης (Ποντιακοί Χοροί)
5. Παπαχρήστος 1960 Πόντος: Ο Σέρα χορός ή Λάζικον, χορευόμενος με μικρές παραλλαγές φέρει άλλες ονομασίες, όπως τ' Οφίτικο, το Σαρακοστιανόν, τ' Αρδασσινόν, της Κώστερες κ.ά. Περιγράφονται τα βήματα, σχήματα πελμάτων.
6. Σ. Π. Παπαδόπουλος 1964 Ροδόπολη Ματσούκας Πόντου: Εις παλαιοτέρους χρόνους κατά τας πανηγύρεις εγίνοντο αγώνες λιθοβολίας, πάλης, σκοποβολής και πηδήματος, το δε έπαθλον ήτο ως επί το πλείστον η κεφαλή του σφαζομένου ζώου ή και χρηματικόν ποσόν εκ συνεισφοράς των θεατών. Εις εκάστην πανήγυριν εχόρευον τον κυκλικόν χορόν Ομάλ, τον Λαγκευτόν (Τικ'), την Τρυγώναν και ως επιστέγασμα τον Πυρρίχιον. Εις τους χορούς ελάμβανον μέρος άνδρες και γυναίκες, χριστιανοί και μωαμεθανοί. Μόνον ο Πυρρίχιος εχορεύετο από άνδρας χωρίς τας γυναίκας. Κακώς επεκράτησε να λέγεται Σέρα ο Πυρρίχιος και ιδού πώς. Δύο αδελφοί, Σουγκίρ Ογλού λεγόμενοι, εκ της περιφερείας του ποταμού Σέρα των Πλατάνων, λαθρέμποροι καπνού, περιερχόμενοι τα διάφορα χωρία του εσωτερικού φθάνοντες και μέχρι Μους και Διαρβεκίρ (Ντιαρμπεκίρ), εχόρευον τον Πυρρίχιον χορόν εις τα καταλύματα των χωρίων και εξ αυτών, ως καταγομένων εκ Σέρα, ωνομάσθη και ο χορός Σέρα Χορονί και διότι ερωτώμενοι "Πόθεν είσθε", απήντων "Σέραταν". Βαρύν Σέρα, Στοφόρος Χριστόφορος Χριστοφορίδης & Γιώργος Αμαραντίδης (Ποντιακοί χοροί)
7. Δημήτρης Κουτσογιαννόπουλος 1966 Πόντος: Ο Σέρα χορός διαιρείται εις τον καθ’αυτό Σέρα χορόν και εις την Ξιφομαχίαν (Πυρρίχιος - Πι̤τσ̌άκ-ωίν). Περιγραφή των κινήσεων σε τρεις χορευτικές περιόδους. Μουσική καταγραφή σε 2/4. Χορεύεται με τας χείρας υψωμένας, άνευ τραγουδιού, μόνον από άνδρες, όχι κυκλικά (εκτός εάν χορεύεται από πολλούς). Η κραυγή "αλ ασσαά" σημαίνει "πάρ' το προς τα κάτω". 
8. Δόρα Στράτου 1970 Πόντος: Ανακαλύφθηκε, κινηματογραφήθηκε και χορεύεται στο θέατρό μας ο χορός Σέρρα - Μαχαίρια.
9. Γεώργιος Ζερζελίδης 1971 Ματσούκα Πόντου: Ο χορός Σέρα, που στη Ματσούκα λεγόταν και Κοτσαγκέλ' ή Τρομαχτόν, και τουρκικά Τιτρεμέ (Τιτιρεμέ), χορευόταν αποκλειστικά από άντρες. Ατσααπάτ & Σέρα τουλούμ καϊτεσί Γώγος Πετρίδης 1973
10. Th. Petrides (Θεόδωρος Πετρίδης) 1972 Πόντος: Περιγραφή των βημάτων και σχήμα πελμάτων της Σέρας.
11. Δημήτρης Αθανασιάδης (Φιλόλογος & Θεολόγος) 1975 Πόντος: «Η Σέρρα ως συνέχεια του Πυρρίχιου χορού». Οι εκ της περιοχής Τραπεζούντος, Σάντας, Κοτυώρων και Αργυρουπόλεως καταγόμενοι ακολουθούν σχεδόν τας κινήσεις του Πυρριχίου χορού του Πλάτωνος. Είναι τουρκικός ο Σέρα χορός; Του Φίλωνος Κτενίδη - Ποντιακή Εστία Θεσσαλονίκη 1954
12. Greek Folk Dances by Rickey Holden & Mary Vouras 1976 Πόντος: Περιγραφή βημάτων και μουσική καταγραφή σε 7/16. Μια από τις παραλλαγές είναι το Πι̤τσ̌άκ-οϊ ή τη Μαχ̌αιρί, όπου δύο άντρες τριγυρίζουν ο ένας τον άλλον σε αναπαράσταση μονομαχίας με μαχαίρια. Η Σέρα θεωρείται με ρομαντισμό ότι είναι απόρροια πολεμικού χορού και για να στηρίξουν αυτόν τον θρύλο οι χορευτές χορεύουν με έντονες κινήσεις και κραυγές. Το βασικό βήμα είναι το ίδιο με εκείνο του Τικ αλλά η Σέρα είναι γρηγορότερη και σε 7/16 "γρήγορο-αργό" ενώ το Τικ σε 9/16. 
13. Οδυσσέας Λαμψίδης 1977 Κοτύωρα Πόντου: Συλλογή Ξενοφώντος Άκογλου. Τα τραγούδια με 5σημο ρυθμό που αρχίζουν από τρίσημο και έπεται ο δίσημος, σε χρόνο γοργό, χορεύονται στο ρυθμό του χορού Σέρα.
14. Χρήστος Σαμουηλίδης 1984 Πόντος: Σκηνή από το λαϊκό θέατρο. Ο λυριτζής παίζει με τη λύρα του τη Σέρα. Μπαίνει ο γιος του Ντερβίς ποπά χορεύοντας. Σε λίγο μπαίνει μόνη της και η νύφε. Χορεύει με το Ζεϊμπέκο αντικριστά τη Σέρα. Ο χορός μοιάζει με Καρσιλαμά, αλλά το ζευγάρι χορεύει στα βήματα της Σέρας.
15. Κώστας Καραπατάκης 1983 Πόντος: Τη Σέρα, που αργότερα την βάφτισαν "Πυρρίχιο", δεν τη χόρευαν όλοι. Τη χόρευαν μερικοί και το σώμα τους όλο έτρεμε από τις ζωηρές κινήσεις τους. Γι' αυτό και τη λέγανε και Τρομαχτόν Χορόν. Ο Πυρρίχιος ήταν πολεμικός χορός και χορευόταν με μαχαίρια. Γαλετσίδης Σπύρος - Χορός Τιτιρεμέ με ζουρνά (Σέρα Χορός Γαρέσαρης)
16. Th. Petrides (Θεόδωρος Πετρίδης) 1988-89 Τραπεζούντα: Η Σέρα είναι σε 7/16 (4.3) ή (2.2.3). Λέγεται ότι παίρνει το όνομά της από το μικρό ποτάμι Σέρα που περνάει από το χωριό Πλάτανος (τουρκικά Bulat ή Pulathane) που βρίσκεται παραλιακά 12 χιλιόμετρα από την Τραπεζούντα. Η αργότερη μορφή της είναι το Ατζεπάτ. Σχετικοί χοροί είναι το Τρομαχτόν (Titrem* Horonu) και το Λαζικόν (LazHoronu).
17. Σίμος Λιανίδης 1988-89 Σαντά Πόντου: Εχόρευαν με τα τσαρούχ̌ι͜α κ' εθάρ'νες τα ποδάρι͜α 'τουν 'ς σην ηήν 'κ̌ι πατούνε. Εζέλευαν ατς κι οι αγούρ'. Αοϊκον θάμαν χορόν κανείς 'κ̌ι εχόρευεν. Δηλαδή: (Χόρευαν με τα τσαρούχια και νόμιζε κανείς ότι τα πόδια τους δεν πατούσαν στη γη. Ακόμα και οι άνδρες τις ζήλευαν. Τέτοιο θαυμαστό χορό, κανένας δε χόρευε). Κι από τότε πολλά χρόνια δεν πέρασαν, στα 1903, στου Σαντά, στο χωριό Ισχανάντων, η Χάρη του Τεσέρ' κι η αδελφή της η Παρθένα χόρευαν τον Σέρρα χορό με τον λυράρη τον Τσιαρκιάζ' τον Γιάννη. Οι γάμοι χωρίς την Χάρη και την Παρθένα δεν γινόνταν. Χορεύανε με τσαρούχια και νόμιζες τα πόδια τους δεν πατάνε στην γη.
18. Χρήστος Σαμουηλίδης 1993 Πόντος: Η Σέρα λέγεται και Σέρα Χορόν. Ωστόσο ο χορός τούτος ονομάζεται από μερικούς ποντίους και Λαζικόν, όπως και το Πι̤τσ̌άκ-οΐν. Επίσης λέγεται και Τονγιαλίδικον ως χορός και της περιοχής Τόνγιας στην περιφέρεια Τραπεζούντας. Σπύρος Γαλετσίδης - Τιτιρεμέ (Σέρα Νικόπολης Πόντου) - Πλατανότοπος Καβάλας 2005
19. Σάββας Μαυρίδης 2015: Ο ανιδιοτελής πατριώτης, αείμνηστος πρόεδρος της Ευξείνου Θεσσαλονίκης Χαράλαμπος Κιαγχίδης, σε άρθρο του στην Ποντιακή Εστία του 1956, υποστήριξε την άποψη ότι ο Σέρα χορός των Ελλήνων Ποντίων, είναι ο αρχαίος Πυρρίχιος. Ο στόχος του ήταν να τονώσει το ηθικό των συμπατριωτών μας, νεότερων και πρεσβυτέρων που άμεσα ή έμμεσα βίωναν έναν υφέρποντα ρατσισμό από τον ντόπιο πληθυσμό. Ο επίσης ανιδιοτελής πατριώτης, αείμνηστος φιλόλογος και θεολόγος Δημήτρης Αθανασιάδης δημοσίευσε το 1975 (Έδεσσα) με μια ολοκληρωμένη και εμπεριστατωμένη μελέτη για τον Πυρρίχιο χορό – Σέρα – Τρομαχτό, που συνεπικουρεί σ’ αυτή την άποψη του Χαράλαμπου Κιαγχίδη αναδιφώντας τα αρχαία ελληνικά κείμενα. Το 2006 ο ίδιος ερευνητής (Δημήτρης Αθανασιάδης) επανεξέδωσε το ίδιο έργο με περισσότερες πηγές (Θεσσαλονίκη- Αδελφοί Κυριακίδη). Και οι δύο ένθερμοι και αγνοί πατριώτες συνέδεσαν τον εικοστό αιώνα απ’ ευθείας με την αρχαιότητα. Τι συνέβη όμως στο Βυζάντιο και στην τουρκοκρατία; Τι μαρτυρίες υπάρχουν που επιβεβαιώνουν αυτή την άποψη; Ο κ. Σάββας Μαυρίδης σε διάλεξή του τον Ιούλιο του 2014, επιχειρεί στα ελληνικά και κατά μετάφραση του Κυριάκου Μωυσίδη και στα αγγλικά, μπροστά σ’ ένα διεθνές ακροατήριο να καλύψει αυτό το χρονικό κενό.  Σάββας Μαυρίδης Οι Χοροί των Ελλήνων του Πόντου και ο Χορός Σέρα Στον διαδικτυακό τόπο Youtube, μπορεί κάθε ενδιαφερόμενος να ακούσει αυτέςτις πληροφορίες. Τιτιρεμέ ή Τετιρεμέ, Τρομαχτόν, Σέρα χορός της Νικόπολης του Πόντου, Παναγιώτης Μαυρίδης
20. Βασίλειος Β. Πολατίδης www.kotsari.com - 2025. Γίνεται σαφές από όλα τα παραπάνω (συνολικά πέντε «5») αφιερώματα στο χορό Σέρα ότι ο βασικός του κορμός είναι το Τρομαχτόν πάνω στο οποίο εκτελούνται τα τσακώματα το επάρ’τ α̤το κά’ = αλ ασ̌αγά καθώς και τα υπόλοιπα όπως έχουν αναλυτικά αναφερθεί προηγουμένως. Το Τρομαχτόν δεν είναι υποδεέστερος χορός του Σέρα και αποδίδεται με το ίδιο πνεύμα πάθους και το τρόμαγμα του σώματος των χορευτών. Αλλά για τον Τρομαχτό χορό των Ελλήνων του Πόντου θα αναφερθώ αναλυτικότερα σε επόμενη μου ανάρτηση. Για το Σέρα χορό έγινε επίσης σαφές ότι σε κάθε περιοχή Όφι, Τόνγια, Ματσούκα, Αργυρούπολη, Νικόπολη, Άρδασσα κ.ο.κ. έφερε άλλη ονομασία και ήταν επηρεασμένος από τις τοπικές μουσικοχορευτικές ιδιαιτερότητες, με ή χωρίς τραγούδι, με τουρκικό ή ελληνικό (ποντιακό) στίχο, με αναφορές ως συνέχεια του αρχαίου Πυρρίχιου χορού ή μή, με σαφή διαχωρισμό του από το επιδέξιο παιχνίδι των μαχαιριών (Πιτσ̌άκ οϊνού ή Πιτσ̌άκ οϊνί κ.τ.λ.). Καμία αναφορά, συσχέτιση ή ταύτιση δεν γίνεται μεταξύ του Σέρα χορού και του επιχώριου Ατσ̌ααπάτ (Αχτζεπάτ) χορού της ομώνυμης κωμόπολης των Πλατάνων της Τραπεζούντας και οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι αυτή η συνένωση των τριών χορών δηλαδή του Ατσ̌ααπάτ, του καθ’ αυτό Σέρα χορού και του παιχνιδιού των μαχαιρών (Πιτσ̌άκ οϊνού) συντελέστηκε στον ελλαδικό χώρο εντός των ποντιακών σωματείων ίσως για λόγους θεαματικότητας ή παρουσίασης πιθανώς όμοιων χορών. Είναι επίσης σαφής η αναφορά των πηγών ότι ήταν απαραίτητη η ενδυμασία της ζίπκας με πλήρη οπλισμό των χορευτών στις οργανωμένες εκδηλώσεις (φιέστες) παρουσίασης του χορού σέρα όπως αυτές αναπαρίστανται στις ομαδικές φωτογραφήσεις χορευτών στην πλατεία της Τραπεζούντας (και αλλού) που διοργανώνονταν επετειακά από τις τοπικές τουρκικές αρχές με τη συμμετοχή των καλύτερων τούρκων, Λαζών αλλά και Ρωμιών χορευτών από την γύρω επικράτεια πρίν την εκρίζωση του Ελληνικών πληθυσμών από τον Πόντο. Στις αναφορές περί της απαραίτητης χρήσης της ζίπκας στο Σέρα χορό αλλού χρησιμοποιείται ο όρος «απαραίτητα» κι αλλού «συνηθιζόταν». Ας μη διαφεύγει της σπουδαιότητας η αναφορά στις «χαρές», δηλαδή στους γάμους ή τις λοιπές διασκεδάσεις στα σπίτια ή και στα παρχάρια καθόλου απαραίτητη δεν ήταν η χρήση της ζίπκας στους χορευτές για την απόδοση του χορού Σέρα. Ακόμα και για τα κατά τόπους πανηγύρια εορταζομένων αγίων και ιερών μονών όπου συνέρρεε ο κόσμος, χριστιανοί αλλά και μουσουλμάνοι, έχουμε πάμπολλες γραπτές αφηγήσεις πρώτης γενιάς ότι συνηθιζόταν κυρίως από τους νεότερους να καταφθάνουν με τις τοπικές τους ενδυμασίες άνδρες με ζίπκες και γυναίκες με τις ζουπούνες, όπου ο οπλισμός στους άνδρες ήταν απαραίτητος για τον καθιερωμένο ντονανμά (ομοβροντίες) οι οποίες αφορούσαν στον εορταζόμενο άγιο και την ημέρα κι όχι στο Σέρα χορό. Αρκετές είναι μάλιστα οι μαρτυρίες ότι και οι γυναίκες χόρευαν τον Σέρρα χορό όπως πολύ γλαφυρά αλλά παραστατικότατα αναφέρει παραπάνω ο αείμνηστος δάσκαλος μας κ Σίμος Λιανίδης, ίσως όχι απαραίτητα μαζί με τους άνδρες, πάντως τον χόρευαν. Προσωπικά πιστεύω ότι μέσω αυτών των πέντε (5) αφιερωμάτων κατέστη ικανοποιητικά σαφής η ιστορία γύρω από τον Σέρα χορό σύμφωνα με τις πηγές που είχα στη διάθεσή μου. Ίσως υπάρχουν και άλλες, γραπτές ή και προφορικές, πρώτης γενιάς, καλοδεχούμενες όλες και άξιες λαογραφικής παρατήρησης και στοχασμού από όλους μας όπως θα σημείωνε πολύ εύστοχα εδώ ο αείμνηστος μας δάσκαλος Στάθης Ευσταθιάδης. Σχετικά όχι τόσο με την ονομασία Πυρρίχιος χορός Σέρα έχω να καταθέσω την εξής παρακάτω θέση. Οι δικοί μας, εννοώ οι πρόγονοι μας στον Πόντο, τόσο εκεί, όσο κι εδώ στην Ελλάδα (όπως όλοι το γνωρίζουμε άλλωστε) ποτέ δεν χρησιμοποίησαν τον όρο Πυρρίχιο ενώ έχουμε αρκετές άλλες ονομασίες του χορού σε χρήση τόσο στον ιστορικό Πόντο όσο και στην Ελλάδα μετά την ανταλλαγή. Πέρα απο την όποια άλλη σύνδεση του αρχαίου Πυρρίχιου με το δικό μας Σέρα χορό, πιστεύω ότι σήμερα (στην εποχή μας) στις παρουσιάσεις του Σέρα χορού δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται ο όρος Πυρρίχιος. Ίσως υπάρχει σύνδεση μεταξύ τους, ίσως και ο σημερινός Σέρα χορός να είναι το αποτύπωμα (το τρισέγγονο, ας μου επιτραπεί καλόπιστα η έκφραση αυτή) του αρχαίου χορού που έφτασε στις ημέρες μας σε αυτή ή αυτές τις μορφές. Παραμένει βεβαίως το ερώτημα (προσωπική μου άποψη και καθόλου δεσμευτική για τον οποιονδήποτε) κατά πόσο η σημερινή μορφή ή μορφές του Σέρα χορού που σημειωτέον υπέστη πλειάδα χορογραφικών παρεμβάσεων εντός των ποντιακών σωματείων στον ελλαδικό χώρο έχει σχέση με το Σέρα χορό τον οποίο χόρευαν οι πρόγονοι μας στον Πόντο και πολύ περισσότερο στην αρχαία Ελλάδα. Περαίνω την τοποθέτηση μου λέγοντας ότι ο Σέρα χορός σαφώς είναι ελληνικότατος και όπως τεκμηριώθηκε προηγούμενα χορευόταν και από τους εξισλαμισμένους Έλληνες του Πόντου κι έτσι έφτασε να χορεύεται έως και σήμερα από αυτούς και εν γένει τους μαυροθαλασσίτες με τη σπουδαίας σημασίας επισήμανση ότι ο χορευτικός τους τρόπος, το χορευτικό τους ύφος και ήθος απέχει παρασάγγας από την ελληνική περηφάνεια, μεγαλοπρέπεια και λεβεντιά. Χοροί των Ελλήνων του Πόντου Ο κ Άλκης Ράπτης στο έργο του "Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού Χορού" αναφέρει σχετικώ για τον Σέρα χορό τα ακόλουθα. Αλ' ασσιαγιά, τσαλίμι στο Κάρς του Πόντου. Αναφέρει ως πηγή του τον Γρηγοριάδη 1973 περί των χορών του Κάρς. Χορεύουν το Τρανταχτόν το Κότσαρι κι ευθύς το ηρωϊκόν Λάζικον με τσαλίμια, τελίμια και φιγούρες δύσκολες καθώς "Ωμουζά, ατσίλιν, αλ' ασσιαγιά, μπίρ ταά, γιαλάν όλμασιν, χαμπέρ βερ και δώστου κι άλλη μία. 

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com