Νιόπαντρο ζευγάρι Ελλήνων του Πόντου περί το 1900.

Νιόπαντρο ζευγάρι Ελλήνων του Πόντου περί το 1900. Ο νεαρός άνδρας ενδύεται την λάζικη ζίπκα με όλα τα παρελκόμενα της. 

 Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου. H κόρη την παραδοσιακή ελληνική γυναικεία ενδυμασία του Πόντου "ζουπούνα" επίσης με όλα τα παρελκόμενα της. Η συγκεκριμένη φωτογραφία σαφώς είναι πασίγνωστη και ευρέως διαδεδομένη αλλά μετά την επεξεργασία και τον επιχρωματισμό της έχει πολλά να μας προσφέρει στην λαογραφική μας έρευνα. Για την Εθιμοτυπία του γάμου στον Πόντο μπορείτε να αντλήσετε έναν θησαυρό γνώσης στην παρακάτω ανάρτηση μου Εθιμοτυπίες του γάμου των Ελλήνων στον Πόντο  Αυτή η φωτογραφία, πλέον επιχρωματισμένη με ψηφιακή επεξεργασία, αποτελεί έναν πολύτιμο θησαυρό για τη μελέτη της λαογραφίας, της κοινωνίας και της ιστορίας του Ποντιακού Ελληνισμού. Απεικονίζει ένα νιόπαντρο ζευγάρι, πιθανότατα γύρω στο 1900, και προσφέρει πλούσιες πληροφορίες για την καθημερινή ζωή, τις παραδόσεις και την ταυτότητά τους.
Λαογραφικός Σχολιασμός:
• Ανδρική Ενδυμασία (Ζίπκα): Ο άνδρας φοράει την παραδοσιακή λάζικη ανδρική ενδυμασία, την ζίπκα.
α. Ζίπκα (βράκα): Η στενή, μαύρη βράκα, που φτάνει μέχρι τον αστράγαλο. Φαρδιά στο επάνω μέρος της μέσης με πολλές πτυχώσεις και στενή – εφαρμοστή όσο κατεβαίνει προς τα κάτω.
β. Υποκάμισο (Καμίσ’): Ένα λευκό βαμβακερό ή και μάλλινο πουκάμισο με πτυχωτό γιακά διακρίνεται καθαρά κάτω από το σκουρόχρωμο σακάκι.
γ. Ζωνάρι (ταραπουλούζιν): Ένα φαρδύ, υφαντό ζωνάρι, που τυλίγεται πολλές φορές γύρω από τη μέση. Συνήθως ήταν πολύχρωμο με ρίγες ή και άλλα σχέδια.
δ. Κεφαλόδεσμος (πασ̌λίκ’ ή πασ̌λούκ’): Ένας σκουρόχρωμος κεφαλόδεσμος, τυλιγμένος με επιμέλεια και χάρη γύρω από το κεφάλι.
ε. Υπόδηση (γεμενιά ή τσ̌άπουλας): Δερμάτινα παπούτσια, με χαμηλό τακούνι μονόχρωμα με τσιγκελωτή απόληξη στο εμπρός μέρος.
• Γυναικεία Ενδυμασία (Ζουπούνα): Η γυναίκα φοράει την παραδοσιακή ποντιακή γυναικεία ενδυμασία, την ζουπούνα.
α. Ζουπούνα (ποδήρης χιτώνας - φόρεμα): Ένα μακρύ, φαρδύ φόρεμα, συχνά με πλούσια κεντήματα και διακοσμήσεις. Στην φωτογραφία, η ζουπούνα είναι πολύχρωμη, με κυρίαρχο το κόκκινο, το μπλε και το κίτρινο, και διακοσμημένη με κεντήματα.
β. Ζωνάρι (ταραπουλούζιν): Ένα ζωνάρι, παρόμοιο με αυτό του άνδρα, το οποίο δένεται τριγωνικά πάνω από την ζουπούνα στην μέση της κόρης.
γ. Κεφαλόδεσμος (καλπάκι): Ένας κεφαλόδεσμος, που αποτελείται από ένα μικρό δισκοειδές τεπελίκι (καλπάκι) – χρυσοκέντητο κουρσίν.
δ. Κοσμήματα: Η γυναίκα φοράει πολλά κοσμήματα, όπως σκουλαρίκια, κολιέ, βραχιόλια και δαχτυλίδια. Αυτά τα κοσμήματα, συχνά από ασήμι ή χρυσό, αποτελούσαν ένδειξη κοινωνικής θέσης και πλούτου.
Κοινωνικός Σχολιασμός:
• Οικογενειακή Κατάσταση: Η φωτογραφία απεικονίζει ένα νιόπαντρο ζευγάρι, γεγονός που υποδηλώνει τη σημασία της οικογένειας και του γάμου στην Ελληνική κοινωνία στον Πόντο.
• Κοινωνική Θέση: Η πλούσια διακόσμηση των ενδυμασιών και τα πολλά κοσμήματα της γυναίκας υποδηλώνουν ότι το ζευγάρι ανήκε σε μια εύπορη κοινωνική τάξη.
• Ρόλοι των Φύλων: Ο άνδρας εμφανίζεται με αυτοπεποίθηση, με το χέρι στη μέση, ενώ η γυναίκα εμφανίζεται με πιο υποτακτική στάση, με το χέρι στο ύψος του ζωναριού. Αυτό αντανακλά τους παραδοσιακούς ρόλους των φύλων στην ποντιακή κοινωνία, όπου ο άνδρας ήταν ο αρχηγός της οικογένειας.
Ιστορικός Σχολιασμός:
• Χρονολογία: Η φωτογραφία χρονολογείται γύρω στο 1900, μια περίοδο έντονων αλλαγών και ανακατατάξεων στον Εύξεινο Πόντο. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία βρισκόταν σε παρακμή, και οι εθνικιστικές κινήσεις των διαφόρων εθνοτήτων της περιοχής εντείνονταν.
• Ποντιακός Ελληνισμός: Η φωτογραφία αποτελεί μια μαρτυρία της παρουσίας του Ποντιακού Ελληνισμού στην περιοχή, μιας κοινότητας με μακραίωνη ιστορία και πλούσιο πολιτισμό.
• Γενοκτονία: Λίγα χρόνια μετά τη λήψη αυτής της φωτογραφίας, ξεκίνησε η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου (1914-1923), μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της ιστορίας του 20ου αιώνα. Η φωτογραφία, επομένως, αποκτά μια ακόμη πιο τραγική χροιά, καθώς απεικονίζει έναν κόσμο που επρόκειτο να χαθεί.
Επεξεργασία και Επιχρωματισμός: Η επεξεργασία και ο επιχρωματισμός της φωτογραφίας προσφέρουν μια νέα οπτική γωνία για τη μελέτη της. Τα χρώματα ζωντανεύουν τις ενδυμασίες, αναδεικνύουν τις λεπτομέρειες των κεντημάτων και των κοσμημάτων, και μας επιτρέπουν να φανταστούμε πώς έμοιαζε η ζωή στον Πόντο πριν από εκατό και πλέον χρόνια.
Συμπεράσματα: Αυτή η φωτογραφία αποτελεί μια πολύτιμη πηγή πληροφοριών για τη μελέτη του Ποντιακού Ελληνισμού. Μας επιτρέπει να κατανοήσουμε καλύτερα τις παραδόσεις, την κοινωνία και την ιστορία αυτής της κοινότητας, και να αναστοχαστούμε πάνω στην τραγική μοίρα που την περίμενε. Ο επιχρωματισμός της φωτογραφίας ενισχύει τη δύναμή της και μας βοηθά να συνδεθούμε με το παρελθόν με έναν πιο άμεσο και συγκινητικό τρόπο.

Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας καθώς στην αρχική τους μορφή τις περισσότερες φορές έχουν σχισίματα, ρωγμές, λείπουν κομμάτια ή τις έχει διαβρώσει ο χρόνος και η κακή αποθήκευση. Η σύγκριση μιας σχισμένης, φθαρμένης από τον χρόνο αυθεντικής φωτογραφίας με την αποκατεστημένη εκδοχή της αποδεικνύει την ουσιαστική σημασία της ψηφιακής διάσωσης των ιστορικών αρχείων. Πρόσωπα που κινδύνευαν να χαθούν κάτω από τις ρωγμές του χαρτιού, αποκτούν ξανά καθαρές εκφράσεις, επιτρέποντάς μας να συνδεθούμε άμεσα με την ιστορία τους.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com