Σύμμεικτα Ροδοπόλεως Πόντου - Δοξασίες περί των μηνών του έτους.

Ροδόπολη,πόντου,δοξασίες,μηνών,ιανουάριος,καλαντάρτς,καλένδες,μωμογέρια,καπήκιοϊ,λιβερά,φεβρουάριος,κούντουρος,μάρτιος,χαμελασέας,ποταμέας,πασσαλοκάφτες,απρίλιος,μάϊος,καλομηνάς,τραχολίδια,μασούρας,ιούνιος,κερασινός,ιούλιος,θερ’νός,παρχάρια,ορμάνκεπαπί,σχίζες,αύγουστος,αεστερί,θήχης,άρδασσα,πλάτανα,θοανία,τόνγια,ματσούκα.κρώμνη,ζάβας,κοβλάκια,χαβάνας,χαβλία,χαλκωματικά,τσάλτικαν,μιλλιατζίμην,αεσερί,γροσσάκια,μετζήτι,σεπτέμβριος,σταυρίτες,στάμαν,σταυρίταν,οκτώβριος,τρυγομηνάς,νοέμβριος,αεργίτες,αβαράς,ροδόπολις,δεκέμβριος,χριστουγεννάρτς,ορτάρια,χατζάβερανΣύμμεικτα Ροδοπόλεως Πόντου - Δοξασίαι περί των μηνών.

Ιανουάριος – Καλαντάρτς
Ωνομαζόταν έτσι από τις Καλένδες. Κατ’ αυτόν τον μήνα εγίνοντο τα Μωμογέρ͜ια. Νέοι και πολλές φορές γέροντες ενεδύοντο παλαιά ρούχα, κρεμούσαν κώδωνας και εσκεπάζοντο το πρόσωπον με μουτσούνες (μάσκες) ή στορέας ή φορούσαν φουστανέλες (Καπήκιοϊ & Λιβερά) ή εγίνοντο τάχα διώκται των λαθρεμπόρων καπνού και επιδίδοντο εις ομηρικάς μάχας, πολύ διασκεδαστικάς. Κατήρχοντο εις την υποδιοίκηση και εχόρευον και εν τέλει εφιλοδωρούντο από τας αρχάς και τους καταστηματάρχας. Όταν δε ο καιρός ήτο ευνοϊκός περιήρχοντο και τα γειτονικά χωριά. Από τας εισπράξεις έν μέρος διετίθετο δια το σχολείον και τα ολιγότερα εις κοινήν διασκέδασιν εις το μοναδικόν καφενείον του χωρίου μέχρι πρωϊας και πολλάκις μέχρις εσπέρας της επομένης. Την εσπέραν της παραμονής των Φώτων κατά το δείπνον, εξάπαντος νηστήσιμον, ήναπτον κηρία δια τους αποθανόντας γονείς, τέκνα, αναδόχους, συγγενείς και κάθε σπίτι εφεγγοβολούσε. Η φωτοχυσία αύτη εγίνετο δια τους τεθνεώτας ως είδος σπονδής.

Print

Μάϊσσες, μάγισσες, νεράϊδες, εξωτικά, αερικά και ξωθιές στον Πόντο

πόντος,μελανοφρύδης,μάϊσσες,μάγισσες,νεράϊδες,ξωτικά,αερικά,ξωθιές,αλεύρι,καβουρδισμένο,βούτυρο,μπαούλα,σντούκια,ενδυμασίες,ποντιακές,τύμπανα,λύρες,χορού,λαλία,φωνή,μυθοπλασίες,λαικές,δοξασίες,λαογραφίαΜάϊσσες, μάγισσες, νεράϊδες, ξωτικά, αερικά και ξωθιές.
Οι Έλληνες του Πόντο φαντάζονταν τις μάγισσες καθ’ όλα όμοιες με τους ανθρώπους με μόνη διαφορά ότι τα πόδια τους ήταν ανάποδα, δηλαδή η φτέρνα προς τα εμπρός και τα δάχτυλα προς τα πίσω. Οι Μάϊσσες, μάγισσες, οι νεράϊδες, τα ξωτικά, τα αερικά και οι ξωθιές, όλα αυτά τα πλάσματα θεωρούνταν ωραία κι οι άνθρωποι απ’ τον φόβο που τους προκαλούσαν τα αποκαλούσαν : «απ’ εμάς και καλλίων ποιός είν’».

Print

Κοτσαμάνια, Μωμόγεροι, Καπνάντ και Τιτιντζίδες στη Λιβερά της Ματσούκας του Πόντου

Κοτσ̆αμάν,λιβερά,ματσούκα,επαρχίας,ροδοπόλεως,κοτσαμάνια,τραπεζούντα,περικεφαλαία,στορέα,προσωπίδα,εύζωνες,γελέκι,σιλαχλίκι,δερμάτινη,ζώνη,ελεβής,πιστόφ,καρακουλάκ,φουστανέλα,πιστόφ,μονόστομο,πλουμία,καγκέλια,στροβίλια,ταραπλούζ,τσαρούχια,φούντα,ταραπουλούζ,εγκόλπιο,εγκαίριμων,πολυχρονιστής,αράπης,αράπς,γολγόνια,μιζτράχ,ρεπούπλικα,τσιλίντρο,πράγκαλης,μαβής,μαραπάς,κοκόϊς,δήμος,ζάπρης,ενορία,φάλαινα,κολοθάντων,κολενάταν,ζάμενα,χαντσουκά,παραλίθ’,σεϊτανάντων,κάστρον,μαγκάν,ρακάν,κορτσιακάντων,δρενίτα,εναύλια,κατωχώρι,υποδιοίκησης,τζεβιζλούκ,κοτσ̆αμάν,καπίκιοϊ,κοσμά,χατζάβερα,δανίαχα,χορτοκόπι,κουσπιδή,βερύζαινα,κοστέλια,καπνάντ,τιτιντζίδεςΣτη Λιβερά και στα περισσότερα χωριά της επαρχίας Ροδοπόλεως Ματσούκας, τα κάλαντα, όπως λεγόταν το Νέο Έτος, υπήρχε το έθιμο το Κοτσ̆αμάνων (έβγαιναν οι Κοτσ̆αμάν’). Αυτό το έθιμο γινόταν ανελλιπώς και με πολύ ενθουσιασμό κάθε χρόνο. Λάμβαναν μέρος πολλοί νέοι άντρες ηλικίας 35 – 45 ετών. Αρκετές ημέρες πριν τα Χριστούγεννα άρχιζαν να ετοιμάζουν τις ενδυμασίες τους, οι μεν ξενιτεμένοι στην Πόλη και στην Τραπεζούντα ενώ οι υπόλοιποι στο χωριό όπου θα συγκεντρώνονταν και οι ξενιτεμένοι προκειμένου να οργανώσουν τους ομίλους (ομάδες) τους. Τα ρούχα και ο εξοπλισμός που χρησιμοποιούσαν οι Κοτσ̆αμάν’ ήταν τα εξής :

Print

Μεγάλη Σαρακοστή και Πάσχα. Λαογραφικά στοιχεία εκ Τραπεζούντος Πόντου

Μεγάλη,σαρακοστή,πάσχα,λαογραφικά,τραπεζούντας,καθαροδευτέρα,σαχταροζούμ,κατενήν,κοδέσπενες,θοδώρισμαν,ύψωμαν,κουκαράς,μαντζίρα,μαντζιρίζω,θεοσκεπάστου,μονή,παναγίας,ζουπούνες,ποασ̆κιστία,τεπελούκια,ζωοδόχου,πηγής,αυτοκράτορας,τραπεζούντας,αλέξιος,νυμφίοι,νυμφίος,χριστός,σεμερτσ̆ηλέρμπασ̆ή,υπαπαντή,τσαρτακλή,ανάσταση,ζαγκότζον Καθαροδευτέρα.
Η πρώτη ημέρα της μεγάλης νηστείας στον τόπο μας, ήταν πράγματι ημέρα καθαριότητας. Πρώτα-πρώτα όλα τα μαγειρικά σκεύη έπρεπε να καθαριστούν. Θα εβράσκουσαν τα σ̆κεύα̤ ‘ς έναν τρανόν χαλκόν απέσ’ με σαχταροζούμ’ (κατενήν) και οι κοδέσπενες θ’ απομανικούσαν και θα έτριφταν να εβγάλ’νε όλα̤ τα λίγδας. Αυτό γινόταν και για σκεύη που δεν χρησιμοποιούνταν ποτέ. Πρέπ’ έλεγεν η σχωρεμένη η θεία μου, να στράφτ’νε τα τέσσερα μερόδες και με τη νηστεία και με τα μετάνα̤ς να καθαρίζομε την ψύν’ εμουν και τ’ απέσ’ εμουν. Την Καθαρή Δευτέρα άρχιζε το Θοδώρισμαν. Επι τρείς ημέρες οι περισσότερες γριές και πολλές νέες δεν έτρωγαν ούτε έπινα νερό.

Print

Το Μας ̆. Ηθογραφικά & Λαογραφικά Πόντου

επαρχία,χαλδίας,ηθογραφικά,πόντου,μασοκρατώ,μας̆,μασ,αντραδέλφια,αντράδελφες,μειζοτέρ’τς,νυφάδες,πατριαρχική,ποντιακή,οικογένεια,λαογραφία,παραδόσειςΣτην επαρχία της Χαλδίας αλλά και σε άλλες περιοχές του Πόντου, επικρατούσε ένα παλιό έθιμο, το μας̆ και το ρήμα μασοκρατώ, παράγωγο του ρήματος μάχομαι = θυμώνω. Σύμφωνα με αυτό το έθιμο, οι νύφες δεν επιτρεπόταν να μιλούν στην πεθερά και στον πεθερό αλλά και στα μεγαλύτερα αντραδέλφια κι αντράδελφες όπως και οι άλλες νύφες στην πρώτη νύφη του σπιτιού. Πολλές φορές έζησαν και πέθαναν νυφάδες χωρίς να ανταλλάξουν λέξη με τους παραπάνω αλλά ακόμα και με τους μειζοτέρ’τς του συγγενικού περιβάλλοντος του γαμπρού χωρίς να διακόψουν ποτέ το μασ̆.

Print

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ