Μάϊσσες, μάγισσες, νεράϊδες, εξωτικά, αερικά και ξωθιές στον Πόντο

πόντος,μελανοφρύδης,μάϊσσες,μάγισσες,νεράϊδες,ξωτικά,αερικά,ξωθιές,αλεύρι,καβουρδισμένο,βούτυρο,μπαούλα,σντούκια,ενδυμασίες,ποντιακές,τύμπανα,λύρες,χορού,λαλία,φωνή,μυθοπλασίες,λαικές,δοξασίες,λαογραφίαΜάϊσσες, μάγισσες, νεράϊδες, ξωτικά, αερικά και ξωθιές.
Οι Έλληνες του Πόντο φαντάζονταν τις μάγισσες καθ’ όλα όμοιες με τους ανθρώπους με μόνη διαφορά ότι τα πόδια τους ήταν ανάποδα, δηλαδή η φτέρνα προς τα εμπρός και τα δάχτυλα προς τα πίσω. Οι Μάϊσσες, μάγισσες, οι νεράϊδες, τα ξωτικά, τα αερικά και οι ξωθιές, όλα αυτά τα πλάσματα θεωρούνταν ωραία κι οι άνθρωποι απ’ τον φόβο που τους προκαλούσαν τα αποκαλούσαν : «απ’ εμάς και καλλίων ποιός είν’».

Κοτσαμάνια, Μωμόγεροι, Καπνάντ και Τιτιντζίδες στη Λιβερά της Ματσούκας του Πόντου

Κοτσ̆αμάν,λιβερά,ματσούκα,επαρχίας,ροδοπόλεως,κοτσαμάνια,τραπεζούντα,περικεφαλαία,στορέα,προσωπίδα,εύζωνες,γελέκι,σιλαχλίκι,δερμάτινη,ζώνη,ελεβής,πιστόφ,καρακουλάκ,φουστανέλα,πιστόφ,μονόστομο,πλουμία,καγκέλια,στροβίλια,ταραπλούζ,τσαρούχια,φούντα,ταραπουλούζ,εγκόλπιο,εγκαίριμων,πολυχρονιστής,αράπης,αράπς,γολγόνια,μιζτράχ,ρεπούπλικα,τσιλίντρο,πράγκαλης,μαβής,μαραπάς,κοκόϊς,δήμος,ζάπρης,ενορία,φάλαινα,κολοθάντων,κολενάταν,ζάμενα,χαντσουκά,παραλίθ’,σεϊτανάντων,κάστρον,μαγκάν,ρακάν,κορτσιακάντων,δρενίτα,εναύλια,κατωχώρι,υποδιοίκησης,τζεβιζλούκ,κοτσ̆αμάν,καπίκιοϊ,κοσμά,χατζάβερα,δανίαχα,χορτοκόπι,κουσπιδή,βερύζαινα,κοστέλια,καπνάντ,τιτιντζίδεςΣτη Λιβερά και στα περισσότερα χωριά της επαρχίας Ροδοπόλεως Ματσούκας, τα κάλαντα, όπως λεγόταν το Νέο Έτος, υπήρχε το έθιμο το Κοτσ̆αμάνων (έβγαιναν οι Κοτσ̆αμάν’). Αυτό το έθιμο γινόταν ανελλιπώς και με πολύ ενθουσιασμό κάθε χρόνο. Λάμβαναν μέρος πολλοί νέοι άντρες ηλικίας 35 – 45 ετών. Αρκετές ημέρες πριν τα Χριστούγεννα άρχιζαν να ετοιμάζουν τις ενδυμασίες τους, οι μεν ξενιτεμένοι στην Πόλη και στην Τραπεζούντα ενώ οι υπόλοιποι στο χωριό όπου θα συγκεντρώνονταν και οι ξενιτεμένοι προκειμένου να οργανώσουν τους ομίλους (ομάδες) τους. Τα ρούχα και ο εξοπλισμός που χρησιμοποιούσαν οι Κοτσ̆αμάν’ ήταν τα εξής :

Μεγάλη Σαρακοστή και Πάσχα. Λαογραφικά στοιχεία εκ Τραπεζούντος Πόντου

Μεγάλη,σαρακοστή,πάσχα,λαογραφικά,τραπεζούντας,καθαροδευτέρα,σαχταροζούμ,κατενήν,κοδέσπενες,θοδώρισμαν,ύψωμαν,κουκαράς,μαντζίρα,μαντζιρίζω,θεοσκεπάστου,μονή,παναγίας,ζουπούνες,ποασ̆κιστία,τεπελούκια,ζωοδόχου,πηγής,αυτοκράτορας,τραπεζούντας,αλέξιος,νυμφίοι,νυμφίος,χριστός,σεμερτσ̆ηλέρμπασ̆ή,υπαπαντή,τσαρτακλή,ανάσταση,ζαγκότζον Καθαροδευτέρα.
Η πρώτη ημέρα της μεγάλης νηστείας στον τόπο μας, ήταν πράγματι ημέρα καθαριότητας. Πρώτα-πρώτα όλα τα μαγειρικά σκεύη έπρεπε να καθαριστούν. Θα εβράσκουσαν τα σ̆κεύα̤ ‘ς έναν τρανόν χαλκόν απέσ’ με σαχταροζούμ’ (κατενήν) και οι κοδέσπενες θ’ απομανικούσαν και θα έτριφταν να εβγάλ’νε όλα̤ τα λίγδας. Αυτό γινόταν και για σκεύη που δεν χρησιμοποιούνταν ποτέ. Πρέπ’ έλεγεν η σχωρεμένη η θεία μου, να στράφτ’νε τα τέσσερα μερόδες και με τη νηστεία και με τα μετάνα̤ς να καθαρίζομε την ψύν’ εμουν και τ’ απέσ’ εμουν. Την Καθαρή Δευτέρα άρχιζε το Θοδώρισμαν. Επι τρείς ημέρες οι περισσότερες γριές και πολλές νέες δεν έτρωγαν ούτε έπινα νερό.

Το Μας ̆. Ηθογραφικά & Λαογραφικά Πόντου

επαρχία,χαλδίας,ηθογραφικά,πόντου,μασοκρατώ,μας̆,μασ,αντραδέλφια,αντράδελφες,μειζοτέρ’τς,νυφάδες,πατριαρχική,ποντιακή,οικογένεια,λαογραφία,παραδόσειςΣτην επαρχία της Χαλδίας αλλά και σε άλλες περιοχές του Πόντου, επικρατούσε ένα παλιό έθιμο, το μας̆ και το ρήμα μασοκρατώ, παράγωγο του ρήματος μάχομαι = θυμώνω. Σύμφωνα με αυτό το έθιμο, οι νύφες δεν επιτρεπόταν να μιλούν στην πεθερά και στον πεθερό αλλά και στα μεγαλύτερα αντραδέλφια κι αντράδελφες όπως και οι άλλες νύφες στην πρώτη νύφη του σπιτιού. Πολλές φορές έζησαν και πέθαναν νυφάδες χωρίς να ανταλλάξουν λέξη με τους παραπάνω αλλά ακόμα και με τους μειζοτέρ’τς του συγγενικού περιβάλλοντος του γαμπρού χωρίς να διακόψουν ποτέ το μασ̆.

Το κούλισμα. Έθιμα των Ελλήνων στα Σούρμενα του Πόντου

 Παρακαμή,γιάνταση,κρεμούλ,ξεήρ,ταχταπός,κουρία,χαψωμένα,κούλισμα,χαψία,ανωχωρίτισσες,κουλίδια,σουρμένης,έθιμα,πόντου,σουρμένων,μελίπαστα,βαρύπαστα,ποντιακή,λαογραφίαΤο πιο φτηνό και άφθονο προϊόν της Μαύρης Θάλασσας ήσαν τα χαψία που αποτελούσαν μαζί με τα φασόλια και το καλαμπόκι την εθνική ας πούμε τροφή των λαϊκών τάξεων του παραθαλάσσιου Πόντου. Γι αυτό και η εποχή των χαψίων για τους φτωχούς Έλληνες του Πόντου ήταν σωστό πανηγύρι όπως για πολλού είναι το πάτημα των σταφυλιών. Στην περιφέρεια των Σουρμένων οι εύποροι Σουρμενίτες μετέφεραν τα χαψία με τα άλογα απ΄ τον γιαλό στα χωριά. Οι φτωχοί όμως τα κουβαλούσαν μόνοι τους στην πλάτη και φυσικά η εργασία αυτή επιβάρυνε τις γυναίκες καθώς οι άντρες στα Σούρμενα θεωρούσαν προσβολή την ενασχόληση τους με τις δουλειές του χωραφιού και του σπιτιού, ασχολούνταν ως τεχνίτες ή εμπορευόμενοι ενώ στην μεγάλη τους πλειοψηφία, ξενιτεύονταν.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ