Χωριατοπούλες στην βρύση για νερό. Η Ματσουκάτ’σσα ‘ς σο κρενίν.

Χωριατοπούλες στην βρύση για νερό. Η Ματσουκάτ’σσα ‘ς σο κρενίν. Με την απλή, καθημερινή φορεσιά της, από πυκνοϋφαντο, εγχώριο, γαλαζόχρωμο ύφασμα, με το «λετζέκ' τυλιγμέντσα» και το «ζωνάρ' ζωσμέντσα», γεμίζει το βαρελάκι της με νερό από τον ιδιότυπο, πρωτόγονο αγωγό του κρύου νερού της φυσικής πηγής, φτιαγμένο από λαξευτό ξύλο.

Πηγή: Αρχείον Πόντου - Επιτροπής Ποντιακών Μελετών

Στο πλαίσιο της ποντιακής λαογραφίας, η βρύση του χωριού, το κρενίν, αποτελεί χαρακτηριστικό χώρο της καθημερινής αγροτικής ζωής και συγχρόνως σημείο κοινωνικής συναναστροφής, ιδιαίτερα για τον γυναικείο πληθυσμό. Η μεταφορά του νερού από τη φυσική πηγή προς το σπίτι δεν συνιστούσε απλώς πρακτική οικιακή εργασία, αλλά εντασσόταν σε ένα ευρύτερο σύστημα εθιμικών συμπεριφορών, κοινωνικών ρόλων και συμβολικών αντιλήψεων. Η νεαρή γυναίκα, ντυμένη με την απλή εργασιακή φορεσιά και φέροντας το βαρελάκι ή το σταμνί, εμφανίζεται στη λαϊκή μνήμη ως φορέας τάξης, σεμνότητας και οικογενειακής μέριμνας. Ο χώρος της βρύσης λειτουργούσε ως τόπος επικοινωνίας, ανταλλαγής ειδήσεων, διακριτικών κοινωνικών επαφών και, συχνά, νεανικών γνωριμιών, χωρίς να αναιρείται ο αυστηρός κώδικας συμπεριφοράς της παραδοσιακής κοινότητας. Παράλληλα, το νερό, ως στοιχείο καθαρμού, φιλοξενίας και οικιακής αυτάρκειας, συνδεόταν με δοξασίες και λαϊκές πρακτικές που υπογράμμιζαν τη ζωτική του σημασία. Έτσι, η παράσταση της χωριατοπούλας που γεμίζει νερό από τον ξύλινο ή πέτρινο αγωγό της πηγής δεν αποτυπώνει μόνο μια καθημερινή σκηνή, αλλά συμπυκνώνει βασικές όψεις του ποντιακού λαϊκού βίου: τη σχέση ανθρώπου και φυσικού περιβάλλοντος, την οργάνωση της αγροτικής κοινότητας και τον κεντρικό ρόλο της γυναίκας στη διατήρηση της οικογενειακής και πολιτισμικής συνέχειας. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου - Λαογραφικά Σύμμεικτα Πόντου. Ήθη, έθιμα, Γλωσσικά Ιδιώματα, Παροιμίες, Θρύλοι & Παραδόσεις.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com