Η Ερμώνασσα ή Ερμώση, ή Πλάτανοι ή Πλάτανα κατά τον Μητροπολίτη Τραπεζούντος Χρύσανθο Φιλιππίδη.

Στα δυτικά της Τραπεζούντας υπήρχε ο λιμένας και η πολίχνη Ερμώνασσα ή Ερμώση η οποία από τους μεγάλους Κομνηνούς μέχρι των ημερών μας λεγόταν Πλατάνοι αλλά και Πλατάνα (τουρκιστί Πουλατχανέ και Ακτσέαμπάτ).

Ήταν λιμένας ασφαλέστερος της Δαφνούντας και σε καιρό μεγάλης τρικυμίας εις το λιμένα των Πλατάνων προσορμίζονταν τα πλοία. Πλησίον των Πλατάνων και δυτικά αυτών υπήρχε η Κορδύλη (τουρκιστί Ακτσέ καλέ, δηλαδή Λευκός Πύργος). Η Ερμώνασσα ή Ερμώση, ή Πλάτανοι ή Πλάτανα κατά τον Μητροπολίτη Τραπεζούντος Χρύσανθο Φιλιππίδη. Ήταν φρούριο οχυρό, το οποίο διατηρήθηκε μέχρι του έτους 1807, οπότε οι Ρώσοι κατέλαβαν το φρούριο μη δυνηθέντες να κρατήσουν αυτό καθώς υπέστησαν μεγάλες απώλειες. Βρίσκεται στο μέσο των Πλατάνων και του Ιερού Ακρωτηρίου. Μέχρι των ημερών μας εις την παραλίαν της Κορδύλης εσώζοντο τα ερείπια φρουρίου και Μονής. Ακολουθεί το Ιερόν Όρος ή Ιερόν Ακρωτήριον (τουρκιστί Γιόρος Μπουρούν), το οποίο είναι εις των προς τη θάλασσα αγκώνων του Παρυάδρου. Όχι μακριά της Κορδύλης και προς τα δυτικά του Ιερού Ακρωτηρίου υπήρχε η Λιβιόπολις ή Βιόπολις (τουρκιστί Φόλ) και κατόπιν τα Κόραλλα (τουρκιστί Κιόρελε). Στην παραλία των Κοράλλων εσώζοντο μέχρι των ημερών μας τα ερείπια φρουρίου. Πλησίον των Κοράλλων και προς δυσμάς αυτών υπήρχε η Φιλοκάλεια, η οποία βρισκόταν δίπλα στη σημερινή Ελεβήν. Ανερχόμενος κάποιος την κοιλάδα κοντά στα Κόραλλα αλλά και μεταξύ αυτών και της Φιλοκαλείας ποταμού του Αγίου Ευγενίου φτάνει δια μέσου απόκρημνου δασώδους ατραπού σε στενή βραχώδη κλεισούρα ονόματι Δερβέντι όπου κατά τον Fallmerayer είναι η υπό του Χαλκοκονδύλη μνημονευόμενη Μελιάρη, τοποθεσία γνωστή στην ιστορία για την εκεί υπό του τουρκομάνου σεϊχη «ζύχη» Αρταβίλ γενομένη ήττα του αυτοκράτορα της Τραπεζούντας Ιωάννου Δ’ ή Καλογιάννη (1429-1458) και του εις βοήθειαν αυτού σπεύσαντος πανσεβάστου δούκα της Χαλδίας Αλεξάνδρου. Πάνω από την Μελιάρη τοποθεσία ήταν η κλεισούρα του Μελιάρη το Καπάνιον.  Τα Πλάτανα – Ο Ελληνικός Πόντος - Ιωσήφ Γεωργιάδη 1882. Μετά την άλωση της Τραπεζούντας διαδέχθηκε στην Μελιάρη τοποθεσία τον Δούκα Χαλδίας τούρκος ντερέ βέης απο την οικογένεια των Ουζούνογλου. Η από το φρούριο κάθοδος προς τη θάλασσα πηγαίνει εις την αποβάθρα του Μπουγιούκ Λιμάν (Μέγας Λιμήν). Μια ώρα ανατολικότερα του Μπουγιούκ Λιμάν υπήρχε η Βιόπολις. Κοντά στην Φιλοκάλεια και προς δυσμάς αυτής στις εκβολές του Χαρσιώτου υπήρχαν τα Αργύρια τα οποία ονομάστηκαν έτσι δια τα πέριξ αυτών μεταλλεία αργύρου. Επί των ημερών μας τα Αργύρια λέγονταν Χαλκάβαλα. Δυτικά των Αργυρίων και σε απόσταση μιας ώρας υπήρχε η Τρίπολης ή οι Τριπόλεις, την οποία ο Πλίνιος ονομάζει φρούριον (castellum), ο δε Clavijo πόλιν μεγάλην. Και επί των ημερών ημών η Τρίπολις ήτο Κωμόπολις σπουδαία. Πλάτανα Πόντου - Φαρνακεία - Ερμώνασσα ή Ερμώση - Akçaabat.

Η Ερμώνασσα ή Ερμώση, ή Πλάτανοι ή Πλάτανα κατά τον Μητροπολίτη Τραπεζούντος Χρύσανθο Φιλιππίδη. Πηγή: Εκκλησία Τραπεζούντος – Χρυσάνθου Μητροπολίτου Τραπεζούντος και πάσης Λαζίας σελ. 84-86. Αθήνα 1933.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com