Γεωγραφικόν και Ιστορικόν Λεξικόν της επαρχίας Χαλδίας (67): Γουζούλ Κιοήν ή Κρανεοχώριον, Γουμερά, Γουρουχλί, Δεβρεντζή & Δεμίρ καπού
Το Γουζούλ κιοήν ή Κρανεοχώριον. Ονομαζόταν Γουζουλνίκη επι εποχής Κομνηνών η οποία δωρίθηκε στην πνευματική επίβλεψη της ιεράς μονής Αγίου Γεωργίου του Χουτουρά υπό του Αλεξίου του Γ’ Μεγάλου Κομνηνού σύμφωνα με σχετικό χρυσόβουλο.

Μετά τη Σκάλα σε ολιγόλεπτη απόσταση αρχίζει πάντοτε παραλιακώς και προς τα ανατολικά ο φυσικός, ήρεμος και βαθύς κόλπος του Αγίου Ανδρέα, ο οποίος εισχωρεί εντός της ξηράς περίπου στα 300 μέτρα και σχηματίζει κανονικό ημικύκλιο σαν να είχε χαραχθεί από χέρι πολύ έμπειρου μηχανικού.
Στα δυτικά της Τραπεζούντας υπήρχε ο λιμένας και η πολίχνη Ερμώνασσα ή Ερμώση η οποία από τους μεγάλους Κομνηνούς μέχρι των ημερών μας λεγόταν Πλατάνοι αλλά και Πλατάνα (τουρκιστί Πουλατχανέ και Ακτσέαμπάτ).
Το Άταλαν βρίσκεται βόρεια του Καράπιρ έως 5 χιλιόμετρα και 9 από το Μαδέν. Από το Καράπιρ παίρνουμε "Τη Τιλλή τα πλακία" (πλάκες) όπου ήταν τα αλώνια Καράπιρ, αφήνουμε δεξιά το δρόμο για το Εβτζή και μετά από 4 χιλιόμετρα συναντούμε το Γετέρ (Ίγντελι) και κατηφορίζουμε στην κοιλάδα του Άταλαν.