Το χωρίον Δερέ Κιοϊ της επαρχίας Κολωνίας του νομού Σεβάστειας του Πόντου

δερέκιοϊ,τσέτες,τουρκικός,στρατός,κούλαλη,επεσίου,λειμωνάριον,πεντηκοστάριο,καταβασίες,αναστασιματάριον,αβδούλχαμίτ,αρχιτεκτονίδης,σαμψούντα,μαυρενάντων,δέσμενα,χόψα,τρούψη,ζερβοχώρι,νάουσας,σεβαστιανά,εδέσσης,αρμούτ,τσαϊρ,κρώμνη,κορονάντων,τοπάλοσμάν,κερασούντα,παναγία,μουροσίλ,κιοσέντάγ,γεσίλιρμάκ,συμεωνιδαίων,μαυρενάδων,γαστανιδαίων,φωτιαδαίων,γαϊτανίδης,σεβαστιανά,εδέσσης,ντερέκιοϊ,μέγαρεύμα,κολωνίαςΤο Δερέ Κιοϊ (Μέγα Ρεύμα = μεγάλο ρέμα) ήταν αμιγώς ελληνικό χωριό με σαράντα οικογένειες, υπαγόμενο στην επαρχία Κολωνίας του νομού Σεβάστειας. Είχε ένα τετρατάξιο ελληνικό σχολείο με εξήντα-εβδομήντα μαθητές στο οποίο δίδασκαν οι δάσκαλοι : Γεώργιος Φωτιάδης, Ιωάννης Μαυρίδης (ιερεύς), Παύλος Φωτιάδης και Ιορδάνης Περπερίδης (ιεροψάλτης).
Το χωριό είχε έναν ναό στην χάρη του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου και τέσσερα παρεκκλήσια : της Αγίας Βαρβάρας, του Αγίου Νικολάου, της Παναγίας και του Αγίου Δημητρίου, στα οποία λειτουργούσαν οι ιερείς : παπα Γιάννης Παπαδόπουλος, παπα Γιάννης Μαυρίδης, παπα Αβραάμ και παπα Κωνσταντίνος. Ο τελευταίος επέζησε της καταστροφής και ήρθε στην Ελλάδα.
Οι επιφανείς και προύχοντες του χωριού ήταν οι : Ηλίας Παπαδόπουλος (αρχιτέκτων), ο Γρηγόριος Γαϊτανίδης (αγρότης), ο Ευθύμιος Γαϊτανίδης (εργολάβος) και ο Βασίλειος Χριστοφορίδης (εργολάβος). Την μεγαλύτερη μόρφωση την διέθετε ο Ηλίας Παπαδόπουλος. Λυράρης του χωριού ήταν ο Γεώργιος Γαϊτανίδης. 

Το χωρίον Σταυρίν της Αργυρούπολης του Πόντου. Ολίγα λόγια απ' τον ιερέα Χρήστο Παναγιωτίδη

σταυρίν,αργυρούπολης,χρήστος,παναγιωτίδης,δεσπότης,λαυρέντιος,χαριτωμένη,δράμας,φροντιστήριο,τραπεζούντας Γεννήθηκα στο χωριό Σταυρί της επαρχίας Αργυρούπολης του νομού Τραπεζούντας στις 22 Δεκεμβρίου του 1903. Επρόκειτο για ένα αμιγώς Ελληνικό χωριό με διακόσια περίπου σπίτια στο οποίο όλοι οι κάτοικοι μιλούσαν την ποντιακή διάλεκτο. Το χωριό είχε πέντε ναούς, έναν σε κάθε μαχαλά :
Του Αγίου Θεοδώρου
Της Αγίας Τριάδας
Του Αγίου Βασιλείου
Του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου και
Των Αγίων Πέτρου και Παύλου.

Παρακολουθείστε το αφιερωματικό μας βίντεο στο χωρίον Σταυρίν του Πόντου

Το χωρίον Μασούρα της επαρχίας Άρδασσας του Πόντου

Μασούρα,άρδασσα,παναγίτσα,εδέσσης,απανοχώρ,γουμπλουζί,σκανταράντων,καγκελίνα,λάμπον,τσορπαντσής,γιωργίκας,τσορπατζής,πάνον,χασερέτα,λορία,αγρίδ,παλαγάντων,χάραβα,σίσα,κορασέα,άρτουτσλούγ,τσιλερία, θώμπορα,δύολιθάρια̤,σπελεπόρτε̤,γουρνόπα,ορμίν,γονοκόλΗ Μασούρα ήταν αμιγώς ελληνικό χωριό αποτελούμενη από εκατό οικογένειες. Είχε έναν ναό και δύο παρεκκλήσια του Προφήτη Ηλία και της Αγίας Μαρίνας στα οποία λειτουργούσαν ο παπά Αλέξης και ο πατέρας του o παπά Ιωάννης. Διατηρούσε ένα ελληνικό σχολείο με πολλούς μαθητές στο οποίο δίδασκε ο παπά Συμεών, αδερφός του παπά Αλέξη. Ο ίδιος ήταν ιδιοκτήτης και του μοναδικού μπακάλικου του χωριού.
Η ύδρευση του χωριού γινόταν από τρείς πηγές (βρύσες) από το κάθεν το πεγάδ’, από το πέραν το πεγάδ’ και από το απανοχώρ’. Το χωριό ήταν χωρισμένο σε τέσσερις μαχαλάδες : των Σκανταράντων, του Γουμπλουζί, του Απανοχώρ’ και του Καγκελίνα.

Το χωρίον Δερέταμ ή Μποντζουκλού-Σεκού της επαρχίας Ζάρας του νομού Σεβάστειας του Πόντου

δερέταμ,μποντζουκλού,σεκού,κιοσέντάγ,ζάρα,σεβάστειας,επαρχία,κολωνίας,νικοπόλεως,πόντου,αυλίαννα,άδυσσα,αμανάντων,δελήπαύλος,θρύλος,αράπη,αγμασάτ,καβακλή, Κίλπογάρ,τιουλιούδερέ,μασάτ.Το χωρίον Δερέταμ βρισκόταν στις νότιες υπώρειες του όρους Κιοσέ Ντάγ (Σπανό βουνό). Διοικητικά ανήκε στην υποδιοίκηση Ζάρας του νομού Σεβάστειας από την οποία απείχε τέσσερις ώρες, ενώ εκκλησιαστικώς ανήκε στην επαρχία Κολωνίας – Νικοπόλεως.
Αποικίστηκε από τα χωριά της Αργυρούπολης και συγκεκριμένα από τους Έλληνες κατοίκους της Αυλίαννας, της Άδυσσας και του Αμανάντων κατά το έτος 1845. Οι πρώτοι κάτοικοι ανέρχονταν σε περίπου σαράντα οικογένειες και όλοι ήταν μεταλλουργοί. Το χωρίον αυτό ήταν τσιφλίκι των φοβερών βέηδων της Ζάρας Τσαλούχογλου και το είχαν ως θέρετρο και βοσκότοπο για τα αμέτρητα ποίμνια τους.
Όλα τα γύρω βουνά και οι χαράδρες ήταν “φορτωμένα” με αργυρούχο μετάλλευμα. Των μετοίκων ηγείτο ο Αρχιμεταλλουργός Δελή-Παύλος ο οποίος εξουσιοδοτήθηκε από την Υψηλή Πύλη να καταλάβει το χωριό και την περιοχή του πράγμα το οποίο πέτυχε μετά από πολέμους (διενέξεις) με τους ανθρώπους των βέηδων. Στην πρώτη σύγκρουση οι βέηδες παρέταξαν πάνω από εκατό άντρες τούρκους και κούρδους αλλά ο Δελή-Παύλος με μόνο πενήντα άντρες οι οποίοι ήταν οπλισμένοι με τα σφυριά και τα μαχτάπια (λοστούς) τους, κατάφεραν να τσακίσουν κυριολεκτικά και να καταδιώξουν τους αντιπάλους τους. Οι συμπλοκές επαναλήφθηκαν για δεύτερη και τρίτη φορά αλλά τα αποτελέσματα ήταν πάντοτε τα ίδια με αρκετά θύματα από την πλευρά των τούρκων.

Το χωρίον Κορόνιξα ή Κορόξενα της Χαλδίας του Πόντου

κορόξενα, κορόνιξα, χαλδία, πόντου, μεσοχώρ’, ορφανάντων, μουσκαράντων, κοροξενάντων, τεκίρτσογλάντων, μαυρενά, αμπρικάντων, κιοσέντων, ματσερά, ματσέρ’, φωτιάντων, χαβίανα, άδυσσα, τσόρκον, ποβερά, σαραντάρ’, γονοκόλ, μουσκενέντων, πααράντων, κάγκαναν, ταχμούτ, παγωμένον, παθηνία, ηλιακόν, μαλάτεια, πορόϊα, σερρώνΤο χωρίον Κορόνιξα ή Κορόξενα ήταν αμιγές ελληνικό χωριό με εξήντα σπίτια (κατά τον Ιωακειμίδη, με ογδόντα σπίτια), παρόλο που όπως έλεγαν οι παλιότεροι, τα παλιά χρόνια οι ελληνικές οικογένειες που το κατοικούσαν έφταναν τα 800 άτομα. Ήταν ορεινό χωριό που υπαγόταν στην επαρχία Χαλδίας του νομού Τραπεζούντας.
Είχε δύο ναούς : του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου και της Παναγίας και οκτώ ακόμη παρεκκλήσια : του Αγίου Θεοδώρου, του Προφήτη Ηλία, του Αγίου Βασιλείου, του Αγίου Ιωάννη, του Αγίου Κωνσταντίνου, του Αγίου Χριστοφόρου, του Αγίου Κυπριανού και της Αγίας Μαρίνας (Αεμαρίναν). Σε αυτά λειτουργούσαν τρείς ιερείς : ο παπαΔιαμαντής (παπαδιαμάντης) Εξακουστίδης, ο παπαΛάζαρος Εξακουστίδης και ο παπαΣτυλιανός τη Πασαβάντων.
Το αστικό σχολείο του χωριού ήταν οκτατάξιο και είχε σαράντα μαθητές (κατά τον Βαρυτιμίδη, είχε εξήντα πέντε μαθητές), όπου δίδασκαν οι : Ανανίας Νικολαϊδης του Νικολάου, ο Κωνσταντίνος Αλεξανδρίδης, ο Ιωάννης Πουταχίδης, από την Άδυσσα, ο Γεώργιος Αμαραντίδης, ο Κωνσταντίνος Καστανίδης, ο Ελευθέριος Ορφανίδης και παλιότερα ο Αβραάμ Ορφανίδης πνευματικός πατέρας του Πέτρου Ιωακειμίδη.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ