Κότσογλαν Αμάσειας Πόντου, του Βασίλειου Τσιβελίδη – Μανιάκι Φλώρινας

Το Κότσογλαν ήταν ένα χωριό της επαρχίας Αμασείας του νομού Σεβάστειας που βρισκόταν ανάμεσα στα χωριά Aϊντερεσί από το οποίο απείχε 7 χιλιόμετρα περίπου, το Καραγάτς από το οποίο απείχε 8 χιλιόμετρα περίπου, το Καράτσορεν από το οποίο απείχε 8 χιλιόμετρα, και το Τερέν που βρισκόταν σε απόσταση 5 χιλιόμετρα από το Κότσογλαν.

Ήταν καθαρά ελληνικό χωριό με 35 ελληνικές οικογένειες και καμία τουρκική. Οι ασχολίες των κατοίκων ήταν αγροτικές και κτηνοτροφικές. Οι καλλιέργειες των αγρών γινόντουσαν με βόδια και με εργαλεία, άροτρα ή τουκάνια ξύλινα. Κάθε οικογένεια είχε στην κυριότητά της γύρω στα 20 μικρά και μεγάλα ζώα, όπως αγελάδες, βουβάλια, άλογα και πρόβατα. Το χωριό κατείχε στην τοποθεσία Αϊ-Ηλίας μια μεγάλη έκταση για βοσκή περίπου 5.000 στρέμματα. Κατείχε και ένα δάσος γύρω στα 500 στρέμματα. Το μοναδικό βουνό του χωριού ήταν το Τοπατσουκλάρ το οποίο είχε μάλλον μικρό υψόμετρο. Όλο η γύρω περιοχή του χωριού αρδευόταν από ένα μεγάλο ποτάμι. Κότσογλαν Αμάσειας Πόντου, του Βασίλειου Τσιβελίδη. Το χωρίον Κότσογλαν είχε μια εκκλησία του Αγίου Χαραλάμπους και ένα παπά τον Παπα Λάζαρο. Μαλεζίδη. Είχε επίσης και ένα Ελληνικό Σχολείο με 25 μαθητές και με δάσκαλο τον Δημήτρη Χότζα και άλλους δασκάλους, των οποίων τα ονόματα δεν θυμούμαι. Το χωριό είχε δυο μαχαλάδες, τον Άνω και τον Κάτω μαχαλά. Οι προύχοντες του χωριού ήταν ο Λάζαρος Τοπάλογλου και ο Ιωάννης Μαλεζίδης. Ιδιαίτερα μορφωμένοι άνθρωποι εκτός από τον παπα Λάζαρο Κωνσταντίνου Παπαδόπουλο που ήταν ιερέας άλλοι δεν βγήκαν απ το χωριό. Υπήρχε ένας μόνο οργανοπαίκτης, ο Σάββας Τσακιρίδης, που έπαιζε ζουρνά. Το χωριό υδρευόταν από δυο κοινόχρηστες βρύσες. Οι κάτοικοί του ζούσανε πολύ καλά γι αυτό και δεν μετανάστευαν σε άλλα μέρη. Κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου υποφέραμε πολλά δεινά από τους τούρκους. Στις αρχές του πολέμου είχαν συλλάβει από το χωριό μας 18 συγχωριανούς μας, τους κλείσανε στις φυλακές της Αμάσειας και εκεί τους δηλητηρίασαν. Είχαν σωθεί μονάχα δυο και εκείνοι χάρη στη βοήθεια ενός πρακτικού που ήξερε από φάρμακα και έτσι σώθηκε εκείνος μαζί με έναν άλλο. Το 1918 ακολούθησε το δεύτερο και χειρότερο κακό. Συγκέντρωσαν όλα τα άτομα του χωριού μας και τα έστειλαν στην εξορία. Από τις κακουχίες, τα βασανιστήρια και τις στερήσεις πέθανε ο μισός πληθυσμός του χωριού μας. Τόση ήταν η θηριωδία των τούρκων, ώστε όταν περνούσαμε οι δύστυχοι από κανένα ποτάμι και θέλαμε να σκύψουμε να πιούμε λίγο νερό να ξεδιψάσουμε, πέφτανε πάνω μας οι τούρκοι και χτυπώντας μας αλύπητα, μας εμπόδιζαν να πιούμε. Με την ανταλλαγή το 1224 φύγαμε με την ψυχή στο στόμα χωρίς να πάρουμε μαζί μας τίποτα απ’ το Περούτ και με καράβι ήρθαμε κατευθείαν στη Θεσσαλονίκη. Εκεί. Εμένα επειδή ήμουν παιδί 11 ετών με παρέλαβε η Αμερικανική πρόνοια και με πήγε στο Αχίλλειο Ορφανοτροφείο της Κέρκυρας. Όταν εγκαταστάθηκαν οριστικά όλοι οι συγχωριανοί μας (όσοι επέζησαν από την εξορία) στο Μανιάκι της Φλώρινας, εγκαταστάθηκα και εγώ εκεί μαζί τους. Η Αμάσεια (Amasya) του Πόντου - Ιστορική αναδρομή 

Κότσογλαν Αμάσειας Πόντου, του Βασίλειου Τσιβελίδη – Μανιάκι Φλώρινας

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com