Το χωρίον Καμπάνης (Καρατζά Καδή) – Προσφυγικά χωριά του νομού Κιλκίς

Ο οικισμός Καρατζά Καδή βρίσκονταν στα νότια του Κιλκίς και δίπλα στην ανατολική όχθη του Γαλλικού ποταμού σε υψόμετρο 120 μέτρων.

Βόρεια του χωριού διαρρέει ο Ξηροπόταμος ο οποίος χύνεται στον Γαλλικό που ρέει δυτικά του χωριού Καμπάνης. Το 1912 εγκαταστάθηκαν στην περιοχή δέκα οικογένειες Ελλήνων Μακεδόνων της διασποράς. Τον Ιούνιο του 1913 ο οικισμός καταλαμβάνεται από τον ελληνικό στρατό και απελευθερώνεται από τον βουλγαρικό ζυγό. Στην απαρίθμηση κατοίκων του 1913 καταγράφηκαν 37 κάτοικοι εκ των οποίων 16 άνδρες και 21 γυναίκες. Το 1914 τα περισσότερα οικήματα του οικισμού ήταν κατεστραμμένα και περίπου δέκα επισκευάστηκαν για να στεγάσουν τους βουλγαρόφωνους κατοίκους. Το 1919 γίνεται η αναγνώριση του συνοικισμού Καρατζά Καδή και ορίζεται έδρα της κοινότητας Καρατζά Καδή. Το 1920 είχε 277 κατοίκους από τους οποίους 149 άνδρες και 128 γυναίκες με πολλούς πρόσφυγες από τον Πόντο και αρκετούς Σαρακατσαναίους, ενώ στην απογραφή προσφύγων του 1923 βρέθηκαν στον οικισμό 384 πρόσφυγες, 190 άνδρες και 194 γυναίκες. Μετά το 1923 εγκαταστάθηκαν πολλές ακόμα προσφυγικές οικογένειες που ανέβασαν τον αριθμό των κατοίκων στις 180 οικογένειες προσφύγων, σύνολο 702 άτομα το 1928 σύμφωνα με την Γ.Δ.Ε.Μ. - Ε.Α.Π. Ήταν πρόσφυγες από τις 40 Εκκλησιές της Ανατολικής Θράκης και τη Στενήμαχο της Βουλγαρίας. Επρόκειτο περί αμιγούς προσφυγικού οικισμού. Το 1926 το Καρατζά Κιοϊ μετονομάζεται σε Βάλτοι και η Κοινότητα Καρατζά Καδή σε κοινότητα Βάλτων. Στις 30/09/1927 η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων παρέδωσε στις οικογένειες προσφύγων του οικισμού τα παραχωρητήρια των οικημάτων μετά των οικοπέδων αυτών που ήταν προηγουμένως τουρκικές ιδιοκτησίες. Οι πρόσφυγες προέρχονταν από την Ανατολική Θράκη. Στην απογραφή του 1928 από τους 831 κατοίκους οι 364 ήταν πρόσφυγες που ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στο χωριό μετά την Μικρασιατική Καταστροφή. Σύμφωνα με το ονομαστικό ευρετήριο αγροτών προσφύγων στον οικισμό καταγράφηκαν το 1928, 240 δικαιούχοι «αρχηγοί οικογενειών» αγροτικώς εγκατεστημένων και των μελών των οικογενειών δικαιούχων (κατά τους ισχυρισμούς των) αποζημιώσεως εξ ανταλλαγής Άρ. 132461-132700. Το 1934 αποσπάται από το νομό Θεσσαλονίκης και προσαρτάται στο Νομό Κιλκίς με το ΦΕΚ 341Α 08/10/1934. Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος και στη συνέχεια ο εμφύλιος δημιούργησαν πολλά προβλήματα στους κατοίκους του χωριού. Πολλοί έχασαν τη ζωή τους και στη συνέχεια ο οικισμός άδειασε από την εσωτερική μετανάστευση. Τη δεκαετία του 1960 εκτρέφονταν πάνω από 1000 βοοειδή και πάνω από 2000 αιγοπρόβατα. Οι κάτοικοι ασχολούνταν με τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Το 1955 ο οικισμός Βάλτοι μετονομάζεται σε Καμπάνης και η κοινότητα Βάλτοι σε κοινότητα Καμπάνη με το ΦΕΚ 287Α 10/10/1955 προς τιμήν του συνταγματάρχη Αντωνίου Καμπάνη ο οποίος σκοτώθηκε στην περιοχή του οικισμού στις 20/06/1913 στην μάχη του Κιλκίς που δόθηκε εναντίον των βουλγάρων κομιτατζήδων. Αρκετές πληροφορίες για τον οικισμό λάβαμε απο το βιβλίο του Παναγιώτη Γ. Τανιμανίδη με τίτλο «Ποντιακοί οικισμοί στην Ελλάδα», έκδοση του σωματείου Παναγία Σουμελά, Θεσσαλονίκη 1988. Το 1997 ο οικισμός Καμπάνης αποσπάται από την Κοινότητα Καμπάνη η οποία καταργείται και ορίζεται έδρα του Δήμου Γαλλικού με το πρόγραμμα Καποδίστριας ΦΕΚ 244Α 04/12/1997, ενώ το 2010 αποσπάται από το δήμο Γαλλικού ο οποίος καταργείται και προσαρτάται στο δήμο Κιλκίς με το πρόγραμμα Καλλικράτης ΦΕΚ 87Α 7/6/2010. Από το 2011 ανήκει στην τοπική κοινότητα Καμπάνη μαζί με τον Μύλο της δημοτικής ενότητας Γαλλικού του δήμου Κιλκίς της Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς. Απογραφές: Κάτοικοι 831 (1928), 1275 (1940), 991 (1951), 1025 (1961), 786 (1971),    876 (1981),  1051 (1991), & 1170 το (2011).

Το χωρίον Καμπάνης (Καρατζά Καδή) – Προσφυγικά χωριά του νομού Κιλκίς - Πηγή: Λουκάς Π. Χριστοδούλου «Οι προσφυγικοί οικισμοί της Ε.ΑΠ. στη Μακεδονία 1928», Ένωση Σπάρτης Μικράς Ασίας, Αθήνα 2023

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com