Το Αλάτσαμ (η κωμόπολις της Πάφρας) του νομού Αμισού

Αλάτσαμ. Κωμόπολη του Πόντου, στην περιοχή της Πάφρας. Το Αλάτσαμ απείχε από τη θάλασσα περί τα 2 χιλιόμετρα και ήταν χτισμένο στην κορυφή του λόφου του Προφήτη Ηλία.

Από την Πάφρα απείχε περί τα 15 χιλιόμετρα. Στην παραλία του, που συνδεόταν με την κω μόπολη, υπήρχε σκάλα, το Κούμενοζ', με τελωνείο, αποθήκες πετρελαίου κτλ. Στην περιοχή του Αλάτσαμ, που ήταν υπερβολικά εύφορη, καλλιεργούνταν τα δημητριακά, και παράγονταν εκτός των άλλων λάδι και κρασί. Ιδιαίτερα καλής ποιότητας επίσης ήταν τα καπνά, η παραγωγή των οποίων έφτανε σε 600.000 - 700.000 κιλά το χρόνο, στην περίοδο 1910-1916. Πολιτικά, το Αλάτσαμ υπαγόταν στην διοίκηση Αμισού, εκκλησιαστικά στην Μητρόπολη Αμασείας. Σύμφωνα με την τελευταία, o ελληνικός πληθυσμός της κωμόπολης το 1914 έφτανε τους 1.867 κατοίκους. Επιπλέον, στα 15 ελληνικά χωριά της περιοχής κατοικούσαν 4.917 άνθρωποι, στην ίδια περίοδο, ενώ λειτουργούσαν σε αυτά 17 εκκλησίες, αρρεναγωγεία με 518 μαθητές, 3 παρθεναγωγεία με 265 μαθήτριες και ένα νηπιαγωγείο με 60 μαθητές και μαθήτριες. Ο Ελληνικός πληθυσμός της περιοχής μειώθηκε αισθητά από την αρχή του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου ως την Μικρασιατική Καταστροφή. Από το 1914 μέχρι το 1919, πέθαναν στις εξορίες ή εκτελέστηκαν 1.445 άτομα, με αποτέλεσμα, όταν άρχισε η δράση του Κεμάλ ατατούρκ να διαμένουν στην περιφέρεια περί τους 5.000 Έλληνες. Από τις 18 Ιουνίου του 1921 ως το Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου, οι κάτοικοι του Αλάτσαμ και των γύρω χωριών εξορίστηκαν με 6 διαδοχικές αποστολές, στις οποίες έχασαν τη ζωή τους 268 άνθρωποι. Από τους 3.784 άλλους εξορί στους στα βάθη της Ανατολίας δεν είναι γνωστό πόσοι ακριβώς επέζησαν και πόσοι ήρθαν στην Ελλάδα. Πάντως, όλα τα χωριά της περιοχής καταστράφηκαν και πυρπολήθηκαν από τον Κεμάλ και τους ανθρώπους του, το 1921. Αμισός (Σαμψούντα) - Πάφρα Πόντου. Ιστορία, Χοροί, ήθη, έθιμα, παραδόσεις.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com