Το χωριόν Βεζίνκιοϊ του Κάρς (σημερινό Olculu) του Στυλιανού Ν. Σαμουηλίδη (Μέρος τρίτο)

Πληθυσμός – Οικογενειακή κατάσταση
O πληθυσμός του χωριού ανήλθε στους 1.470 ανθρώπους. Όλοι ήσαν Έλληνες και χριστιανοί ορθόδοξοι.

Στην κοινότητά μας ζούσαν Κούρδοι, Αρμένιοι και Ιεζιήτες ως βοσκοί και παραγιοί (υπηρέτες). Κάθε οικογένεια είχε 25-30 μέλη και η μικρότερη από 2-10 μέλη. Υπήρχε μεγάλη υπακοή και πειθαρχία στον αρχηγό της οικογένειας, τον πατέρα ή τη μητέρα και πολλές φορές στο μεγαλύτερο αδελφό. Η πολυμελής οικογένεια αποτελείτο από 2-3 παντρεμένα αδέλφια και πολλές φορές από 5. Σε περίπτωση που δυσκολεύονταν να συζήσουν τα 25-30 μέλη της οικογένειας, λόγω αύξησης των μελών από τις γεννήσεις, τότε η οικογένεια εχωρίζετο, με την ευχή πάντοτε των γονιών σε δύο-τρεις οικογένειες, αλλά ζούσαν πάντοτε αρμονικά. Οι κάτοικοι του Βεζίνκιοϊ μιλούσαν την ελληνική γλώσσα (ποντιακή διάλεκτο). Τηρούσαν κατά γράμμα τα ήθη και έθιμα, χωρίς να επηρεάζονται από τα ήθη των άλλων λαών, Ρώσων, τούρκων, Αρμένιων, Κούρδων κλπ. Τα παιδιά παράλληλα με τα ρωσικά μάθαιναν και τα ελληνικά. Για τα ελληνικά πλήρωναν ιδιαίτερα στους δασκάλους. Το χωριόν Βεζίνκιοϊ του Κάρς (σημερινό Olculu) του Στυλιανού Ν. Σαμουηλίδη (Μέρος τρίτο)

Σχέσεις με άλλα Ελληνικά χωριά – Τέλεση πανηγυριών
Οι κάτοικοι του Βεζίνκιοϊ με τους κατοίκους των γειτονικών ελληνικών χωριών, εκτός από τις αγοραπωλησίες, είχανε και συγγενικές και φιλικές σχέσεις. Δίνανε και παίρνανε κορίτσια, πηγαίνανε στα πανηγύρια και γιορτάζανε μαζί. Τα πανηγύρια διαρκούσανε δύο μέρες. Όλη τη νύχτα της παραμονής τα αγόρια και τα κορίτσια χόρευαν στην πλατεία του χωριού. Το πρωί, μετά τη θεία λειτουργία, άρχιζε ο χορός και οι διασκεδάσεις. οι άντρες χωρίζανε παρέες-παρέες, από σπίτι σε σπίτι και εύχονταν τους σπιτικούς "Χρόνια πολλά και ο άγιος βοη θός". Στα σπίτια υπήρχε τραπέζι καλοστρωμένο. Η αθάνατη ποντιακή λύρα, το τύμπανο και o ζουρνάς σκορπούσαν κατά τις δύο αυτές ημέρες τους γιορταστικούς ήχους τους. Τέτοια πανηγύρια είχανε στο ελληνικό χωριό Χαλήφογλου, στις 27 Ιουλίου (του Αγίου Παντελεήμονος), στο χωριό Λάλογλη στις 15 Αυγούστου (της Κοιμήσεως της Θεοτόκου), στην πόλη του Καρς στις 6 Αυγούστου (της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος), στα Άκταλα (τη Βαρζέας η Παναγία) και στο χωριό Αζάτ (της Αναλήψεως του Σωτήρος) με τα αγιάσματά του. Μέσα στην εκκλησία της Αναλήψεως υπήρχε μία βρυσούλα από την οποία μικροί και μεγάλοι έπλεναν με τα νερά τα χέρια, τα πόδια και το κεφάλι τους. Έριχναν και λίγο νερό στην πλάτη τους να τους βοηθήσει. Ακόμη πήγαιναν στα σπίτια τους φιάλες γεμάτες αγίασμα. Στις 29 Ιουνίου, ημέρα των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, πηγαίναμε στο χωριό Μπέσκιλισε (Πέντε εκκλησίες). Περνούσαμε από το Κούρδικο χωριό Πασαρτσούκ και το Φράγκικο Βοροντσόφ. Πηγαίναμε με αλογόκαρα και κάναμε 7 ώρες. Στο χωριό Μπεσκιλισέ υπήρχαν αρμένικα μοναστήρια με καλόγηρους. Ήταν κοντά στο αρμένικο μεγαλοχώρι Ντικόρ, μέσα σε μια χαράδρα που τη διέσχιζε o παραπόταμος του Αλιακόζ. Είχε κρύα και ζεστά ιαματικά λουτρά και σ' αυτά έκαναν τα λουτρά τους οι προσκυνητές. Είχαν θεραπευτική δύναμη και γι’ αυτό οι άρρωστοι συγκεντρώνονταν από διάφορα μέρη για να κάνουν τα λουτρά τους. Πλήρωναν ένα ασήμαντο ποσό για τη διαμονή τους στα κελιά του μοναστηριού. Το χωριόν Βεζίνκιοϊ του Κάρς (σημερινό Olculu) του Στυλιανού Ν. Σαμουηλίδη (Μέρος πρώτο)

Σχέσεις με την πρώτη Πατρίδα
Οι χωριανοί μας ποτέ δεν ξέχασαν την πρώτη τους πατρίδα, την Κιμισ̌χανά (Αργυρούπολη), εκεί δηλαδή που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν οι ίδιοι και οι γονείς τους. Είχαν πάντοτε επικοινωνία με αυτήν, γιατί είχαν συγγενείς και φίλους. Τα χωριά της Κιμισχανάς ήσαν άγονα και η ζωή ήταν δύσκολη. Για το λόγο αυτό κι ακόμη για ν' αποφύγουν την επιστράτευση των τούρκων, έφευγαν και πήγαιναν στη Ρωσία για να βρουν εργασία, αλλά και γιατί οι συνθήκες εργασίες ήσαν ασυγκρίτως καλύτερες.  Το χωριόν Βεζίνκιοϊ του Κάρς (σημερινό Olculu) του Στυλιανού Ν. Σαμουηλίδη (Μέρος δεύτερο)

Φιλοξενία
Όσοι έφευγαν στην Ρωσία καταγίνονταν με διάφορα επαγγέλματα. Ήσαν κτί στες, τεχνίτες, εργολάβοι και αρτοποιοί. Κατά την διάρκεια του χειμώνα, όταν σταματούσαν οι εργασίες, αυτοί εύρισκαν φιλοξενία στα ελληνικά χωριά του Καρς μέχρι την άνοιξη. Με τη φιλοξενία αυτή διατηρούσαμε την συνοχή μας με την πρώτη πατρίδα και καλλιεργούσαμε στους απογόνους μας τα ήθη και τα έθιμα και τοv τρόπο ζωής στον Πόντο. Κάρς (Γάρς) & Καύκασος. Ιστορία - Λαογραφία - Πολιτισμός

Εκκλησίες
Το χωριό μας είχε τρεις εκκλησίες:
1. Του Αγίου Νικολάου,
2. Του Αγίου Θεοδώρου και
3. Του Προφήτη Ηλία
Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου υπαγότανε στην Εξαρχία της Γεωργίας με έδρα την Τιφλίδα. Η εκκλησία αυτή λειτουργούσε κανονικά και πότε πότε η εκκλησία του Αγίου Θεοδώρου. Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου χτίστηκε το 1880 και είχε διαστάσεις 28x12 μέτρα και ο ρυθμός του ήτο Βασιλικός ορθογώνιος. Η εκκλησία του Αγίου Θεοδώρου αποπερατώ0ηκε το 1910. Οι διαστάσεις του ήταν 20x 10 μέτρα και ο ρυθμός του ήτο Βασιλικός. Η εκκλησία του Προφήτη Ηλία ήταν παρεκκλήσι και ήταν κτισμένη πάνω στην κορυφή του λόφου που είναι δίπλα στο χωριό. Υπήρχε και επί Τουρκοκρατίας. Το 1865 το παρεκκλήσι ανακαινίστηκε.
Στις 20 Ιουλίου, ημέρα της γιορτής του Προφήτη Ηλία, γινότανε πολύ μεγάλο πανηγύρι. Οι προσκυνητές έφταναν τις δέκα χιλιάδες. Στο πανηγύρι αυτό, εκτός από τους Έλληνες των γύρω από το Βεζίνκιοϊ χωριών έρχονταν και Αρμένιοι και τούρκοι. Όλοι φιλοξενούνταν στο χωριό μας. Με τον καιρό το παρεκκλήσι έγινε πάρα πολύ πλούσιο από τα αφιερώματα των προσκυνητών και ξακουστό για τη θεραπεία διαφόρων ασθενειών. Καύχημα το είχαν οι νέοι και οι νέες του χωριού που συγκεντρώνονταν τόσοι προσκυνητές στο πανηγύρι του Προφήτη Ηλία. Όταν άρχιζε ο χορός με τα τραγούδια, το πρώτο τραγούδι που θα τραγουδούσαν με καμάρι ήταν το παρακάτω:
Νασάν και το Βεζίνκιοϊν που έχ̌’ τον Αηλίαν
'βοήθεσεν κι εδώκεν ατ'ς τ' έμορφον τη λαλίαν.
(Χαρά στο Βεζίνποϊ. που έχει τον Άγιο Ηλία,
βοήθησε και έδωσε όμορφη λαλιά (εννοεί φωνή στους τραγουδιστές).
Το θρησκευτικό συναίσθημα ήταν πολύ ανεπτυγμένο. Όλοι οι χωρικοί, άνδρες, γυναίκες, νέοι και νέες εκκλησιάζονταν τακτικά τις Κυριακές. Την Μεγάλη Τεσσαρακοστή, κάθε βράδυ, η εκκλησία ήταν γεμάτη από πιστούς. Αψηφούσαν τις χιονοθύελλες και το χιόνι που σκέπαζε τους δρόμους και τα πεζοδρόμια. Όταν άρχιζε το "Κύριε των δυνάμεων” όλοι έκαναν γονατοκλισίες (μετάνοιες). Κάθε Δευτέρα, Τετάρτη και Παρασκευή νήστευαν όλες οι γυναίκες και μάλιστα οι γριές και έτρωγαν μετά τον εσπερινό εκκλησιασμό. Το ψάρι ήταν απαγορευμένο σε μας τους Έλληνες Χριστιανούς, όχι όμως και στους Ρώσους, κατά τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Γι’ αυτό τα παιδιά περίμεναν με ανυπομονησία τον Ευαγγελισμό και την Κυριακή των Βαΐων για να φάνε ψάρια. Οπωσδήποτε έπρεπε να είχαμε και χαμψία, για να μην ξεχάσουμε ότι είμαστε Πόντιοι. Όταν την παραμονή άρχιζε το πούλημα, εμείς τα παιδιά από τη χαρά μας τραγουδούσαμε το παρακάτω τραγούδι:
Χαμψία έρθαν σον γιαλόν, τρεξέστεν σ̌κυλ’ παιδία,
βάλ 'τεν απάν' ελαδόπον ας γίνταν μερακλία.
με Ρεφραίν το:
Χαμψία, χαμψία, φατέστεν σ̌κυλ’ παιδία,
και ντ' έμορφα μαειρεύ' ατα η θεία μ ' Ευδοξία.

Το χωριόν Βεζίνκιοϊ του Κάρς (σημερινό Olculu) του Στυλιανού Ν. Σαμουηλίδη (Μέρος τρίτο). Πληροφορητές: Σάββας Αλμετίδης, Νικόλαος Τσιλιγκαρίδης και Δημήτριος Αποστολίδης (1960)

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com