Η ορχήστρα του Αμερικανικού Κολεγίου Ανατόλια της Μερζιφούντας του Πόντου 1910-1911

Μερζιφούντα Πόντου 1910-1911. Απαθανατίζεται φωτογραφικά η ορχήστρα του Αμερικανικού Κολεγίου Ανατόλια της Μερζιφούντας του Πόντου την περίοδο 1910-1911.

Η Μερζιφούντα (Merzifon) είναι ιστορική πόλη του Δυτικού Πόντου, στην επαρχία Αμάσειας της τουρκίας. Γνωστή στην αρχαιότητα ως Φαζιμών, υπήρξε σημαντικό εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο με έντονο ελληνικό στοιχείο, έδρα του κολεγίου «Ανατόλια» (1886-1924) και γενέτειρα του αθλητικού συλλόγου «Πόντος» (1903), πριν από τον ξεριζωμό των Ελλήνων. Το Ανατόλια λειτουργούσε στην Μερζιφούντα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, νοτιοανατολικά της Σαμψούντας, ως σχολείο για Έλληνες και Αρμένιους. Οι χώροι του σχολείου στην Μικρά Ασία εμπεριείχαν 40 κτίρια Αμερικανικού αρχιτεκτονικού ρυθμού, συμπεριλαμβανομένου και του μεγαλύτερου νοσοκομείου στην Μικρά Ασία. Ο ιδρυτής του σχολείου ήταν ο Τσάρλς Τρέισι (Αγγλικά: Charles Tracy). Το σχολείο έχει κοινές ρίζες με το Robert College (Ροβέρτειος Σχολή) στην Κωνσταντινούπολη, ένα από τα πιο φημισμένα εκπαιδευτικά ιδρύματα της τουρκίας. Βάσει των επίσημων αρχείων του κολεγίου, όταν ιδρύθηκε, η πλειονότητα των μαθητών του ήταν Αρμενικής καταγωγής και ελάχιστοι Έλληνες. «Αυτό οφειλόταν κυρίως στην κακή οικονομική κατάσταση των Αρμενίων αλλά και στο πιο έντονο εθνικό συναίσθημα των Ελλήνων». Τα πρώτα χρόνια του σχολείου σκιάστηκαν από πολλαπλές βαρβαρότητες. Το 1915 οι αρχές του Σουλτάνου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας πήραν Αρμένιες φοιτήτριες του σχολείου ως αιχμάλωτες, μέρος της Γενοκτονίας των Αρμενίων, όμως σώθηκαν από τις προσπάθειες μίας Αμερικανίδας καθηγήτριας του σχολείου. Ξανά το 1920, τα μέλη της Λέσχης Ποντίων του σχολείου εκτελέστηκαν από επαναστάτες του κινήματος των Νεότουρκων, μαζί με τον υπεύθυνο καθηγητή τους. Οι τουρκικές αρχές ανάγκασαν το σχολείο να κλείσει οριστικά το 1921, αλλά μετά από πρόσκληση του Ελευθέριου Βενιζέλου προς τον τότε πρόεδρο του σχολείου, George E. White, το Ανατόλια ξανάνοιξε στην Θεσσαλονίκη το 1924. Μέχρι την αγορά του οικοπέδου στο οποίο βρίσκονται σήμερα οι εγκαταστάσεις του σχολείου, λειτουργούσε σε ένα πρώην κτίριο Καζίνο στην Χαριλάου, με μόλις 115 μαθητές. Το 1933 άρχισαν οι εργασίες στην τωρινή τοποθεσία του σχολείου. Το Ανατόλια έπαιξε επίσης σημαντικό ρόλο στην Γερμανική κατοχή. Το κεντρικό κτίριο του σχολείου, το «Μακεδονία» (κοινώς Macedonia Hall), χρησιμοποιήθηκε από τους Γερμανούς ως γενικό επιτελείο για τα Βαλκάνια λόγω της πανοραμικής άποψης της Θεσσαλονίκης που δίνει η τοποθεσία του σχολείου, και στις αίθουσες του «Μακεδονία» υπογράφτηκε η συνθηκολόγηση της Ελλάδος το 1941. Υπενθύμιση της ιστορίας του σχολείου είναι τα εκτεταμένης έκτασης υπόγεια καταφύγια που έσκαψαν οι Γερμανοί κάτω από το σχολείο, τα οποία υπάρχουν ακόμα και σήμερα. Πριν την άφιξη των Γερμανών στην Θεσσαλονίκη εκτέλεσε χρέη στρατιωτικού νοσοκομείου, ενώ μετά την έξοδο των Γερμανών περιήλθε στην κατοχή της Τέταρτης Ινδικής Μεραρχίας του Βρετανικού στρατού μέχρι το 1949. Κώμες, Πόλεις & Περιοχές στον Πόντο. Γεωγραφική, Ιστορική και Κοινωνιολογική περιήγηση στον Πόντο - Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας καθώς στην αρχική τους μορφή τις περισσότερες φορές έχουν σχισίματα, ρωγμές, λείπουν κομμάτια ή τις έχει διαβρώσει ο χρόνος και η κακή αποθήκευση. Η σύγκριση μιας σχισμένης, φθαρμένης από τον χρόνο αυθεντικής φωτογραφίας με την αποκατεστημένη εκδοχή της αποδεικνύει την ουσιαστική σημασία της ψηφιακής διάσωσης των ιστορικών αρχείων. Πρόσωπα που κινδύνευαν να χαθούν κάτω από τις ρωγμές του χαρτιού, αποκτούν ξανά καθαρές εκφράσεις, επιτρέποντάς μας να συνδεθούμε άμεσα με την ιστορία τους.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com