Τρείς Ελληνίδες κόρες με τις επιχώριες γιορτινές τους ζουπούνες σε αναμνηστική φωτογράφηση - Τσίτη Άρδασας Πόντου

Αναμνηστική φωτογραφία ελληνίδων της Τσίτης (περιφέρειας Άρδασας - Τορούλ - Δορύλαιου) Χαλδίας Πόντου.

Τα στοιχεία (ονοματεπώνυμα καθώς και ο χρόνος και ο τόπος φωτογράφησης, μας είναι άγνωστος), ίσως μπορούμε να προσδιορίσουμε τον χρόνο στις αρχές του 1900. Το δάπεδο απο βότσαλα (λαλάτσια) δημιουργεί μια όμορφη αλλά συνάμα παράξενη αίσθηση καθώς δεν αποτυπώνεται συχνά σε φωτογραφίες της υπαίθρου στον Πόντο. Υποψιάζομαι οτι πρόκειται για την αυλή κάποιας αγροτικής κατοικίας αν κρίνω ορθά απο τις ξύλινες πόρτες στο φόντο οι οποίες παραπέμπουν σε αποθηκευτικούς μάλλον χώρους. Οι Κοδέσποινες φορούν τις επιχώριες γιορτινές παραδοσιακές ελληνικές γυναικείες ενδυμασίες του Πόντου οι οποίες είναι γνωστές συνολικά ως "ζουπούνες". Την κεφαλή τους στολίζει η χρυσοκεντημένη ή ασημοκεντημένη τάπλα (τεπελίκι) η οποία άλλοτε ήταν και σφυρίλατη. Εσωτερικά πέρα απο τα κατάσαρκα εσώρουχα φορούν το καμίσ' (υποκάμισο), το σαλβάρι (φαρδιά μεταξωτή ή βαμβακερή πολύπτυχη βράκα) η οποία προσαρμόζεται "δένεται" με τα βρακοζώνια στην μέση και επάνω στα γόνατα. Η ζουπούνα όπως και ολη η ενδυμασία ήταν περίτεχνaα κατασκευασμένη με τα καλύτερης ποιότητας υφάσματα, μονόχρωμα, πολύχρωμα, κλαρωτά, εμπριμέ ή ριγωτά και πάνω απο την ζουπούνα απαραίτητα θα υπήρχε ζωσμένο στην μέση το μάλλινο λαχόρι ή το μεταξωτό ταραπουλούζι. Το επάνω μέρος του κορμού κοσμούσε ο βελούδινος χρυσοκέντητος ή ασημοκέντητος (με την τσερκέζικη τέχνη του συρματερού) κατηφές και τέλος τα κοσμήματα και τα δερμάτινα υποδήματα της εποχής (σκαρπίνια, κοντούρας με χαμηλό τακούνι κτλ). Η πρόγονοι μας στον Πόντο έδιναν πάρα πολύ μεγάλη σημασία στην παραδοσιακή τους ενδυμασία επιλέγοντας τα κατάλληλα υφάσματα με την πλέον επιδέξια επιλογή στον ράφτη, αλλά και στα παρελκόμενα της ενδυμασίας ώστε στην πλήρη της σύνθεση να παρουσιάζει μεγαλόπρεπη εικόνα υψηλών προδιαγραφών. Η Τσίτη ή Σίδη μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών ονομάζεται πλέον ως Σιδηροχώρι (μετάφραση της τουρκικής ονομασίας Kızılca) και έκοιτο στην περιφέρεια του Δορύλαιου (Torul) επαρχία Αρδάσης της Χαλδίας του νομού Τραπεζούντας. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου - Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου - Λαογραφικά Σύμμεικτα Πόντου. Ήθη, έθιμα, Γλωσσικά Ιδιώματα, Παροιμίες, Θρύλοι & Παραδόσεις. Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας. 

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com