Χωρίον Χαλβά Ματέν Παϊπούρτης 1920 - Σωκράτης Κ. Πασαλίδης

Χωρίον Χαλβά Ματέν της Παϊπούρτης το 1920. Διακρίνεται καθιστός ο Σωκράτης Κ. Πασαλίδης από το χωριό Χαλβά Ματέν της Παϊπούρτης όπου φωτογραφίζεται το 1920 με ένα άλλο πρόσωπο άγνωστων σ' εμάς στοιχείων. 

Το όνομα του χωριού προέρχεται από τις λέξεις helva (τουρκ.) = γλύκισμα, χαλβάς και maden (τουρκ.) = μεταλλείο. Το Χαλβά Μαντέν ήταν χτισμένο κοντά στον μεγάλο εμπορικό δρόμο Τραπεζούντας - Ερζερούμ. Βρισκόταν σε κομβικό σημείο και απείχε από το Παϊπούρτ 3,5 ώρες (νοτιοανατολικά), από το Ερζερούμ 18 - 20 ώρες (βορειοδυτικά) και από την Αργυρούπολη 8 ώρες (νοτιοανατολικά). Αν υποθέσουμε μια νοητή ευθεία από το Παϊπούρτ προς το Ερζερούμ (ΒΔ προς ΝΑ), το χωριό βρισκόταν πάνω στην ευθεία, κοντύτερα προς το Παϊπούρτ. Στο δρόμο προς την Αργυρούπολη ήταν το Κελεχπούρ. Ήταν μέχρι τα τελευταία χρόνια και είχε 150 - 200 κατοίκους. Σε περιόδους ειρήνης το χωριό (το Χαλβά Μαντέν) άκμαζε γιατί είχε το μεταλλείο και τα χάνια στον εμπορικό δρόμο. Η γύρω περιοχή ήταν ορεινή, χωρίς δάση, "όλο πέτρες ήτανε." Η βλάστηση ήταν περιορισμένη, με μικρά κυρίως δέντρα και θάμνους. Το κυρίως χωριό βρισκόταν σε απόσταση 5 χιλιομέτρων ανατολικά από τον κεντρικό εμπορικό δρόμο, στο βορειοδυτικό κλίτος του όρους Ακ Νταγ, υψόμετρο 2.913 μέτρα. Η τοποθεσία επιλέχθηκε από τους πρώτους οικιστές γιατί εκεί ήταν και το μεταλλείο χαλκού. Εκτός από το χωριό, υπήρχε κι ένας οικισμός δίπλα στον εμπορικό δρόμο. Εμείς δεν μέναμε στο χωριό. Τα δικά μας τα σπίτια ήταν μέσα σε έναν αυχένα (πέρασμα) και από εκεί περνούσε ο δρόμος, που μπροστά (από τα χάνια) έκανε πολλές στροφές. Από τα χάνια ως το Χαλβά Ματέν ήτανε τρία τέταρτα της ώρας. (Πληροφορίες απο καταγραφή του εκπαιδευτικού κ. Ιωάννη Κασκαμανίδη κατ' αφήγηση του κ. Λύσανδρου Μιμιλίδη απο το Χαλβά Ματέν). Το Χαλβά Μαντέν του Πόντου / Πρώτο Μέρος - Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου - Ιστορία του Ελληνισμού του Ευξείνου Πόντου

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com