Η Φιλαρμονική της Τραπεζούντας ιδρύθηκε το 1902 από Έλληνες της πόλης.

Η Φιλαρμονική της Τραπεζούντας ιδρύθηκε το 1902 από Έλληνες της πόλης. Λειτουργούσε κυρίως ως μαθητική μπάντα στο εμβληματικό «Φροντιστήριο Τραπεζούντας» – το σημαντικότερο ελληνικό εκπαιδευτήριο της περιοχής.

Αποτελούσε κομμάτι της ακμάζουσας αστικής τάξης των Ποντίων.Διακεκριμένες φιλαρμονικές και μουσικοί σύλλογοι (όπως ο «Προμηθεύς» στην Τραπεζούντα και ο «Ορφεύς» στην Αμισό) συνέβαλαν σημαντικά στη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας των Ελλήνων πριν από τη Γενοκτονία. Η Φιλαρμονική της Τραπεζούντας, ακολουθώντας τα ευρωπαϊκά πρότυπα της εποχής, αποτελούνταν κυρίως από πνευστά και κρουστά όργανα:Χάλκινα Πνευστά: Τρομπέτες, κορνέτες, τρομπόνια και τούμπες.Ξύλινα Πνευστά: Κλαρινέτα και φλάουτα. Κρουστά: Ταμπούρα, μεγάλα τύμπανα (γκραν κάσα) και πιάτα. Το ρεπερτόριο της μπάντας συνδύαζε την ευρωπαϊκή παιδεία με την εθνική αφύπνιση. Περιλάμβανε κλασικά ευρωπαϊκά κομμάτια, εμβατήρια της εποχής, αλλά και διασκευές παραδοσιακών ποντιακών και ελληνικών τραγουδιών, τα οποία παρουσιάζονταν σε δημόσιες εκδηλώσεις, σχολικές εορτές και εθνικές επετείους. Η ακμή της Φιλαρμονικής διακόπηκε βίαια με την επικράτηση του κινήματος των νεοτούρκων και τις μετέπειτα διώξεις. Το 1921 το περιώνυμο Φροντιστήριο Τραπεζούντας σφραγίζεται οριστικά από τις τουρκικές αρχές. Ακολουθούν διώξεις. Πολλοί από τους νεαρούς μουσικούς και τους καθηγητές τους εκτοπίστηκαν στα τάγματα εργασίας "Αμελέ Ταμπουρού" στο εσωτερικό της Ανατολίας, όπου μεγάλο μέρος τους έχασε την ζωή του από τις κακουχίες. Αποτέλεσμα όλων αυτών η αναγκαστική προσφυγιά. Όσοι κατάφεραν να επιζήσουν πήραν τον δρόμο της προσφυγιάς προς την Ελλάδα με την επαίσχυντη Ανταλλαγή των Πληθυσμών (βάσει θρησκεύματος), μεταφέροντας μαζί τους την μουσική τους παιδεία και συμβάλλοντας στην ίδρυση νέων φιλαρμονικών στις νέες τους πατρίδες (π.χ. στην Μακεδονία και την Αθήνα). Οι Φιλαρμονικές της Αμισού "Ορφεύς" και της Τραπεζούντος "Προμηθεύς" στις αρχές του 1900 - Φιλαρμονική Αμισού Ορφεύς και Τραπεζούντος Προμηθεύς Σοούκ Σού Τραπεζούντας 1910

Η πλούσια αστική και πολιτιστική ανάπτυξη των Ελλήνων γέννησε παρόμοιες μουσικές κινήσεις σε όλη την περιφέρεια. Στην Αμισό (Σαμψούντα) ο περίφημος μουσικός σύλλογος Ορφέας διέθετε μια εξαιρετική φιλαρμονική μπάντα, η οποία αποτελούσε το καμάρι της πόλης και έδινε τακτικά συναυλίες στην προκυμαία. Στην Κερασούντα η τοπική ελληνική κοινότητα είχε οργανώσει την δική της Φιλαρμονική, η οποία συμμετείχε ενεργά στην κοινωνική ζωή και στις υποδοχές επισήμων στο λιμάνι. Στην Τραπεζούντα υπήρχε ο  Σύλλογος Προμηθεύς. Παράλληλα με τη μαθητική μπάντα του Φροντιστηρίου, ο πολιτιστικός σύλλογος «Προμηθεύς» αποτελούσε το επίκεντρο των τεχνών, διοργανώνοντας μουσικές βραδιές, θεατρικές παραστάσεις και διαλέξεις. Η Φιλαρμονική του Καδίκιοϊ (Άνω Αμισού) Σαμψούντας 1910 -  Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com