Μαθητές της πρώτης τάξης Γυμνασίου του Φροντιστηρίου Αργυρούπολης (Gumushane / Κιμισχανάς) του Πόντου με τον δάσκαλο τους στις αρχές του 1900 

Μαθητές της πρώτης τάξης Γυμνασίου του Φροντιστηρίου Αργυρούπολης (Gumushane / Κιμισχανάς) του Πόντου με τον δάσκαλο τους στις αρχές του 1900. 

Το Φροντιστήριο Αργυρουπόλεως στον Πόντο υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα εκπαιδευτικά και πνευματικά ιδρύματα του Ελληνισμού της Ανατολής, λειτουργώντας ως "φάρος" παιδείας για περισσότερους από δύο αιώνες. Ιδρύθηκε το 1723 από τον Αρχιεπίσκοπο Χαλδίας Ιγνάτιο Σκρίβα. Η λειτουργία του υποστηρίχθηκε ηθικά και υλικά από τις τοπικές κοινότητες, τα μοναστήρια της περιοχής και κυρίως από τους εύπορους αρχιμεταλλουργούς της Αργυρούπολης, μιας πόλης με μεγάλη παράδοση στα μεταλλεία. Αρχικά λειτούργησε με την ονομασία «Σχολή Ελληνικών Μαθημάτων», έχοντας ως πρώτο δάσκαλο τον Θεόδωρο Παύλου Βυζάνο. Το Φροντιστήριο εξελίχθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια των ετών. Χαλδία - Αργυρούπολις Πόντου Gümüşhane (Πόλεις, Κωμοπόλεις, Χωριά, Τοπωνύμια, Ήθη, Έθιμα, Χοροί, Θρύλοι, Παραδόσεις, Πρόσωπα) Στην τελική του μορφή περιλάμβανε 11 τάξεις συνολικά: 5 τάξεις Δημοτικού, 3 τάξεις Ελληνικού Σχολείου (Σχολαρχείου) και 3 τάξεις Γυμνασίου. Από το 1873 προστέθηκε και το Παρθεναγωγείο, καθώς η παιδεία στον Πόντο θεωρούνταν κοινωνικό αγαθό τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες. Το Φροντιστήριον Αργυρουπόλεως αποτέλεσε φυτώριο δασκάλων, οι οποίοι μετά την αποφοίτησή τους στελέχωναν τα σχολεία σε ολόκληρη την ύπαιθρο του Πόντου. Στα μέσα του 19ου αιώνα (περίπου 1855-1860), υπό τη διεύθυνση του Γ. Κυριακίδη, το σχολείο αναβαθμίστηκε ριζικά. Καθιερώθηκαν νέες παιδαγωγικές μέθοδοι, σύγχρονο ωρολόγιο πρόγραμμα και εμπλουτίστηκε η βιβλιοθήκη του. Το 1879 αποπερατώθηκε ένα νέο, εμβληματικό διδακτήριο. Η ανέγερσή του χρηματοδοτήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τον Μητροπολίτη Χαλδίας Γερβάσιο Σουμελίδη, ο οποίος λέγεται ότι θυσίασε ιερά σκεύη της εκκλησίας για να εξασφαλίσει τους απαραίτητους πόρους. Το Φροντιστήριο άρχισε να παρακμάζει μετά το 1914, λόγω των δύσκολων συνθηκών της εποχής (Α' Παγκόσμιος Πόλεμος, διωγμοί κτλ). Έκλεισε οριστικά το 1922, κατά τον ξεριζωμό του Ελληνισμού από τον Πόντο. Μετά την καταστροφή, πολλοί Αργυρουπολίτες που εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα (όπως στη Νάουσα) μετέφεραν μαζί τους βιβλία και χειρόγραφα από τη βιβλιοθήκη του Φροντιστηρίου, διασώζοντας ένα μέρος της πνευματικής του κληρονομιάς. Ιστορία του Ελληνισμού στον Εύξεινο Πόντο - Μαθητές της πρώτης τάξης Γυμνασίου του Φροντιστηρίου Αργυρούπολης (Gumushane / Κιμισχανάς) του Πόντου με τον δάσκαλο τους στις αρχές του 1900 

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com