Ο Αμπρικέτες Παναγιώτης Σωπίδης - Αμπρίκ (Αμπρικάντων) Χαλδίας Πόντου
Παναγιώτης Σωπίδης απο το χωρίον Αμπρίκ της Χαλδίας του Πόντου. Δύο ιστορικές φωτογραφίες εποχής με τον πρωταγωνιστή αυτής της ανάρτησης μου τον κ Παναγιώτη Σωπίδη σε δύο ξεχωριστές στιγμές, η μία μόνος του ενδεδυμένος με την λάζικη ζίπκα και η άλλη με τον ξακουστό Σαντέτε Ιωάννη Τσορτανίδη (Τσορτάν').
Xορευτές του Σέρα χορού. Aριστερά ο Αμπρικέτες Παναγιώτης Σωπίδης (Αμπρίκ ή Αμπρικάντων Χαλδίας) και δεξιά ο Σαντέτες Iωάννης Τσορτανίδης (ο Τσορτάντς ή Τσορτανίκας ασ' σου Πιστοφάντων). Πηγή της αρχικής φωτογραφίας: Ποντιακή Ηχώ της Αδελφότης Ποντίων "Παναγία Γουμερά" έκδοση Αθήνα 1981. Η φωτογραφία τραβήχτηκε τη δεκαετία του 1970. Επεργασία & επιχρωματισμός απο τον γράφοντα. Ο Σωπίδης αλλού αναγράφεται ως Π. Σωπίδης, αλλού ως Παύλον κι αλλού ως Παναγιώτης. Υποψιάζομαι ότι έγινε παρανόηση του Π. κι έτσι εξηγείται το Παύλος & Παναγιώτης. Πάντως σε λεζάντα άλλης φωτογραφίας ονομάζεται Παναγιώτης.
Το χωρίον Αμπρίκ (ή Αμπρικάντων) βρισκόταν στην επαρχία Χαλδίας του Πόντου και συγκεκριμένα στην περιοχή της Τσίζερες (ή Τζίζερες) της υποδιοίκησης Μεσοχαλδίας, ανάμεσα στα χωριά Ρυάκι, Κορώνιξα και Μοναστήρι. Η Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής (της Θεοτόκου) Αμπρικάντων Χαλδίας Πόντου
Βασικά στοιχεία για το οικιστικό και κοινωνικό προφίλ του Αμπρίκ της Χαλδίας.
Πληθυσμός & Ενορίες: Το χωριό κατοικείτο από 182 ελληνικές (ομογενείς) οικογένειες και διαιρείτο σε 10 συνοικίες-ενορίες, καθεμία από τις οποίες διέθετε τους δικούς της ναούς. Ενδεικτικά αναφέρονται οι ενορίες Αγίου Γεωργίου, Γονοκέλ, Παγαράντων, Ρασσόπον (Ραχόπον), Μουσκενέντων, Γαιτσιάντων, Κυρίως Αμπρυκάντων, Κετσέντων, Φακιόν και Λάγκιοη ή Ογλάν Κιοϊ.
Επαγγελματική δραστηριότητα: Οι κάτοικοι του Αμπρίκ –όπως και του ευρύτερου ποτάμιου Τσίζερε και Κιουρτουνίου– κατά τους χειμερινούς μήνες κατέβαιναν στις παράλιες πόλεις του Εύξεινου Πόντου (όπως την Τρίπολη, την Κερασούντα και τα Κοτύωρα) όπου ασχολούνταν με διάφορα βιοποριστικά επαγγέλματα.
Εκπαίδευση: Η κοινότητα διατηρούσε δύο δημοτικές σχολές με τρεις διδασκάλους.
Θρησκευτική ζωή: Στην περιοχή υπήρχαν σημαντικά θρησκευτικά προσκυνήματα, με σπουδαιότερη την ιστορική Ιερά Μονή της Γεννήσεως της Θεοτόκου (η οποία χτίστηκε αρχικά γύρω στο 1650 και ανασυγκροτήθηκε σε μεγαλοπρεπή θέση) καθώς και την Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής στην ενορία Μουσκενάντων, όπου λειτουργούσε σχολείο και μόναζαν καλογριές.
Το Αμπρίκ της Χαλδίας του Πόντου Αυτό το οπτικό ντοκουμέντο προσφέρει μια επιπλέον παρουσίαση και εικόνα από την ιστορική περιοχή του Αμπρίκ στη Χαλδία του Πόντου.
Το Αμπρικάντων όπως ανέφερα παραπάνω βρισκόταν στο ποτάμι Τσίζερες μεταξύ των χωριών Ρυακίου, Κορώνιξας και Μοναστηριού και κατοικείτο από 182 ομογενείς (ελληνικές) οικογένειες. Διαιρείτο σε 10 ενορίες:
1. Άγιος Γεώργιος με φερώνυμο ναό και Άγιον Στέφανον, είχε 15 οικογένειες
2. Γονοκέλ, με 18 οικογένειες και ναό του Αγίου Ιωάννη
3. Παγαράντων, με 20 οικογένειες και ναό της Υπαπαντής του Σωτήρος
4. Ρασσόπον (Ραζόπον) με 5 οικογένειες και ναό του Αγίου Κωνσταντίνου
5. Μουσκενέντων, με 32 οικογένειες και ναό προς τιμή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου
6. Γαιτσιάντων, με 12 οικογένειες και ναό προς τιμή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου
7. Κυρίως Αμβρικάντων (Αμπρικάντων) με 20 οικογένειες, Ιερό Ναό στο Γεννέσιον της Θεοτόκου και Ιερά Μονή Καλογραιών. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
8. Κετσέντων, με 10 οικογένειες και Ιερό Ναό προς τιμή του Αγίου Μεγάλου Βασιλείου
9. Φακιόν, με 8 οικογένειες και ναό εκείνο της ενορίας των Κετσέντων
10. Λάγκιος ή Ογλάν Κιοΐ (Ογλάν κιοη), με 20 οικογένειες και ναό της Θεοτόκου.
Οι κάτοικοί αυτού του χωριού όπως και όλου του ποτάμιου Τσίζερε και Κιουρτουνίου κατά την περίοδο του χειμώνα, κατέβαιναν στις παράλιες πόλεις του Εύξεινου ήτοι στην Τρίπολη, την Κερασούντα, τα Κοτύωρα και μετέρχονταν διάφορα βιοποριστικά επαγγέλματα. Διατηρούσαν δύο δημοτικές σχολές με τρείς διδασκάλους. Κώμες, Πόλεις & Περιοχές στον Πόντο. Γεωγραφική, Ιστορική και Κοινωνιολογική περιήγηση στον Πόντο.
Ο Σωπίδης αλλού αναγράφεται ως Π. Σωπίδης, αλλού ως Παύλον κι αλλού ως Παναγιώτης. Υποψιάζομαι ότι έγινε παρανόηση του Π. κι έτσι εξηγείται το Παύλος & Παναγιώτης. Πάντως στη λεζάντα αυτής της φωτογραφίας του 1970 ονομάζεται Παναγιώτης.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com