Χαλβά Ματέν 1921 - Η Πασαλίδου Μαρία γεν 1902, η Πασαλίδου Παρθένα γεν 1914 και η Συμεωνίδου Αρετή, πεθερά της Παρθένας
Αυτή η εξαιρετική οικογενειακή φωτογραφία αποτελεί έναν ανεκτίμητο θησαυρό μνήμης. Χάρη στη λεπτομερή λεζάντα, μπορούμε να ταυτοποιήσουμε τα πρόσωπα και να κατανοήσουμε τους δεσμούς τους, δίνοντας ζωή σε μια στιγμή του παρελθόντος. Χαλβά Μαντέν 1900. Ο Σωκράτης Πασαλίδης (αριστερά), με άγνωστο πρόσωπο
Ανάλυση της Φωτογραφίας: 1. Τα Πρόσωπα και οι Δεσμοί:
Στο κέντρο (πίσω): Η νεαρή γυναίκα με το ανοιχτόχρωμο πλεκτό είναι πιθανότατα η Πασαλίδου Παρθένα (γεν. 1914). Στέκεται όρθια, με τα χέρια της να ακουμπούν στοργικά στους ώμους των δύο άλλων γυναικών, υποδηλώνοντας τον συνδετικό κρίκο της οικογένειας. Το βλέμμα της είναι άμεσο και ήρεμο. Αριστερά (καθήμενη): Η γυναίκα με τη μαντίλα και το καφέ σακάκι είναι πιθανότατα η Πασαλίδου Μαρία (γεν. 1902), η μεγαλύτερη αδελφή της Παρθένας. Η μαντίλα της είναι δεμένη με τον παραδοσιακό τρόπο, ενώ το ντύσιμό της είναι πιο απλό και συντηρητικό. Τα χέρια της είναι σταυρωμένα στην ποδιά της, μια κλασική στάση για φωτογραφία της εποχής. Δεξιά (καθήμενη): Η γυναίκα με το γκρι κοστούμι (σακάκι και φούστα) και την ανοιχτή μπλούζα είναι η Συμεωνίδου Αρετή, η πεθερά της Παρθένας. Το ντύσιμό της είναι πιο αστικό και "μοντέρνο" για την εποχή, υποδηλώνοντας ίσως μια διαφορετική κοινωνική ή οικονομική υπόσταση. Το βλέμμα της είναι σοβαρό και αξιοπρεπές. Ο Συνδετικός Κρίκος: Η Παρθένα, ως νύφη της Αρετής και αδελφή της Μαρίας, αποτελεί τον κρίκο που ενώνει τις δύο οικογένειες. Η στάση της, με τα χέρια στους ώμους τους, συμβολίζει την ενότητα και τη στοργή που τους συνδέει. Χαλβά Μαντέν Παϊπούρτης 1920. Τα αδέλφια Σωκράτης, Αφροδίτη & Αραβέλλα Πασαλίδη
2. Το Περιβάλλον και η Ατμόσφαιρα: Ο τοίχος από ακατέργαστες πέτρες και ξύλινα δοκάρια στο φόντο είναι χαρακτηριστικός της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, στο Χαλβά Μαντέν. Προσδίδει μια αίσθηση αυθεντικότητας και σύνδεσης με την γη. Το χωμάτινο έδαφος και οι πέτρες υποδηλώνουν ένα αγροτικό ή ημι-αστικό περιβάλλον, μακριά από τα αστικά κέντρα. Ο φυσικός φωτισμός είναι διάχυτος, φωτίζοντας τα πρόσωπα των γυναικών χωρίς να δημιουργεί σκληρές σκιές.
3. Η φωτογραφία έχει υποστεί ψηφιακή επιχρωμάτιση. Αν και η αρχική ήταν ασπρόμαυρη, ο χρωματισμός έχει γίνει με μεγάλη προσοχή και σεβασμό, προσδίδοντας ζωντάνια και βάθος χωρίς να αλλοιώνει τον ιστορικό χαρακτήρα της. Τα χρώματα των ρούχων (καφέ, γκρι, ανοιχτόχρωμο πλεκτό) και τα δέρματα των προσώπων φαίνονται φυσικά και αληθοφανή.
Συμπεράσματα: Αυτή η φωτογραφία είναι κάτι παραπάνω από μια απλή απεικόνιση. Είναι μια μαρτυρία για τις οικογενειακές σχέσεις, την κοινωνική θέση και την καθημερινή ζωή σε μια εποχή μεγάλων αλλαγών. Η ταυτοποίηση των προσώπων χάρη στη λεζάντα την καθιστά ένα πολύτιμο ιστορικό ντοκουμέντο για την οικογένειά αλλά και για την ιστορία του ελληνισμού στον Πόντο. Το Χαλβά Μαντέν του Πόντου / Πρώτο Μέρος
Το Χαλβά Ματέν (ή Χαλβά Μαντέν, σήμερα Maden) ήταν ένα από τα πιο ονομαστά μεταλλουργικά χωριά του Πόντου, στην ευρύτερη περιοχή της Αργυρούπολης (Gümüşhane). Το όνομά του συνδέεται άμεσα με τα μεταλλεία της περιοχής («Maden» στα τουρκικά σημαίνει μεταλλείο), όπου οι Έλληνες μεταλλωρύχοι απολάμβαναν ειδικά προνόμια από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι κάτοικοί του διακρίνονταν για την εργατικότητα, τη βαθιά πίστη και την προσήλωσή τους στα γράμματα. Μετά τον ξεριζωμό και την Ανταλλαγή Πληθυσμών του 1923, οι οικογένειες από το Χαλβά Ματέν εγκαταστάθηκαν κυρίως στη Μακεδονία, μεταφέροντας στην Ελλάδα την πλούσια πολιτιστική τους παρακαταθήκη. Κύριες περιοχές εγκατάστασης: Δράμα, Κιλκίς, Σέρρες και Καβάλα. Όπως συνέβη με τους περισσότερους Πόντιους μεταλλωρύχους της Αργυρούπολης, οι πρόσφυγες από το Χαλβά Ματέν έφεραν μαζί τους σπάνια οικογενειακά κειμήλια, εικόνες και έγγραφα, τα οποία διασώζουν μέχρι σήμερα οι απόγονοί τους μέσω τοπικών πολιτιστικών συλλόγων.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com