Οικογένεια Δουβεντζίδη (Τουβεντζίδη) - Απο το Φέλ της Νεοκαισάρειας του Πόντου στα Κοίλα Κοζάνης και στην Αδελαϊδα της Αυστραλίας
Απο το Φέλ της Νεοκαισάρειας του Πόντου στα Κοίλα Κοζάνης και στην Αδελαϊδα της Αυστραλίας Οικογένεια Δουβεντζίδη (Τουβεντζίδη) - Απο το Φέλ της Νεοκαισάρειας του Πόντου στα Κοίλα Κοζάνης και στην Αδελαϊδα της Αυστραλίας
Η σύνθεση της ιστορικής φωτογραφίας εποχής 1920-1925. Απαθανατίζονται τέσσερα πρόσωπα σε κλασική πόζα φωτογραφείου της εποχής 1920-1925. O Απόστολος Οκουτσίδης και η Σταυρούλα Δουβεντζίδη, ο Κυριάκος και η Δέσποινα Δουβεντζίδη. Η λεζάντα κάτω γράφει (Fain) υπογραμμίζοντας την ιδιαίτερη καταγωγή των εικονιζόμενων προσώπων απο το χωρίον Φέν της Νεοκαισάρειας του Πόντου.
Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό οικογενειακό πορτρέτο μετά την Ανταλλαγή των πληθυσμών και ιδιαίτερα μεταξύ των ετών 1920-1925. Πολλές οικογένειες του Πόντου φωτογραφίζονταν έτσι για να έχουν ένα ενθύμιο πριν τον ξεριζωμό. Μία ολοζώντανη αναπαράσταση της οικογενειακής δομής όπως ήταν στον Πόντο. Οι άνδρες φορούν τον κεφαλόδεσμο (πασλίκ) τυλιγμένο περίτεχνα γύρω απο την κεφαλή τους. Το πασλίκ (ή πασλούκ) ήταν καμωμένο απο μαλλί (τσόχινο), και η υπόλοιπη ανδρική ενδυμασία ολοκληρώνεται με τα κεντητά εσωτερικά πουκάμισα και τα χοντρά μάλλινα γιλέκα και σακάκια. Η εικόνα αυτή παρμένη στην Ελλάδα, σκιαγραφεί την παραδοσιακή φορεσιά των Ελλήνων του εσωτερικού Πόντου, της περιοχής Νεοκαισάρειας (σημερινό Niksar).
Οι γυναίκες, η Σταυρούλα και η Δέσποινα, φορούν ενδύματα (φορέματα) με πλούσια κεντήματα σε σκούρους χρωματισμούς καθώς και κοσμήματα - χάντρες και σκουλαρίκια. Ίσως αυτός να ήταν ο τύπος της ημιαστικής φορεσιάς στην περιοχή Φέλ της Νεοκαισάρειας πρίν την ανταλλαγή των πληθυσμών. Τα ενδύματα είναι προσεγμένα, φτιαγμένα από ανθεκτικά υφάσματα υψηλής ποιότητας, που καταδεικνύουν νοικοκυροσύνη ευημερία και κοινωνική υπόληψη στο χωριό τους, το Φέλ. Η περήφανη στάση, το σοβαρό και αξιοπρεπές βλέμμα των εικονιζόμενων προσώπων μαρτυρούν το «αγέρωχο» του Ποντιακού χαρακτήρα, ανθρώπων του μόχθου, της τιμῆς και της κοινοτικής συνοχής, οι οποίοι αντιμετώπιζαν τις δυσκολίες με βαθιά εσωτερική δύναμη.
Το Φέλ (Fel) της Νεοκαισάρειας ήταν ένα από τα αμιγώς ελληνικά χωριά της επαρχίας. Με την Συνθήκη της Λωζάνης το 1924, οι οικογένειες Δουβεντζίδη / Τουβεντζίδη (προηγούμενο επώνυμο Παπαδόπουλου, άλλαξε στην Ελλάδα) ξεριζώθηκαν και εγκαταστάθηκαν ως πρόσφυγες στα Κοίλα Κοζάνης, έναν από τους μεγάλους προσφυγικούς συνοικισμούς της Δυτικής Μακεδονίας όπου εγκαταστάθηκαν πολλοί Πόντιοι από την Νεοκαισάρεια.
Το ότι διασώθηκε το όνομα Φέλ και η φωτογραφία μέχρι σήμερα οφείλεται ακριβώς σε ανθρώπους σαν τον εγγονό τους, τον κ. Σάββα Δουβεντζίδη του Αναστασίου και της Σταυρούλας. Η δική του πορεία ακολουθεί έναν δεύτερο ξεριζωμό απο την δεύτερη πατρίδα την Ελλάδα. Με το επάγγελμα του ως φωτογράφου στα Κοίλα, η μοίρα όρισε να μεταναστεύσει το 1964 στην Αδελαΐδα της Αυστραλίας - αυτή ήταν η δεύτερη μεγάλη μετανάστευση του Ποντιακού Ελληνισμού. Από τον Πόντο στην Κοζάνη, και από την Κοζάνη στην Αυστραλία. Μετά τη θύελλα της Μικρασιατικής Καταστροφής και τον ξεριζωμό, η οικογένεια ρίζωσε στα Κοίλα Κοζάνης, συνεισφέροντας στη δημογραφική και πολιτιστική αναγέννηση της νέας πατρίδας. Αυτή είναι η γενιά η οποία βίωσε απίστευτες ταλαιπωρίες και αγώνες μιας ολόκληρης ζωής. Κατόρθωσε να κρατήσει ζωντανή την μνήμη της ποντιακής ταυτότητας όχι μόνο σε φωτογραφίες όπως αυτήν αλλά μεγαλουργώντας σε όλους τους τομείς της ζωής.
Αυτή η φωτογραφία δεν είναι απλώς τέσσερα πρόσωπα. Είναι η γέφυρα απο το Φέλ του Πόντου στα Κοίλα Κοζάνης κι έπειτα στην Αδελαΐδα της Αυστραλίας. Η διάσωση αυτής της φωτογραφίας και η καταγραφή των προφορικών μαρτυριών από τον κ. Σάββα Δουβεντζίδη στην Αυστραλία αποδεικνύουν ότι ο Πόντος δεν είναι απλώς μια γεωγραφική περιοχή, αλλά μια αδιάσπαστη αλυσίδα ζωής που ενώνει τη Νεοκαισάρεια, τα Κοίλα Κοζάνης και την Αδελαϊδα. Ο εγγονός των εικονιζόμενων προσώπων, ο κ. Σάββας Δουβεντζίδης του Αναστασίου και της Σταυρούλας, 91 ετών σήμερα συνεχίζοντας την αέναη περιπλάνηση του Ποντιακού ελληνισμού, έφυγε το 1964 ως μετανάστης στην Αδελαϊδα της Αυστραλίας, μεταφέροντας μαζί του τη φλόγα της μνήμης, τα οικογενειακά κειμήλια και τις πολύτιμες αφηγήσεις που κρατούν ζωντανή τη ιστορία του γένους τους στα πέρατα του κόσμου. Τον ευχαριστώ θερμά μαζί με τον γιό του κ. Γεώργιο Δουβεντζίδη για την συνάντηση που είχαμε αυτές τις ημέρες στην Θεσσαλονίκη, για την επιθυμία τους να γνωριστούμε απο κοντά και την παραχώρηση τόσο της οικογενειακής τους φωτογραφίας (κειμηλίου ιστορικής αξίας) και όλων των ιστορικών πληροφοριών που μου παρείχαν εγκαρδίως.
Είναι ανεκτίμητη η αξία της παρουσίας και του βλέμματος ενός ανθρώπου 91 ετών ο οποίος κουβαλά την ιστορία του Πόντου στο πρόσωπο και στα λόγια του. Αισθάνομαι ευλογημένος και πλουσιότερος εσωτερικά με αυτήν την γνωριμία.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com