Λίγα λόγια για την Αμισό του Πόντου

Λίγα λόγια για την Αμισό του Πόντου - Πηγή Ποντιακά Φύλλα 1936

Ἡ σημερινὴ Ἀμισός, βρίσκεται σχεδὸν τρία χιλιόμετρα μακρυὰ ἀπ’ τὴν παλιὰ Ἀμισό, (ποὺ σήμερα καλεῖται Καρὰ–Σαμψὼν) κοντὰ στὴ δεξιὰ ὄχθη τοῦ ποταμοῦ Μὲρντ-Ἰρμάκ (Λυκάστου). Στὸ Καρὰ–Σαμψὼν, στὴν παλιὰ Ἀμισό, σώζονται ἀκόμα τὰ ἐρείπια τῶν τειχῶν τοῦ φρουρίου, τῶν ὑδραγωγείων, διαφόρων τεχνητῶν σπηλαίων, τοῦ θεάτρου καὶ τῆς προκυμαίας τοῦ λιμανιοῦ. Ἡ σημερινὴ Ἀμισός, καλεῖται ἀπ’ τοὺς Ἕλληνας Σαμψοὺς κι’ ἀπὸ τοὺς Τούρκους Σαμψών. Ἡ καινούργια αὐτὴ ὀνομασία τῆς Ἀμισοῦ εἶναι παράφθορὰ ἀπὸ τὸ—εἰς Ἀμισὸν—τῶν Ἑλλήνων. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὴν ἴδια παραφθορά πάθανε ἡ Πόλη καὶ ἡ Κῶς, τὸ—εἰς τὴν Πόλην—ἔγινε συντοχρόνως ἀπὸ τοὺς Τούρκους Ἰσταμπολ, καθὼς καὶ τὸ—εἰς τὴν Κῶ—Ἰστάνκιοϊ. Ἡ παλαιὰ Ἀμισός, ἐκτίσθη ἀπ’ τοὺς Μηλησίους, τὸν καιρὸ ποὺ κατακτήσανε τὴν Καππαδοκία. Ἀργότερα ἦρθαν καὶ κατοίκησαν ἐκεῖ Ἀθηναῖοι ὁδηγούμενοι ἀπὸ τὸν Ἀθηνοκλέα καὶ τὴ μετωνομάσανε Πειραιᾶ. Ὣς τὴν ἴδρυση τοῦ βασιλείου τοῦ Πόντου εἶχε δημοκρατικὸ πολίτευμα. Κατακτηθεῖσα ἀπὸ τὸν Μιθριδάτη, τὸ βασιλέα τοῦ Πόντου, ἔχασε τὴν αὐτονομία της. Ἐπὶ Μιθριδάτου ἐμεγάλωσε ἀρκετὰ καὶ ἐκοσμήθη με διάφορα ὡραῖα οἰκοδομήματα. Ἀργότερα μὲ τὴν πτώση τοῦ Μιθριδάτου ὑπετάγη στοὺς Πέρσες, ἀπελευθερώθη ἀπὸ τὸν Μέγαν Ἀλέξανδρο καὶ ἀπέκτησε καὶ πάλιν τὸ δημοκρατικό τῆς πολίτευμα, ὥς τὴν ἐκ νέου ὑποταγὴν εἰς τοὺς βασιλεῖς τοῦ Πόντου. Τὸ 48 π. Χ. ὁ Φαρνάκης ὁ Β’, γυιὸς τοῦ Μιθριδάτου τοῦ ΣΤ’ ἐκυρίεψε καὶ τὴ Σινώπη καὶ τὴν Ἀμισό. Τὸν καιρὸ τοῦ Μιθριδάτου τοῦ Εὐπάτορος ἐμεγάλωσε καὶ πάλιν καὶ ἔγινε ἔδρα τοῦ βασιλείου. Ἐπὶ Καίσαρος τοῦ Σεβαστοῦ ἀνέκτησε καὶ πάλιν τὴν ἐλευθερία της ὥς τὴν ἐποχὴ τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου, ὁπότε ἀφομοιώθη με τὶς ἄλλες πολιτεῖες τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας. Ἐπὶ Κομνηνῶν τῆς Τραπεζοῦντος διετέλεσε ἕνα διάστημα, ἀπ’ τὶς σημαντικώτερες πόλεις τῆς αὐτοκρατορίας. Ἀργότερα προσεχώρησε στὸ βασίλειο τῆς Νικαίας. Μετὰ τὴν ἐκδίωξιν τῶν Φράγκων ἀπ’ τὴν Κωνσταντινούπολη ἀπετέλεσε καὶ πάλιν μέρος τῆς Βυζαντινῆς αὐτοκρατορίας. Ὑπετάγη εἰς τοὺς Τούρκους ὑπὸ τοῦ σουλτάνου Βαγιαζῆτ τοῦ Γιλτιρίμ. Οι Τούρκοι τὴν κατέστρεψαν καὶ ἡ Ἀμισὸς μετωκίσθη τρία χιλιόμετρα ἀνατολικώτερα, ὅπου λόγω τοῦ ἑλώδους κλίματος καὶ τᾶς καταδυναστεύσεις τῶν Ντερὲ–μπέηδων, παρήκμασε. Ἀνέλαβε καὶ πάλιν μετὰ τὴν κατάπαυσιν τῶν καταδιώξεων ἐναντίον τοῦ χριστιανικοῦ στοιχείου. Πρὸ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, ἦτο ὁ σημαντικώτερος, μετὰ τὴν Τραπεζοῦντα, ἐμπορικὸς λιμὴν τῆς Τουρκίας στὴ Μαύρη Θάλασσα. Διὰ μέσου αὐτῆς, διενεργεῖτο τὸ ἐμπόριο τοῦ ἐσωτερικοῦ μὲ τὴν Κωνσταντινούπολη. Σήμερα, ἡ Ἀμισός, λόγω τῆς κατασκευῆς τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς, ποὺ τὴν ἑνώνει με τὸ ἐσωτερικό, ξεπέρασε τὴν Τραπεζοῦντα καὶ ἔγινε ὁ κυριώτερος λιμὴν τῆς Τουρκικῆς Δημοκρατίας στὴ Μαύρη Θάλασσα.  Αμισός (Σαμψούντα) - Πάφρα Πόντου. Ιστορία, Χοροί, ήθη, έθιμα, παραδόσεις

Λίγα λόγια για την Αμισό του Πόντου - Πηγή Ποντιακά Φύλλα 1936 - (Σημείωση: Έχει διατηρηθεί ο αρχικός τύπος γραφής και σύνταξης / στην καθαρρεύουσα και στο πολυτονικό). Κώμες, Πόλεις & Περιοχές στον Πόντο. Γεωγραφική, Ιστορική και Κοινωνιολογική περιήγηση στον Πόντο

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com