Η Χαβίανα της Άρδασσας επαρχίας Χαλδίας του Πόντου

Η Χαβίανα ήταν μεγάλο κεφαλοχώρι. Γενέτειρα του Σωκράτους Κλαδά Πουταχίδη, συγγραφέως του βιβλίου “Η Εν Χαλδία Του Πόντου Ιερά Μονή Παναγία Γουμερά”. Οι κάτοικοι της Χαβίανας διακρίνονταν για τη φιλομουσία τους αλλά και για το σκωπτικό τους πνεύμα. 

Η Χαβίανα της Άρδασσας επαρχίας Χαλδίας του Πόντου. Ο διάσημος Γερμανός ζωγράφος και χαρτογράφος Ερ. Κίπερτ 1818-1899 περιηγητής της Μικράς Ασίας και συντάκτης πολλών βασικών χαρτών Ελλάδος και Ανατολής, αναφέρει σε μία μελέτη του για το περιοδικό Zeitschrift der gesellschaft fuv Erdkunde zu Berlin (1890) για τη διάδοση της Ελληνικής γλώσσας στην περιοχή του Πόντου, ότι η Χαβίανα είχε 100 Ελληνικές οικογένειες και έναν από τους μεγαλύτερους Ελληνικούς οικισμούς. Επιφανείς Χαβιανίτες:
• Σίλβεστρος ο Α΄, ο και πρώτος Αρχιεπίσκοπος Χαλδίας, ο οποίος διακρίθηκε για την παιδεία αλλά και τη δραστηριότητα του. Όταν κοιμήθηκε, τον διαδέχτηκε ο Ευθύμιος εκ Φιτιάνων. Η Χαβίανα κατά παράδοση ανεδείκνυε περίφημους ιεροψάλτες, έτυχε μάλιστα να είναι από τα πρώτα χωριά της Χαλδίας όπου με φιρμάνι ανεγέρθηκαν εκκλησίες κατά την εποχή των αρχιμεταλλουργών. Μάλιστα στην ενορία Βαρτάντων σωζόταν Βυζαντινός ναός των Αγίων Θεοδώρων με ψηφιδωτά τα οποία διατηρούνταν άριστα.
• Ιωσήφ Καραμανίδης, περίφημος αλλά και τελευταίος ιεροψάλτης ο οποίος έζησε μέχρι τις αρχές του παρόντος αιώνος τον οποίον καλούσαν να ψάλει σε πανηγυρικούς εορτασμούς στις μητροπόλεις Αργυρουπόλεως – Τραπεζούντος, αλλά και αυτής της Μεγάλης Του Χριστού Εκκλησίας στην Κωνσταντινούπολη. 

Προτάσεις παρακολούθησης: 1) Μια μαρτυρία απο το χωριόν Χαβίαννα της Αρδάσσης του Πόντου με τίτλο Ο Τζιουπές - Όταν οι τούρκοι δε φορούσαν μάσκα, 2) Ένα ξεχασμένο γαμήλιο έθιμο απο τη Χαβίανα: Χαβίανα Πόντου. Ένα ξεχασμένο γαμήλιο έθιμο - Π. Η. Μελανοφρύδη,  3) Περισσότερα για τη Χαβίανα παραθέτει ο αείμνηστος μας δάσκαλος κ. Γεώργιος Κανδηλάπτης (Κάνις) στο Γεωγραφικόν και Ιστορικόν Λεξικόν της επαρχίας Χαλδίας του Πόντου στο ακόλουθο μου σύνδεσμο: Γεωγραφικόν Λεξικόν Χαλδίας 30ο Φελελίμ-δάγ, Φτελένια, Φυτίνα, Χαβραία, Χαβίανα

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com