Στατιστική απογραφή ενοριών Τραπεζούντος υπό του Μητροπολίτου Χρυσάνθου για τα έτη 1913-1914

Η πόλη της Τραπεζούντας είχε σε σύνολο οικογένειες 6.720 από τις οποίες 3.500 μουσουλμάνων και 2.500 Ελλήνων, 600 Αρμενίων, 60 Περσών και 60 οικογένειες ξένων Δυτικών και Λεβαντίνων. Οι ελληνικές οικογένειες ήταν κατανεμημένες στις ακόλουθες εννέα ενορίες:

1. Ενορία Αγίου Γρηγορίου, στην οποία υπήρχε η Μητρόπολις και ο μητροπολιτικός ναός του Αγίου Γρηγορίου του Νύσσης. Στην ενορία αυτή υπήρχαν 5 παρεκκλήσια:
• του Αγίου Αποστόλου Ανδρέα
• της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Κυριακής
• των Παμμεγίστων Ταξιαρχών
• της Αγίας Οσιοπαρθενομάρτυρος Παρασκευής
• της Αγίας Αναστασίας (Φαρμακολύτριας;), το οποίο βρισκόταν στον περίβολο του Φροντιστηρίου. Εντεύθεν εξηγείται ότι το υπ’ αριθμόν 46 λάβαρο που βρίσκεται στη β’ αίθουσα του μουσείου Μπενάκη, προέρχεται από τον μητροπολιτικό ναό της Τραπεζούντας και παριστά τον Άγιο Γρηγόριο Νύσσης εν μέσω των Αγίων Ανδρέου, Κυριακής, Παρασκευής και Αναστασίας. Στην ενορία του Αγίου Γρηγορίου υπήρχε το Φροντιστήριο της Τραπεζούντας, το Παρθεναγωγείο, το Θεοφυλάκτειον Νηπιαγωγείο και η Αδελφότητα των Κυριών Μέριμνα.
2. Ενορία Αγίας Μαρίνας, στην οποία υπήρχε ο ναός της Αγίας Μαρίνης με δύο παρεκκλήσια, του Αγίου Νικολάου και του Αγίου Ελευθερίου.
3. Ενορία Υπαπαντής, όπου υπήρχε ο ιερός ναός της Υπαπαντής του Κυρίου και ο της Μεταμορφώσεως του Κυρίου με 3 παρεκκλήσια, του Αγίου Θεοδώρου, του Αγίου Κωνσταντίνου και της Κοιμήσεως της Θεοτόκου
4. Ενορία του Αγίου Γεωργίου Τσαρτακλή όπου υπήρχε ο ιερός ναός του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου και ένα παρεκκλήσιο της Αγίας Τριάδος.
5. Ενορία Χριστού, με ιερό ναό της Μεταμορφώσεως του Χριστού και ένα παρεκκλήσιο του Αγίου Γεωργίου του Κουρτζά με παράρτημα δημοτικής σχολής.
6. Ενορία Αγίου Βασιλείου όπου υπήρχαν οι βυζαντινοί ναοί του Αγίου Μεγάλου Βασιλείου, της Αγίας Άννης, του Αγίου Κωνσταντίνου ο οποίος κατεδαφίστηκε από τους τούρκους το 1880, της Ευαγγελίστριας και τα ερείπια της μονής και του ναού του Αγίου Θεοδώρου του Γαβρά.
7. Ενορία των εξωτείχων, όπου υπήρχε ο ιερός ναός του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου και παράρτημα δημοτικής σχολής αρρένων και δημοτικής σχολής θηλέων.
8. Ενορία της Θεοσκεπάστου με τον ιερό ναό και την ιερά μονή Θεοσκεπάστου όπως επίσης και τα Παυλίδεια εκπαιδευτήρια αρρένων και θηλέων.
9. Ενορία Δαφνούντος όπου υπήρχε ο ιερός ναός του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου και ο ιερός ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου με ένα παρεκκλήσιο της Αγίας Βαρβάρας και δημοτική σχολή θηλέων.
Στους παραπάνω Βυζαντινούς Ναούς δεν συγκαταριθμούνται όσοι μετατράπηκαν σε τζαμιά. Σε σύνολο η επαρχία Τραπεζούντος είχε 96 Ναούς, 246 Παρεκκλήσια και 95 Σχολές. Τραπεζούντα (Trabzon) Πόντου. Ιστορία, Λαογραφία, Πολιτισμός, Ήθη, Έθιμα, Χοροί & Τραγούδια. Την ίδια περίοδο 1913-1914 καταγράφονται 90 Ιερείς, 143 Διδάσκαλοι, 14 Διδασκάλισσες, 4.084 μαθητές, 1.456 Μαθήτριες, 7.841 οικογένειες, 45.765 Ψυχές, 22.111 Άνδρες & 23.654 Γυναίκες, εξ’ αυτών υπήκοοι οθωμανοί 45.275, Έλληνες 173, Ρώσσοι 308, Πέρσες 9. Στατιστική απογραφή ενοριών Τραπεζούντος υπό του Μητροπολίτου Χρυσάνθου Φιλιππίδη

Στατιστική απογραφή ενοριών Τραπεζούντος υπό του Μητροπολίτου Χρυσάνθου για τα έτη 1913-1914. Πηγή: Εκκλησία Τραπεζούντος – Μητροπολίτου Χρυσάνθου

Ποντιακή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com