Άγιος Θεοδόσιος Μητροπολίτης Τραπεζούντος Πόντου ο εκ Κορυσσού Καστορίας ο και ηγούμενος της Ιεράς Μονής Φιλοθέου Αγίου Όρους (25 Ιουνίου)

Άγιος Θεοδόσιος Μητροπολίτης Τραπεζούντος Πόντου ο εκ Κορυσσού Καστορίας ο και ηγούμενος της Ιεράς Μονής Φιλοθέου Αγίου Όρους
»» Θεοδοσίω επλάκη διπλούν στέφος,
»» Ως ιεράρχη και οσίω Kυρίου.

Ο Άγιος Θεοδόσιος καταγόταν «από τα όρια της Καστορίας, εκ χώρας Κορυσσού», και ήταν μεγαλύτερος αδελφός του οσίου Διονυσίου, κτήτορος της αγιορειτικής Μονής του Τιμίου Προδρόμου (Ι. Μ. Διονυσίου). Γεννήθηκε περί το 1300 από ενάρετους γονείς. Νέος πηγαίνει στην Κωνσταντινούπολη προς αναζήτηση εναρέτων Γερόντων και διδασκάλων. Υπηρετεί με ταπείνωση τη Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία και χειροτονείται από τον πατριάρχη διάκονος και ιερεύς. Έρχεται στο Άγιον Όρος, μονάζει αρκετά χρόνια στη Μονή Φιλοθέου και οι φιλόθεοι μοναχοί της, για την αρετή του και δίχως να θέλει, τον εκλέγουν ηγούμενό τους. Από τούρκους πειρατές απάγεται και πωλείται ως δούλος στη Βιθυνία. Άγιος Θεοδόσιος Μητροπολίτης Τραπεζούντος Πόντου ο εκ Κορυσσού Καστορίας ο και ηγούμενος της Ιεράς Μονής Φιλοθέου Αγίου Όρους. Μετά την απελευθέρωσή του πηγαίνει στην Κωνσταντινούπολη, τοποθετείται από τον παλαιό φίλο του, πατριάρχη Κάλλιστο τον Α΄, ηγούμενος της Μονής του Αγίου Γεωργίου των Μαγγάνων, όπου «χρόνον ουκ ισχνόν αρίστως την ηγουμενείαν» άσκησε. Περί το 1368 χειροτονείται μητροπολίτης Τραπεζούντος. Ο αυτοκράτορας είχε ζητήσει τον εναρετώτερον γι’ αυτή τη θέση. Ποιμαίνει θεοφιλώς την επαρχία του και βοηθεί τον αδελφό του Διονύσιο στην ίδρυση της Μονής του στο Άγιον Όρος (1375). Αλέξιος Γ΄ Μέγας Κομνηνός Αυτοκράτορας της Τραπεζούντας.  Η μνήμη του Οσίου Διονυσίου κτήτορος της Ιεράς Σκήτης του Τιμίου Προδρόμου Αγίου Όρους τιμάται στις 25 Ιουνίου εκάστου έτους. Η μεγάλη αλυσίδα της φυλής και το ιστορικό της Ιεράς Μονής Οσίου Διονυσίου Αγίου Όρους Άθω. Περιγραφή του οσίου βρίσκεται σε χειρόγραφη ακολουθία του στην Μονή Φιλοθέου. «Ήτο σεβάσμιος, υψηλός την πράξιν, ταπεινός το φρόνημα, τα γένεια έως την ζώνην, και εις την ομιλίαν γλυκύτατος και πεπαιδευμένος εις άκρον την των κανόνων διάταξιν…». Η μνήμη του τιμάται στις 11 Ιανουαρίου και στις 24 Ιανουαρίου μαζί με τους άλλους αγίους της Ιεράς Μονής Φιλοθέου με κοινή ακολουθία. 

Πηγή: Μοναχού Μωυσέως Αγιορείτου «Οι Άγιοι του Αγίου Όρους»

Βιογραφία
Ο Άγιος Θεοδόσιος γεννήθηκε στο χωριό Κόρισσος, κοντά στην Καστοριά, από γονείς ευσεβείς που βιοπορίζονταν από τη γεωργία. Ήταν ο μεγαλύτερος αδελφός του Αγίου Διονυσίου (25 Ιουνίου), ο οποίος αργότερα έγινε ιδρυτής της Μονής Διονυσίου στο Άγιο Όρος. Όταν ο Θεοδόσιος ήταν 18 χρονών και ο Διονύσιος ήταν ακόμη παιδί, πήγε στην Κωνσταντινούπολη αναζητώντας ανθρώπους με αρετές για να ωφεληθεί από τα λόγια τους και το παράδειγμά τους. Εκεί έμεινε στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, όπου υπήρχαν μοναχοί που διακρίνονταν για τη χορωδία και την ασκητικότητα τους. Εκεί έλαβε μια πλήρη εκπαίδευση, τόσο κοσμική όσο και ιερή. Διότι ήταν σεβαστός από όλους και απέκτησε όλες τις αρετές, ο Πατριάρχης τον χειροτόνησε Διάκονο και στη συνέχεια Πρεσβύτερο. Λίγο αργότερα, ο Θεοδόσιος αναχώρησε από την Κωνσταντινούπολη για το Άγιο Όρος, όπου επισκέφθηκε όλα τα κελλιά και τα μοναστήρια. Όμως, στη Μονή Φιλοθέου αποφάσισε να αφιερωθεί στην προσευχή και την υπακοή. Σε σύντομο χρονικό διάστημα, ο Θεοδόσιος ξεπέρασε όλους τους μοναχούς σε αρετή και ζήλο. Γι' αυτό το λόγο, όταν πέθανε ο ηγούμενος, οι πατέρες της μονής παρακάλεσαν τον Θεοδόσιο να δεχθεί την ηγουμενία. Αν και αρχικά ήταν απρόθυμος, αποφάσισε να υπακούσει και χειροτονήθηκε ηγούμενος. Σύντομα η φήμη του διαδόθηκε, και πολλοί ήρθαν στο Άγιο Όρος και στη Φιλοθέου ειδικά για να λάβουν την ευλογία και τις συμβουλές του σε πνευματικά ζητήματα. Όταν ο νεότερος αδελφός του, Διονύσιος, έμαθε ότι ο Θεοδόσιος ήταν ηγούμενος της Φιλοθέου και είχε φτάσει στην ηλικία να γεννήσει γένια, αμέσως κατευθύνθηκε στο Άγιο Όρος και προσχώρησε στην αδελφότητα της Φιλοθέου. Σύντομα ο Θεοδόσιος τον χειροτόνησε μοναχό και ο τοπικός Επίσκοπος τον χειροτόνησε Διάκονο και Πρεσβύτερο. Μετά από μια ζωή ακραίας ασκητικότητας και αποκτώντας τις αρετές, κατευθύνθηκε σε πιο απομονωμένη περιοχή και τελικά ίδρυσε την Σκήτη του Αγίου Προδρόμου. Όσον αφορά τον Θεοδόσιο, μια μέρα, καθώς η Εορτή του Ευαγγελισμού πλησίαζε, κατέβηκε στην ακτή μαζί με άλλους για να ψαρέψουν. Καθώς ψάρευαν τη νύχτα, κάποια τουρκική πειρατική ομάδα τους αιχμαλώτισε και τους μετέφερε στην Προύσα για να τους πουλήσει. Υπήρχαν κάποια χριστιανικά άτομα στην πόλη, που μόλις είδαν ότι ήταν μοναχοί, τους αγόρασαν και τους απελευθέρωσαν αμέσως. Οι υπόλοιποι αποφάσισαν να επιστρέψουν στο μοναστήρι τους, αλλά ο Θεοδόσιος αποφάσισε να πάει στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί συνάντησε τον Πατριάρχη Φιλόθεο (1364-1376), ο οποίος εντυπωσιάστηκε και χάρηκε μαζί του, και τον ανέθεσε ηγούμενο της Μονής Μαγγάνων. Λίγο αργότερα, ο Μητροπολίτης Τραπεζούντας πέθανε, και ο Αυτοκράτορας Αλέξιος Γ΄ Κομνηνός της Τραπεζούντας (1349-1390) ζήτησε από τον Πατριάρχη έναν άξιο άγιο για να τον χειροτονήσει Μητροπολίτη Τραπεζούντας. Ο Πατριάρχης επέλεξε τον Θεοδόσιο, αν και εκείνος δεν επιθυμούσε τη θέση, και χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Τραπεζούντας το 1368/9. Σύντομα μετά, ο αδελφός του Διονύσιος τον ακολούθησε, αν και ο κύριος σκοπός του ήταν να συγκεντρώσει τα απαραίτητα χρήματα για να χτίσει ένα μοναστήρι στο Άγιο Όρος. Ο Θεοδόσιος υποσχέθηκε να βοηθήσει τον αδελφό του και οι δυο τους απέδωσαν φόρο τιμής στον αυτοκράτορα Αλέξιο για τον σκοπό αυτό. Ο αυτοκράτορας αποφάσισε να εκπληρώσει το αίτημά τους, αρκεί το μοναστήρι να τον μνημονεύει μαζί με όλους τους προγόνους και απογόνους του στις ακολουθίες και λειτουργίες, για να είναι αιώνια ευλογημένοι. Ο Διονύσιος υποσχέθηκε στον αυτοκράτορα ότι πράγματι θα το κάνει, και εκδόθηκε χρυσόβουλο τον Σεπτέμβριο του 1374, τα απαραίτητα χρήματα παρέχονταν και η εικόνα της Παναγίας του Ακάθιστου προσφέρθηκε ως δώρο. Και αν και ο αυτοκράτορας επιθυμούσε το μοναστήρι να ονομαστεί Μονή του Μεγάλου Κομνηνού, το όνομα ποτέ δεν καθιερώθηκε και πήρε το όνομα του ιδρυτή του και ονομάστηκε Διονυσίου. Μετά την ανέγερση της Μονής Διονυσίου το 1380, υπήρχε ακόμη πολλή δουλειά να γίνει και χρειάζονταν επιπλέον χρηματοδότηση. Γι' αυτό, ο Διονύσιος επέστρεψε ξανά στην Τραπεζούντα, όπου του παραχωρήθηκαν τα απαιτούμενα από τον αυτοκράτορα. Αλλά όταν επέστρεψε στη Μονή του στο Άγιο Όρος, βρήκε το μοναστήρι λεηλατημένο από τους τούρκους πειρατές και οι μοναχοί είχαν πάρει ως σκλάβους. Όταν επέστρεψε στην Τραπεζούντα για να ενημερώσει τον αδελφό του και τον αυτοκράτορα για την ατυχία και αφού διαβεβαιώθηκε ότι θα βοηθηθεί η αποκατάσταση του μοναστηριού και οι μοναχοί από τη σκλαβιά, παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο στις 25 Ιουνίου 1389. Ο αδελφός του ενταφίασε τα λείψανά του στην Εκκλησία της Χρυσοκεφάλου και έγιναν πηγή πολλών θαυμάτων. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1392, ο Άγιος Θεοδόσιος παρέδωσε την ψυχή του ειρηνικά στην Τραπεζούντα.

Τροπάριον - Ήχος πλ. δ'
Πλημμύρᾳ δακρύων ἐγόνιμευσας τὴν ἔρημον,
καὶ ὁ πόθος σου πρὸς τὸν Θεὸν καρποὺς ἀφθόνους ἐξήνεγκεν.
Τῇ λαμπρότητι τῶν θαυμάτων σου ἐφώτισας τὸν κόσμον ἅπαντα·
Ὦ Ὅσιε πάτερ ἡμῶν Θεοδόσιε, πρέσβευε τῷ Χριστῷ τῷ Θεῷ,
σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν!

Αγιολόγιον Πόντου – Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com