Τα Κύμινα (Χώτση) της Τραπεζούντας του Πόντου

Ανατολικά της Τραπεζούντας από τον Πυξίτη ποταμό έως την Γεμουρά μια έκταση με πλάτος και βάθος οκτώ χιλιομέτρων περίπου αποτελούσε την περιοχή των Κυμίνων. Ήταν μάλιστα δασώδης και αραιά κατοικημένη.

Στα παλιά τα χρόνια και μόνο στο ανατολικότερο μέρος υπήρχε στην εποχή των Κομνηνών πυκνός συνοικισμός σε θέση αμφιθεατρική και εξαιρετικά γραφική. Τα Κύμινα (Χώτση) της Τραπεζούντας του Πόντου. Το καθεαυτό χωρίον Κύμινα πατρίδα του γνωστού από την ιστορία λογίου Σεβαστού του Κυμινίτου όπου την εποχή των Κομνηνών υπήρχαν εξοχικά μέγαρα των πλουσίων και των μεγιστάνων της Τραπεζούντας, εσώζοντο δε μέχρι τα τελευταία χρόνια θεμέλια παλαιών κατοικιών και ενός μεγάλου ναού. Ο συνοικισμός αυτός μετά την άλωση καταλήφθηκε από τους τούρκους και μετονομάστηκε σε Μεσ̆ολόζ. Το όνομα Κύμινα έλεγε η παράδοση ότι δόθηκε στην περιοχή από ένα μοναστήρι στη μνήμη του Αγίου Αθανασίου του Μεγάλου που υπήρχε κοντά στην ακρογιαλιά σε απόσταση 30 μέτρων από τη θάλασσα πάνω σε βράχο και ελέγετο Μονή των Κυμίνων. Κάτω από τον Βράχο υπήρχε μέσα σε σπήλαιο αγίασμα, νερό που έτρεχε από μέσα από την πέτρα. Ιδρυτής της μονής ήταν κάποιος μοναχός Αθανάσιος, ελέγετο δε ότι επρόκειτο περί του Αγίου Αθανασίου του Δαιμονοκαταλύτου, ο οποίος ήλθε εδώ από την Κύμη της Ευβοίας. Διαβάστε περισσότερα σε παλαιότερή μου ανάρτηση: Όσιος Αθανάσιος ο δαιμονοκαταλύτης ο Τραπεζούντιος Τη μονή κατεδάφισαν οι τούρκοι μπέηδες Σατήρ ζαντέδες και κατέλαβαν και τους γύρω αγρούς που ανήκαν στη μονή. Μέχρι τελευταία σώζονταν τα θεμέλια της εκκλησίας και μέρος των τοίχων και του θόλου του Αγίου Βήματος. Μέχρι το 1890 στην εορτή του Αγίου τον Ιούλιο μήνα κατέβαιναν εκεί από την Κερασέα παπάδες, ψαλτάδες και κόσμος πολύς και έκαναν την τελετή του όρθρου. Αργότερα η περιοχή Κυμίνων ονομάστηκε Χώτση ίσως από την τουρκική ονομασία Χώσ̆ καριεσί, δηλαδή τερπνόν χωρίον, η δε ονομασία Κύμινα διατηρήθηκε μόνο στα επίσημα βιβλία, στα έγγραφα και στις σφραγίδες της Κοινότητας Κερασέας. Όλη η έκταση από τον Πυξίτη μέχρι της Γεμουράς ήταν διηρημένη σε 7 διαμερίσματα ή ενορίες. Χωριά με συγκεντρωμένα σπίτια δεν υπήρχαν στην περιφέρεια Τραπεζούντος, ο καθένας είχε χτισμένο το σπίτι του πάνω στον κλήρο του και το ένα σπίτι απείχε από το άλλο 50 έως 200 μέτρα. Πέντε συνοικισμοί της Χώτσης ήταν ελληνικοί: Το Κατώγλι, η Κερασέα, ο Γιαλός, η Κασταμονή, και ο Άγιος Θεόδωρος. Ένας αρμένικος ήταν: το Ζέφονος και δύο τουρκικοί: η Καβαρά και το Μεσ̆ολόζ. Το Κατώγλι είχε εκκλησία του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου και σχολείο με ένα διδάσκαλο. Ο Γιαλός επίσης είχε εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, ένα εξωκκλήσι των αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού και σχολείο με ένα διδάσκαλο. Η Κερασέα είχε κεντρική εκκλησία του Αγίου Γεωργίου και 7 εξωκκλήσια, όπου γίνονταν στην εορτή τους ωραία πανηγύρια αλλά και πλήρη αστική σχολή με 4 δασκάλους. Η Καστάμπολη και ο Άγιος Θεόδωρος αποτελούσαν μαζί με την Κερασέα μια κοινότητα. Στην Αστική Σχολή Κυμίνων τα παιδιά σπούδαζαν εντελώς δωρεάν, οι διδάσκαλοι πληρώνονταν από τα έσοδα της εκκλησίας και των αγροκτημάτων της Κοινότητας, τα οποία προέρχονται από δωρεές. Το κλίμα της Χώτσης στα χαμηλότερα μέρη ήταν πολύ νοσηρό. Εκεί υπήρχε η χειρότερη μορφή του συνεχούς ελώδους πυρετού, τον οποίο ονόμαζαν χαβά. Τα υψηλότερα όμως μέρη και προπάντων η Κερασέα είχανε κλίμα πολύ δροσερό και υγιεινό. Παντού υπήρχαν οπωροφόρα δέντρα, προπάντων φουντουκιές, ο καρπός των οποίων ήταν το κυριότερο προϊόν του τόπου. Γυμνή περιοχή και βράχοι δεν υπήρχαν. Όλα τα οπωροφόρα δέντρα ευδοκιμούσαν στη Χώτση. Υπήρχαν όμως και μερικά απο τα χαρακτηριστικά αυτοφυή της χλωρίδας του Πόντου δέντρα και θάμνοι σε αφθονία. Μεταξύ αυτών ενδιαφέρει να αναφέρουμε την Ροδαφινιά, την Ούβα, την Αζαλέα και το Ροδόδεντρο. Η Ροδαφινιά δέντρο αειθαλές υπάρχει και αλλού με το επιστημονικό όνομα Δαφνοκέρασος, αλλά μόνο στον Πόντο παράγει τον νοστιμότατο καρπό τα Ροδάφινα. Στη Χώτση υπήρχαν πέντε ποικιλίες: τα Κερασοδάφινα, οι Ελενίτσες, οι Κοπελίτσες, τα Βουβάλια και οι Φούσκες. Από τις Φούσκες έκαναν τα Ροδαφινότσιρα (ξερά – αποξηραμένα ροδάφινα). Ένα άλλο δέντρο λεγόταν Ούβα και ήταν είδος λωτού με άφθονο μικρό καρπό, γλυφό στην αρχή και γλυκύτατο όταν παραωρίμαζε το φθινόπωρο τον ξέραιναν και αυτόν για το χειμώνα. Τον έλεγαν δε Ούβα ή Χουρμά. Τα Ροδαφινότσιρα καθώς και τις Ούβες τις έτρωγαν το χειμώνα με φουντούκια. Από τα ροδαφινότσιρα έκαναν και κομπόστες (χοσ̆άφι͜α). Τον χειμώνα στα παρακάθια πρόσφεραν στους επισκέπτες ροδαφινότσιρα ή ούβες με φουντούκια γεμουρόμηλα και για γλύκισμα, φέτες κολοκύθι από το γλυκύτατο είδος «Καστανίτσα» ψημένο στο φούρνο ή στον ατμό. Επίσης, τα παιδιά που έψαλλαν τα Κάλαντα δεν ήσαν απαιτητικά αλλά τέτοια πράγματα ζητούσαν ψάλλοντας: «Έρθαν τη Χριστού τα παλληκάρα̤, θέλ’νε ούβας και λευτοκάρυα̤» Αφθονότατες φύτρωναν στις άκρες, στις ρεματιές και στα δάση οι Αζαλέες που τις έλεγαν Τσιφίνι͜α. Άνθιζαν από τον Μάρτιο έως τον Ιούνιο. Από αυτές μάζευαν τα μελίσσια το γνωστό αρωματώδες αλλά και μεθυστικό μέλι του Πόντου. Μαζί με τις Αζαλέες φύτρωναν παντού και οι ωραιότατοι καλλωπιστικοί θάμνοι, τα Ροδόδεντρα, τα οποία τα έλεγαν Κομάρα̤. Κάτω από τα δέντρα και τους θάμνους δεν έλειπε ποτέ η πρασινάδα. Κρύα νερά υπήρχαν άφθονα, ρομαντικά τοπία στις λαγκαδιές, θέα μαγευτική και δροσερός μπάτης στις ράχες όπου ήταν σκορπισμένα τα σπίτια των χωρικών και πολλές θερινές κατοικίες Τραπεζουντίων. Όλα αυτά έκαναν την καλοκαιρινή διαμονή πολύ ευχάριστη (Χώσ̆ικη) στη Χώτση, τα άλλοτε Κύμινα.

Τα Κύμινα (Χώτση) της Τραπεζούντας του Πόντου του ιατρού Γ. Χιαλη - Ποντιακή Εστία τεύχος 23ον

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com