Οι Σταυριώτες στους νεκρούς τους, πάνδημο μνημόσυνο Σταυριωτών στο Θεοδωράκι (Νέον Σταυρίν) Κιλκίς

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Ιστορία

Οι Σταυριώτες στους νεκρούς τους, πάνδειμο μνημόσυνο Σταυριωτών στο Θεοδωράκι (Νέον Σταυρίν) Κιλκίς

Στις 14 Σεπτεμβρίου ενεστώτος έτους (1958) ημέραν Κυριακήν και ώραν 10ην π.μ. ετελέσθη εις τον ιερόν ναόν της Αγίας Τριάδος του χωρίου Θεοδωράκι (Νέον Σταυρίν) της περιφερείας Κιλκίς πάνδημον θρησκευτικόν μνημόσυνον, υπέρ αναπαύσεως της ψυχής των αειμνήστων προγόνων μας Σταυριωτών. Η επιλογή της ως άνω ημερομηνίας, διά την τέλεσιν του μνημοσύνου, οφείλεται εις το ότι η κατ' αυτήν τελουμένη μεγάλη εορτή της παγκοσμίου ανυψώσεως του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού έχει σπουδαίαν σημασίαν διά την πατρίδα μας, η οποία, κατά παράδοσιν, έλαβε το όνομα Σταυρίον και συνηθέστερον Σταυρί, από το Μετόχιον ή Μοναστήριον του Τιμίου Σταυρού, το οποίον ανήγειραν ενταύθα μοναχοί της Μονής Βαζελώνος. Εις το διά πρώτην φοράν τελούμενον μνημόσυνον αυτό, προσήλθον, προσκληθέντες υπό της οργανωτικής επιτροπής, οι εκ Σταυρί καταγόμενοι ιερείς παπα-Πέτρος Παπαδόπουλος, εφημέριος του ως άνω χωρίου, παπα-Γρηγόριος Μισαηλίδης εκ Θεσσαλονίκης, παπα-Κωνσταντίνος Παπαστεφάνου από Κοζάνην και παπα-Χρήστος Παναγιωτίδης από Δράμαν, όλοι οι Σταυριώται και άλλοι κάτοικοι του Θεοδωρακίου μετά των κοινοτικών, αστυνομικών και εκπαιδευτικών αρχών και πολλοί Σταυριώται από Πειραιά, Αθήνας, Κοζάνην, Κιλκίς, Θεσσαλονίκην, Δράμαν, Ξάνθην και Αλεξανδρούπολιν. Μετά την πανηγυρικήν λειτουργίαν της εορτής, ετελέσθη μεγαλοπρεπώς το θρησκευτικόν μνημόσυνον, σύμφωνα με τα ωραία έθιμα της πατρίδος μας. Κατά την νεκρώσιμον ακολουθίαν εμνημονεύθησαν εναλλάξ υπό των ιερέων τα ονόματα των προγόνων μας με την παρακάτω σειράν, ενώ οι χοροί έψαλλον εκ περιτροπής «Αιωνία η μνήμη αυτών»:
- Του αυτοκράτορος Ηρακλείου, ο οποίος απελευθέρωσε τον Πόντον από τους Πέρσας.
- Των αυτοκρατόρων Τραπεζούντος.
- Των ιερομονάχων και μοναχών του Τιμίου Σταυρού.
- Των αρχιερέων Χαλδίας και των ιερέων Σταυρί.
- Των προσκυνητών και προσκυνητριών Σταυρί. Των ονομάτων τα οποία προσκόμισαν οι προσελθόντες εις το μνημόσυνον Σταυριώται και γενικώς των υπέρ πίστεως και πατρίδος φονευθέντων ή απαγχονισθέντων Σταυριωτών τω Αχ-Ντάγ και των εν τω Ισλαμισμώ απολεσθέντων Σταυριωτών. Ακολούθως ενώ έψαλλετο εν χορώ υπό των ιερέων και ψαλτών το «Μετά των αγίων ανάπαυσον Χριστέ κλπ.», οι παριστάμενοι, κρατώντας αναμμένα κηρία εγονυπέτησαν. Ρίγη συγκινήσεως κατέλαβαν όλους. Επιμνημόσυνον εξεφώνησεν ο διοργανωτής της τελετής Δημήτριος Κ. Παπαδόπουλος (Σταυριώτης), ο οποίος δι' ωραίων εκφράσεων έπλεξε το εγκώμιον της Ελληνικής φυλής, η οποία σέβεται και αποδίδει μεγάλας τιμάς εις τους νεκρούς, ανέφερε την εθνικήν δράσιν και τα βάσανα, που υπέφερον κατά την στυγεράν δουλίαν οι πρόγονοί μας Σταυριώται κατά τους αγώνας τους διά την επιβίωσιν της φυλής μας, ετόνισε την καρτερίαν και τον φανατισμόν των Κρυπτοχριστιανών Σταυριωτών και υπέμνησεν εντόνως την υποχρέωσιν των επιζώντων όπως αποτίσωσι πάντοτε φόρον τιμής και αποδώσωσι πάντοτε σεβασμόν προς τους νεκρούς μας, οι οποίοι μας παραγγέλλουν: «Τα Φώτα θέλω το κερί μ' και τη ψυχού κοκκία, και τη Μεγάλ' Παρασκευήν έναν μαντήλι δάκρυα».
Συνεχίζων ὁ ὁμιλητὴς ὑπεγράμμισεν ὅτι πρέπει νὰ τιμήσωμεν ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὁπωσδήποτε συνετέλεσαν εἰς τὴν ἐπιβίωσιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ τοῦ Πόντου καὶ συνέδεσαν τὸ ὄνομά τους μὲ τὴν πατρίδα μας, τὸ ἱστορικὸν Σταυρίν καὶ διὰ τοῦ παραδείγματός ἡμῶν νὰ διδάξωμεν εἰς τὰς μελλούσας γενεὰς νὰ διατηρήσουν μὲ εὐλάβειαν τὰ πατροπαράδοτά μας ἔθιμα καὶ νὰ διαφυλάξουν πιστῶς τὰ πάτρια. Ὅλως ἰδιαιτέρως ἡμεῖς οἱ Σταυριῶται, ὀφείλομεν νὰ τιμήσωμεν τοὺς προγόνους μας, διότι ὑπέστησαν τὰ πάνδεινα, τῶν ὁποίων καὶ ἁπλῆ σκιαγράφησις θὰ ἀπαιτοῦσε μακρὸν χρόνον, τὸν ὁποῖον δὲν διαθέτομεν κατὰ τὴν παροῦσαν στιγμήν, ἐπιφυλασσόμενοι νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπ' αὐτοῦ μελλοντικῶς. Ἀκολούθως ἀναφερόμενος εἰς τὴν δημιουργίαν τῆς τάξεως τῶν Κρυπτοχριστιανῶν προσέθεσε. Τὸ Σταυρίν, ὑπῆρξεν ἡ κατ' ἐξοχὴν περιοχὴ τῶν Κρυπτοχριστιανῶν, διὰ τοὺς ὁποίους ἐγράφησαν πολλά. Οἱ Κρυφοὶ Σταυριῶται διὰ τῶν ἐνεργειῶν αὐτῶν κατώρθωσαν, ὄχι μόνο τὴν θρησκείαν καὶ τὸν ἐθνισμόν τους νὰ διασώσουν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀσκήσουν μεγάλην ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς ἐξελίξεως καὶ κατευθύνσεως καὶ τῶν τυχῶν τῆς ἐκτεταμένης περιφερείας ἀπὸ Ἀργυρουπόλεως μέχρι Τραπεζοῦντος καὶ κατόπιν ἐν Καραμανίᾳ καὶ ἐν Ἄκ-Ντάγ. Ἰδίως οἱ Σταυριῶται οἱ ὁποῖοι μετανάστευσαν εἰς Ἄκ-Ντάγ ὑπέστησαν ἀφάνταστα βάσανα, διὰ τοῦτο ὁ P. ZANEN τοὺς ἀποκαλεῖ ἀληθεῖς μάρτυρας τοῦ Χριστιανισμοῦ. Ἀπὸ τοὺς συνεχεῖς ἀγῶνας τῶν κρυφῶν Σταυριωτῶν πρὸς διατήρησιν τῆς θρησκείας καὶ τοῦ ἐθνισμοῦ των, ἐδημιουργήθηκε τὸ περίφημον "Σταυριωτικὸν ζήτημα", τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τοὺς Εὐρωπαίους, τὴν Ἑλλάδα, τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον καὶ τὴν Ὑψηλὴν Πύλην ἐπὶ ἕνα καὶ πλέον αἰῶνα καὶ ἔληξε διὰ τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας τὸ 1924. Τέλος ἀποτεινόμενος πρὸς τοὺς νεκροὺς εἶπε:
Τὰ εὐγενικὰ ἰδεώδη σας, αἱ θυσίαι σας γιὰ τοὺς συνανθρώπους σας καὶ γενικὰ οἱ χριστιανικές ἀρετές σας, μᾶς ὁδηγοῦν διὰ νὰ ἀκολουθήσωμεν τὰ ἴχνη σας. Ἡ παροῦσα καὶ μέλλουσαι γενεαὶ τῶν Σταυριωτῶν δὲν θὰ σᾶς ξεχάσουν ποτέ. Μὲ σφιγμένη τὴν καρδιὰ καὶ μὲ θλίψη καὶ ψυχικὸν πόνο ἀτενίζομε τὸ παρελθόν. Μὲ σκυμμένο κεφάλι καὶ δακρυσμένα μάτια ἀναπολοῦμε τὰ περασμένα καὶ τὶς προηγούμενες γενεές, ποὺ ἔσβυσαν στὴν ἀπεραντοσύνη τοῦ χρόνου.
Τιμημένοι νεκροί. Ἄς λικνίζῃ τὸν βαθὺν ὕπνο σας τὸ σιωπηρὸ μοιρολόγι τῶν ἀπογόνων σας, τὸ θρηνολάλημα τῶν πηγῶν καὶ τὸ πλατάγισμα τῶν πουλιῶν τῆς γενέτειράς Σταυρὶ καὶ τῶν ἄλλων τόπων, ὅπου ἀναπαύονται τὰ ἱερὰ κόκκαλά σας, χωρὶς καντήλι καὶ κερί, χωρὶς λιβάνι καὶ ψαλμό. Οἱ ἀπόγονοί σας δὲν θὰ σᾶς ἀφήσωσι νὰ ἐκφράσετε πικρὰ αὐτὸ τὸ παράπονο. Ὄχι, αὐτὸ δὲν θὰ γίνῃ ποτέ. Καὶ ἄν σήμερα ἐστήσαμε πρὸς τιμήν σας ἁπλοῦν ξύλινον κενοτάφιον, θὰ φροντίσωμε νὰ τὸ ἀντικαταστήσωμε προσεχῶς μὲ καλλιμάρμαρον τάφον μέσα εἰς τὸ περίβολον τοῦ «Σπιτιοῦ τῶν Σταυριωτῶν», ποὺ ἔχομε ὑπ' ὄψει νὰ ἀνεγείρωμε πλησίον τῆς νέας Μονῆς τῆς Παναγίας Σουμελᾶ. Ἡ δεξίωσις ἔγινεν εἰς τὸ Κεντρικὸν καφενεῖον τοῦ χωριοῦ, ὅπου ἐξεφράσθησαν συγχαρητήρια πρὸς τὴν ὀργανωτικὴν ἐπιτροπήν. Ὁ π. Ν. Σαβαντίδης ὁμιλήσας δι' ὀλίγων συνεχάρει θερμῶς τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐξέφρασε τὴν χαράν του διὰ τὴν ὡραίαν αὐτὴν τελετὴν καὶ τὴν συνάντησιν τόσων πατριωτῶν. Κατόπιν ἔλαβε τὸν λόγον ὁ ὑποφαινόμενος, ὁ ὁποῖος εὐχαρίστησε θερμῶς ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ μνημοσύνου ὅλους τοὺς Σταυριῶτας, οἱ ὁποῖοι ἔσπευσαν νὰ προσέλθουν εἰς τὸ μνημόσυνον, τὰς κοινωνικάς, ἀστυνομικὰς καὶ ἐκπαιδευτικὰς ἀρχὰς τῆς κοινότητος καὶ πάντας τοὺς συντελέσαντας εἰς τὴν πλήρη ἐπιτυχίαν τῆς τελετῆς τοῦ μνημοσύνου, ποὺ ἀποτελεῖ ἱστορικὸν σταθμὸν διὰ τοὺς Σταυριῶτας. Ἰδιαιτέρως ἐξέφρασεν εὐχαριστίας πρὸς τοὺς Σταυριῶτας τοῦ Θεοδωρακιοῦ, οἱ ὁποῖοι προθύμως ὑπεδέχθησαν καὶ περιποιήθηκαν τοὺς προσελθόντας καὶ ἐπρότεινεν ὅπως καθιερωθῇ κατ' ἔτος ἢ κατὰ ἀραιότερα χρονικὰ διαστήματα ἡ τέλεσις παρομοίου μνημοσύνου εἰς Θεοδωράκι ἢ εἰς Ὡραιόκαστρον ἢ ἀλλαχοῦ καὶ ἐκάλεσε σὲ συναγερμὸν ὅλους τοὺς Σταυριῶτας νὰ προθυμοποιοῦνται καὶ συντελέσουν διὰ νὰ ἐπιτύχωμε τὰ ἑξῆς:
1. Ἐπανασύστασιν τοῦ Ἀγαθοεργοῦ Σωματείου «Σύνδεσμος τῶν Σταυριωτῶν» καὶ
2. Ἀνέγερσιν τοῦ «Σπιτιοῦ τῶν Σταυριωτῶν» πλησίον τῆς νέας Μονῆς τῆς Παναγίας Σουμελᾶ.
Μὲ τὰ παρατεταμένα χειροκροτήματα ὅλων τῶν παρευρισκομένων ἔληξεν ἡ πανηγυρικὴ καὶ ὡραία τελετή. Σταυρίν Χαλδίας Πόντου (Uğurtaşı). Ήθη, έθιμα, χοροί, δοξασίες των Ελλήνων Σταυριωτών της επαρχίας Αργυρούπολης του Νομού Τραπεζούντας του Πόντου