Το ζεύγος Αριστοτέλης και Συμέλα Σοϊλεμεζίδου απο την Κερασούντα του Πόντου περί το 1900

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Ενδυμασίες

Αυτή η εξαιρετικής ομορφιάς φωτογραφία απεικονίζει το ζεύγος Αριστοτέλη και Συμέλας Σοϊλεμεζίδου από την Κερασούντα του Πόντου. Αποτελεί ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά και κομψά φωτογραφικά τεκμήρια της ποντιακής αστικής τάξης των αρχών του 20ου αιώνα.

1. Ενδυματολογική & Λαογραφική Ανάλυση
Η Γυναικεία Αστική Φορεσιά (Ζουπούνα & Λαχόρ):
Η Ζουπούνα: Η Συμέλα Σοϊλεμεζίδου φοράει την πολυτελή ποντιακή αστική φορεσιά. Το εξωτερικό ένδυμα (ζουπούνα) είναι κατασκευασμένο από πολυτελές μεταξωτό ή μπροκάρ ύφασμα με πλούσια υφαντά μοτίβα.
Το Κοντογούνι (Κατηφές/Κοντέσι): Πάνω από τη ζουπούνα φοράει κοντό βελούδινο κατηφέ/ζακέτο σε βαθύ σκούρο χρώμα (βυσσινί/μπορντό), διακοσμημένο στις άκρες και στα μανίκια με φαρδιά χρυσά γαϊτάνια και επίχρυσα κεντήματα (τερζήδικη τέχνη).
Μέσα απο την ζουπούνα κατάσαρκα φορά (εκτός των άλλων εσωρούχων) το βαμβακερό καμίσ' (υποκάμισο).
Το Ταραπουλούζιν / Ζωνάρ: Στην μέση της είναι δεμένο το παραδοσιακό μεταξωτό λαχόρι (ζωνάρι με ανατολίτικα λαχούρια και κρόσσια), το οποίο διπλώνεται διαγώνια και προσδίδει ιδιαίτερη αρχοντιά και χάρη στη γυναικεία φιγούρα. Το προμηθεύονταν απο την Τρίπολη (Tarabulus) της Αφρικής εξ ου και η ονομασία του.
Το Ταπακλίν / Τάπλα / Κουρσίν (Κάλυμμα Κεφαλής) & Κοσμήματα: Στο κεφάλι φοράει το παραδοσιακό χαμηλό κάλυμμα (τεπελίκι/τάπλα), ενώ στο στήθος και τους καρπούς διακρίνονται λεπτοδουλεμένα χρυσά κοσμήματα και αλυσίδες, δείγμα της υψηλής οικονομικής επιφάνειας της οικογένειας. Τα υποδήματα είναι δερμάτινα. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου

Η Ανδρική Αστική Ενδυμασία:
Ο Αριστοτέλης Σοϊλεμεζίδης εμφανίζεται με πλήρη δυτικότροπη αστική αμφίεση της εποχής: κομψό σκούρο σακάκι, γιλέκο, λευκό σκληρό γιακά με γραβάτα/παπιγιόν και αλυσίδα ρολογιού τσέπης (κιοστέκ) να διαγράφεται στο γιλέκο του καθώς και δερμάτινα υποδήματα.
Η αντίθεση ανάμεσα στη δυτική ανδρική αμφίεση και την παραδοσιακή/αστική γυναικεία φορεσιά ήταν πολύ σύνηθες φαινόμενο στα αστικά κέντρα του Πόντου (όπως η Κερασούντα, η Τραπεζούντα και η Σαμψούντα), όπου οι άνδρες λόγω εμπορικών δραστηριοτήτων υιοθετούσαν γρηγορότερα τα ευρωπαϊκά κοστούμια, ενώ οι γυναίκες διατηρούσαν την παραδοσιακή αρχοντική ενδυμασία. Κερασούντα Πόντου (Giresun). Ιστορία, Γεωγραφία, Λαογραφία, Ήθη, έθιμα, χοροί και τραγούδια των Ελλήνων της Κερασούντας του Πόντου

2. Ιστορική & Κοινωνιολογική Ανάλυση
Η Ακμή της Κερασούντας: Η Κερασούντα υπήρξε ένα από τα σπουδαιότερα εμπορικά λιμάνια του Πόντου, παγκοσμίως γνωστή για το εμπόριο λεπτοκαρύου (φουντουκιού / Πουντούκ = Ποντικού Κάρυου). Η ελληνική κοινότητα της πόλης γνώρισε τεράστια οικονομική και πολιτιστική άνθηση στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα, δημιουργώντας μια ισχυρή και πεπαιδευμένη αστική τάξη.

Η Φωτογραφική Σκηνική παρουσία και τοποθέτηση (Studio Portrait): Η στάση του ζευγαριού δίπλα στο διακοσμητικό στήριγμα με τα άνθη αντικατοπτρίζει την υψηλή αισθητική των φωτογραφείων της εποχής. Η σοβαρότητα, η ευθυτενής στάση του σώματος και το σίγουρο βλέμμα των δύο συζύγων εκπέμπουν αυτοπεποίθηση, οικογενειακή συνοχή, αξιοπρέπεια και υψηλό κοινωνικό status.

Διασώζοντας την Οικογενειακή Μνήμη: Τέτοιες φωτογραφίες αποτελούσαν τα πολυτιμότερα κειμήλια που πήραν μαζί τους οι πρόσφυγες κατά τον ξεριζωμό. Λειτούργησαν ως αψευδείς μάρτυρες του υψηλού βιοτικού και πολιτισμικού επιπέδου που απολάμβανε ο ελληνισμός του Πόντου στις εστίες του πριν από την Καταστροφή. Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου

Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας καθώς στην αρχική τους μορφή τις περισσότερες φορές έχουν σχισίματα, ρωγμές, λείπουν κομμάτια ή τις έχει διαβρώσει ο χρόνος και η κακή αποθήκευση. Η σύγκριση μιας σχισμένης, φθαρμένης από τον χρόνο αυθεντικής φωτογραφίας με την αποκατεστημένη εκδοχή της αποδεικνύει την ουσιαστική σημασία της ψηφιακής διάσωσης των ιστορικών αρχείων. Πρόσωπα που κινδύνευαν να χαθούν κάτω από τις ρωγμές του χαρτιού, αποκτούν ξανά καθαρές εκφράσεις, επιτρέποντάς μας να συνδεθούμε άμεσα με την ιστορία τους.