Το χωρίον Γαλατζούχ της Νικοπόλεως του Πόντου - Ποντιακαί Μελέται - Ιστορία και Λαογραφία Κολωνίας & Νικοπόλεως Πόντου - Καβάλα, 1964
Στην ανατολική πλευρά της Νικοπόλεως και σε απόσταση 20 χιλιομέτρων βρισκόταν το χωρίον Γαλατζούχ ή Γαλατζούγουν ή Καλετζίκ ή Καλατζούκ με σύνορα προς τα ανατολικά την Έσολα, δυτικά το Τρουπτζή, βόρεια την Μπάλτσανα και νότια το Αλησάρ.
Το χωρίον Γαλατζούχ της Νικοπόλεως του Πόντου. Οι κάτοικοι αυτού του χωριού ήταν χριστιανοί ορθόδοξοι και ανέρχονταν στους 70. Είχαν μια λιθόκτιστη χαρτοματοσκεπή εκκλησία επ΄ ονόματι της Αγίας Μαρίνας, η οποία ανεγέρθηκε το 1880. Η εσωτερική διαρρύθμιση με το περικαλλή τέμπλο της, έργο του περίφημου γλύπτη Παναγιώτη Τέμνοτζη ήτο άρτια, εσχάτως δε το 1912 το παλιό σιδερένιο σήμαντρο της αντικαταστάθηκε με νέα καμπάνα, την οποία αφιέρωσαν σε αυτόν τον ναό οι αδελφοί Θεόδωρος, Συμεών και Ελευθέριος Γουλά. Ανατολικά του χωριού υπήρχε το παρεκκλήσιον του Αγίου Μερκουρίου. Οι κάτοικοι του χωριού διακρίνονταν για τη φιλομάθειά τους, δεν είχαν ιδιαίτερο διδακτήριο, όμως η τριτάξια σχολή τους στεγαζόταν σε ένα ιδιωτικό δωμάτιο και η εξερχόμενοι της σχολής αυτής συνέχισαν τις σπουδές τους στο σχολείο του χωριού Τρουπτζή και στη συνέχεια στη Νικόπολη. Κατά τα τελευταία έτη οι ιερείς αυτού του χωριού ήταν ο παπα-Γεώργιος Χατζηλιάδης και παπα-Ηλίας Χατζηλιάδης. Διδάσκαλοι δε ήταν οι παπα-Ηλίας Γ. Χατζηλιάδης, Κυριακή Χατζή παπα Τσάκοτα από το Τρουπτζή και ο Ιορδάνης Κ. Χατζηλιάδης απόφοιτος του ιεροδιδασκαλείου Σάμου, ήδη συνταξιούχος και μέλος της Λαογραφικής Επιτροπής Νικοπόλεως.
Φυσική και Γεωγραφία
Η περιοχή του χωριού ήταν πεδινή επικλινής προς τα δυτικά και νότια. Βόρεια και σε απόσταση 3 χιλιομέτρων διερχόταν παραπόταμος του Λύκου «της Χόζανας το ποτάμ’» και ο επίσης εξ’ Αλησάρ κατερχόμενος παραπόταμος.
Λόφοι
Ανατολικά υπήρχε το Γούζιν όπου και το παρεκκλήσιο του Αγίου Μερκουρίου. Νότια και σε απόσταση 10 λεπτών υψωνόταν υπερήφανα το Καστρόγλιν ύψους 50 μέτρων, στη μέση του οποίου υπήρχε μεγάλη τρύπα σε σχήμα χωνιού που κατέβαινε στη ρίζα του λόφου με 40 βαθμίδες στη βάση του οποίου υπήρχε νερό και το θεωρούσαν αγίασμα. Άλλος λόφος ήταν το Φουρνόθαρον.
Κλίμα
Το κλίμα του χωριού ήταν ηπειρωτικό και οι κάτοικοι ασχολούνταν με τη γεωργία, την κτηνοτροφία και στοιχειώδη βιοτεχνία.
Η ιστορία του χωριού
Το χωριό Γαλατζούχ η ονομασία του οποίου σημαίνει πυργίσκος - μικρό φρούριο, έλαβε την ονομασία αυτή από τον νοτίως αυτού υπερηφάνως υψούμενον ως πυργίσκος βράχο με το όνομα Καστρόγλιν, ανατολικά του οποίου και παρά τους πρόποδες του οποίου υπήρχαν πέτρινες πλάκες που τις έλεγαν «τ’ Αρμενίων τα ταφία» και ανατολικότερα γύρω στα 10 λεπτά από τον Βράχο αυτό υπήρχαν μνήματα «Τ’ Αρμέν’ τα ταφία» ίσως διότι εκεί ετάφησαν οι κατακρεουργηθέντες Αρμένιοι κατά τις σφαγές του 1896. Περί της προελεύσεως των κατοίκων σαφείς πληροφορίες δεν υπάρχουν. Κατά μια όμως παράδοση, ο πρώτος οικιστής του χωριού υπήρξε ο Χατζηλίας, ο οποίος εγκαταστάθηκε σε αυτό το χωριό κατά το έτος 1700 και με την διπλωματία, φιλοξενία και τον αστείο χαρακτήρα του κατόρθωσε να γίνει κάτοχος μεγάλης κτηματικής περιουσίας και να χαίρει εκτίμησης από τις διοικητικές αρχές της Νικοπόλεως. Κατόπιν ήλθαν και άλλοι από διάφορα μέρη και έτσι κατοικήθηκε το χωριό.
Γεγονότα
Οι κάτοικοι του χωριού μαζί με άλλους κατοίκους των χωριών Χάχαβλα, Ισπαχή-μαχλεσή, Αλησάρ, Έσολα, Φέϊλερε, εκτοπίστηκαν στις 12 Ιουλίου του 1917 και μετά από 90 μέρες πεζοπορία έφτασαν στο Τσάγγιρι. Μετά την ανακωχή άλλοι μεν αναχώρησαν στην Κωνσταντινούπολη, άλλοι επέστρεψαν στο χωριό τους, κι όταν υπογράφηκε η ανταλλαγή των πληθυσμών κατέφυγαν στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκαν στην Καβάλα στα χωριά Ζυγός, Κοκκινόχωμα και Γεωργιανή, αλλά και στη Λάρισα μερικοί δε και εις τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, στη Θεσσαλονίκη, το Κιλκίς, τον Πολυπλάτανο και Βρανιάτα Βεροίας, στο Μεσολόγγι, την Αλεξανδρούπολη, τον Πειραιά και το Λονδίνο. Μάθετε περισσότερα για τη Νικόπολη - Γαράσαρη του Πόντου, Χωριά, Τοπωνύμια, Χοροί, ήθη, έθιμα, παραδόσεις
Το χωρίον Γαλατζούχ της Νικοπόλεως του Πόντου - Ποντιακαί Μελέται - Ιστορία και Λαογραφία Κολωνίας & Νικοπόλεως Πόντου - Καβάλα, 1964
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
