Οι δώδεκα μήνες στην λαογραφία των Ελλήνων των Σουρμένων του Πόντου

Οι δώδεκα μήνες στην λαογραφία των Ελλήνων των Σουρμένων του ΠόντουΟι δώδεκα μήνες στην λαογραφία των Ελλήνων των Σουρμένων του Πόντου

Καλαντάρη – Καλαντάρη,
τρείς τσαπούλας σο ποδάρι.
Ο Κούντουρον φέρ’ το κρύον,
να σάν ‘΄κείνον π’ έχ̆’ το βίο.
Μη κουρφίζετε το Μάρτ’,
ατός έχ̆’ πολλά ινι͜άτ.

Print

Τα κάλαντα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς στην επαρχία Χαλδίας του Πόντου

Μαθητές του Φροντιστηρίου Τραπεζούντας με το δάσκαλο τους, πρίν τον ξεριζωμό.Επεξήγηση και σημασιολογία των δημωδών ασμάτων.

Πολλοί έγραψαν στα περιοδικά Αρχείον Πόντου, Ποντιακά Φύλλα & Χρονικά του Πόντου, για πολλά και διάφορα θέματα που αφορούσαν σε όλες σχεδόν τις πτυχές και εκδηλώσεις της ζωής των Ελλήνων του Πόντου. Δεν έτυχε όμως ιδιαίτερης προσοχής το ζήτημα των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των εργαζομένων και των εργοδοτών τους που στα χρόνια εκείνα κυρίως ήταν αρχιμεταλλουργοί. 

Print

Κάλαντα της Πρωτοχρονιάς των Ελλήνων του Πόντου

Ο Μέγας Βασίλειος, Αρχιεπίσκοπος Καισαρείας στα κάλαντα και τα τραγούδια της Πρωτοχρονιάς στον Πόντο.Κουνάκας - 'Ανω Ματσούκα (Τραπεζούντας)

Άγιος Βασίλης έρχεται απο την Καισαρεία, 
βαστά εικόνα και χαρτίν, χαρτίν και καλαμάριν, 
το καλαμάριν έγραφε και το χαρτί μιλούσε:
Βασίλη απόθεν έρχεσαι κι' απόθεν κατεβαίνεις;  
Aπο τη μάνα μ' έρχομαι και στο σχολειό πηγαίνω. 
Πάλιν ακούσατ' Άρχοντες πάλιν να σας ειπούμε
ότι κι αύριον εστί ανάγκη να χαρούμε και να πανηγυρίσουμε περιτομήν Κυρίου, την εορτή του μάκαρος Μεγάλου Βασιλείου.

Print

Τα Κάλαντα των Χριστουγέννων στον Πόντο

Η Γέννηση Του Ιησού Χριστού και τα κάλαντα και δημώδη άσματα των Ελλήνων στον Πόντο Χριστός γεννέθη - Δημώδες άσμα 

Χριστός γεννέθη χαρά σον κόσμον, Χα καλή ώρα, χα καλή σ' ημέρα.
Χα καλόν παιδίν οψέ 'γεννέθεν, οψέ 'γεννέθεν κι αύρι 'νεστέθεν.
Τον εγέννεσεν η Παναγία, Τον ανέστεσεν αε-Παρθένος.
Τον επέρπαξαν οι χ̌ίλ' Εβραίοι, ας σα 'κρόντικα κι' ας σην καρδίαν,
αίμαν έσταξεν πλεγήν κ' εφάνθεν, ούμπ' αμ έσταξεν εμυροστάθεν,
εμυρίστεν ατ' ο κόσμος ούλον, για μυρίστ' ατο και συ αφέντη.

Print

Καζαμίας

καζαμίας,πόντου,λαογραφία,μήνες,δοξασίες,ήθη,έθιμα,ιεροτελεστίες,λατρείεςΜε τον όρο Καζαμίας εννοούμε όλα τα λαϊκά ημερολόγια που έχουν αναφορά στις εορτές των μηνών του έτους, τις διάφορες προφητείες και προγνώσεις του καιρού που γίνονται με εύθυμο τρόπο προκαλώντας το γέλιο με ανέκδοτα, παροιμίες και συμβουλές ποικίλου περιεχομένου. Ο Καζαμίας προφανώς έχει την απαρχή του στο βιβλίο Casamia που εκδόθηκε στην Ιταλία το 1763. Ίδιας σημασίας με τον Καζαμία είναι τα διάφορα καλαντάρια, επετηρίδες και almanach's.

Στον Πόντο δεν έχει εξακριβωθεί εάν κυκλοφόρησε ποτέ καζαμίας με τη μορφή και το περιεχόμενο που αναφέραμε παραπάνω. Ωστόσο κυκλοφορούσαν επετηρίδες και ημερολόγια
όπως :
 -  Η ηχώ του Πόντου, εικονογραφημένο της Φιλόπτωχου αδελφότητας ''Ορθοδοξία'' της Αμισού που εκδόθηκε το 1901 στην Αθήνα
 -  Το ημερολόγιο του Πόντου του Ι. Ιωαννίδη των ετών 1903,  (1ο έτος), και 1905 (2ο έτος) που εκδόθηκε στην Τραπεζούντα.

Παρακάτω παραθέτουμε πληροφορίες του Καζαμία-Καλαντάρη κατα περιοχές στον Πόντου έτσι όπως οι Έλληνες με τις λαϊκές τους δοξασίες, προσδοκίες, φόβους και δεισιδαιμονίες είχαν ποιητικά πλέξει με τις τοπικές τους διαλέκτους.

Στο Σταυρίν

Έρθεν και ο Καλαντάρτς (Ιανουάριος)
και τα τσ̌ούλια σο ποδάρ' τσ'

Έρθεν και ο Κούντουρον (Φεβρουάριος)
θα τρως πολλά βούτουρον

Έρθεν ο Μάρτ'ς αγέλαστον
και ο θεοχάλαστον (καταραμένος)

Έρθες Απρίλ' για γρύλιξον (φύσα με σφυριγμό)
την γραίαν κατρακύλιξον

Έρθεν κι ο Καλομηνάς (Μάϊος)
και φοούμαι θα πεινάς

Έρθεν κι ο Κερασινόν (Ιούνιος)
έγκεν φύλλον πράσινον

Έρθεν και ο Χορτοθέρτς (Ιούλιος)
έπαρ' το δερπάν' σο χ̌έρ' τσ'

Αύγουστον φέρ' τα γεμίσ̌ια (φρούτα)
ας σην κορφήν ως τα νύχ̌ια

Δείτε το βίντεο μας για τον Καζαμία στον Πόντο

Print

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ