Κάλαντα Πρωτοχρονιάς

άγιος,βασίλειος,μέγας,κάλαντα,πρωτοχρονιάς,πόντουΚάλαντα Πρωτοχρονιάς 

Κουνάκας - Άνω Ματσούκα 

" Άγιος Βασίλης έρχεται απο την Καισαρεία, βαστά εικόνα και χαρτίν, χαρτίν και καλαμάριν, το καλαμάριν έγραφε και το χαρτί μιλούσε:
Βασίλη απόθεν έρχεσαι κι' απόθεν κατεβαίνεις;  Aπο τη μάνα μ' έρχομαι και στο σχολειό πηγαίνω. Πάλιν ακούσατ' Άρχοντες πάλιν να σας ειπούμε
ότι κι αύριον εστί ανάγκη να χαρούμε και να πανηγυρίσουμε περιτομήν Κυρίου, την εορτή του μάκαρος Μεγάλου Βασιλείου.
Κάνω λοιπόν αρχήν καλήν επαίνους να συνθέσω, τον Άγιον Βασίλειον δια να επαινέσω. Θα σας ειπώ τα θαύματα που έδειξεν Αυτός του
με του Θεού τη δύναμιν που ήτο βοηθός του. Με κάθε άλλην αρετήν σοφία πλουτισμένος, παρ' όλων εθαυμάζετο που ήτο διδαγμένος
της Καισαρείας γέννημα βλαστός Καππαδοκίας, ο ποιητής και λυτρωτής της θείας λειτουργίας. Είχε το αξίωμα της αρχιεροσύνης,
Αρχιερείς τον σέβονται, παπάδες τον τιμούνε, άρχοντες και ο λαός σκυφτοί τον προσκυνούνε.
Δότε κι εμάς τον κόπο μας, ας είναι χρόνος ορισμένος. Χρόνους πολλούς να χαίρεστε, πάντα ευτυχισμένοι,σωματικά και ψυχικά να είστε πλουτισμένοι "

Δείτε το βίντεο με τα Πρωτοχρονιάτικα Κάλαντα της Αργυρούπολης του Πόντου 

Κάλαντα Χριστουγέννων

χριστουγεννιάτικα,κάλαντα,πόντος,Κάλαντα Χριστουγέννων 

Χριστός γεννέθη - Δημώδες άσμα 

« Χριστός γεννέθη χαρά σον κόσμον, Χα καλή ώρα, χα καλή σ' ημέρα.
Χα καλόν παιδίν οψέ 'γεννέθεν, οψέ 'γεννέθεν κι αύρι 'νεστέθεν.
Τον εγέννεσεν η Παναγία, Τον ανέστεσεν αε-Παρθένος.
Τον επέρπαξαν οι χ̌ίλ' Εβραίοι, ας σα 'κρόντικα κι' ας σην καρδίαν,
αίμαν έσταξεν πλεγήν κ' εφάνθεν, ούμπ' αμ έσταξεν εμυροστάθεν,
εμυρίστεν ατ' ο κόσμος ούλον, για μυρίστ' ατο και συ αφέντη.
Έξω στην αυλή δένδρον εστάθεν (φύτρωσε), δένδρον άκαυον και κυπαρέσσι,
δέρ' ατ' ο ήλον δέρ' ατ' αέρας, ρούζ'νε τ' άθια 'θε, μυρίζ' αυλέαν.
Εκατέβ' αφκά σο σταυροστράτ', δαβαίν' άλογα δαβαίν' μουλάρια
Χρυσοκάλυβα καλυβωμένα 'ς σο κιφάλ'ν ατουν χρυσόν τουλπάν' εν'
Και σα μέσα 'τουν χρυσόν ζωστήραν, χώρτσον κι έπαρεν ανεμοπόδ'κα και χρυσοκαλυβωμένα.
Δέβα σο ταρέζ' κ' έλα σην πόρταν, χα τσιρόπα χά μηλόπα, χα ξερά κοκκυμελόπα
Έρθαν τη Χριστού τα παλικάρια, θέλ'νε ούβας (χουρμάδες) θέλ'νε λεφτοκάρυα »

Παρακολουθείστε το βίντεο με τα Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα Νικοπόλεως Πόντου

Παρακολουθείστε την αφιερωματική Χριστουγεννιάτικη εκδήλωση στην Ευκαρπία Κιλκίς Χριστούγεννα 2008 α

Παρακολουθείστε την αφιερωματική Χριστουγεννιάτικη εκδήλωση στην Ευκαρπία Κιλκίς Χριστούγεννα 2008 β

Καζαμίας

410969 mathima moysikhsΚαζαμίας

 

Μαθαίνοντας για τα ιστορικά, θρησκευτικά-λατρευτικά και λαογραφικά στοιχεία του καζαμία των Ελλήνων στον Πόντο.

 

Με τον όρο Καζαμίας εννοούμε όλα τα λαϊκά ημερολόγια που έχουν αναφορά στις εορτές των μηνών του έτους, τις διάφορες προφητείες και προγνώσεις του καιρού που γίνονται με εύθυμο τρόπο προκαλώντας το γέλιο με ανέκδοτα, παροιμίες και συμβουλές ποικίλου περιεχομένου. Ο Καζαμίας προφανώς έχει την απαρχή του στο βιβλίο Casamia που εκδόθηκε στην Ιταλία το 1763. Ίδιας σημασίας με τον Καζαμία είναι τα διάφορα καλαντάρια, επετηρίδες και almanach's.
Στον Πόντο δεν έχει εξακριβωθεί εάν κυκλοφόρησε ποτέ καζαμίας με τη μορφή και το περιεχόμενο που αναφέραμε παραπάνω. Ωστόσο κυκλοφορούσαν επετηρίδες και ημερολόγια
όπως :
 -  Η ηχώ του Πόντου, εικονογραφημένο της Φιλόπτωχου αδελφότητας ''Ορθοδοξία'' της Αμισού που εκδόθηκε το 1901 στην Αθήνα
 -  Το ημερολόγιο του Πόντου του Ι. Ιωαννίδη των ετών 1903,  (1ο έτος), και 1905 (2ο έτος) που εκδόθηκε στην Τραπεζούντα.

Παρακάτω παραθέτουμε πληροφορίες του Καζαμία-Καλαντάρη
κατα περιοχές στον Πόντου έτσι όπως οι Έλληνες με τις λαϊκές τους δοξασίες, προσδοκίες, φόβους και δεισιδαιμονίες είχαν ποιητικά πλέξει με τις τοπικές τους διαλέκτους.

 

Στο Σταυρίν

Έρθεν και ο Καλαντάρτς (Ιανουάριος)
και τα τσ̌ούλια σο ποδάρ' τσ'

Έρθεν και ο Κούντουρον (Φεβρουάριος)
θα τρως πολλά βούτουρον

Έρθεν ο Μάρτ'ς αγέλαστον
και ο θεοχάλαστον (καταραμένος)

Έρθες Απρίλ' για γρύλιξον (φύσα με σφυριγμό)
την γραίαν κατρακύλιξον

Έρθεν κι ο Καλομηνάς (Μάϊος)
και φοούμαι θα πεινάς

Έρθεν κι ο Κερασινόν (Ιούνιος)
έγκεν φύλλον πράσινον

Έρθεν και ο Χορτοθέρτς (Ιούλιος)
έπαρ' το δερπάν' σο χ̌έρ' τσ'

Αύγουστον φέρ' τα γεμίσ̌ια (φρούτα)
ας σην κορφήν ως τα νύχ̌ια

 

Δείτε το βίντεο για τον Καζαμία στον Πόντο

Απρίλ’τς, Απρίλιος

Απρίλ'τς - Απρίλιος

καζαμίας,πόντου,λαογραφία,απρίλης,απρίλιοςΕίναι ο τέταρτος μήνας κατά σειρά, κατά το Ιουλιανό και Γρηγοριανό ημερολόγιο. Παράγεται από τη λατινική λέξη Aprilis και αυτή από το ρήμα aperio που σημαίνει ανοίγω και σαφώς αφορά την εποχή της Άνοιξης όπου όλα τα φυτά, τα λουλούδια και τα δέντρα ανοίγουν – ανθίζουν. Κατά το αττικό ημερολόγιο ο Απρίλιος ήταν ο δέκατος μήνας και λεγόταν Μουνιχιών.

Στη χώρα μας ο Απρίλιος φέρει και άλλα ονόματα :
Ανοιξιάτης, Λαμπριάρης, Λαμπριάτης, Αϊγιωργίτης, λόγω της λαμπρής και της εορτής του Αγίου μεγαλομάρτυρα Γεωργίου.
Στον Πόντο λεγόταν : Στην Οινόη Απρίλης - Στην Τραπεζούντα Απρίλ'ς - Στα Κοτύωρα, τη Σάντα, τη Τραπεζούντα και τη Χαλδία Απρίλτς όλα παράγωγα του Απριλίου.
Επίσης στα Κοτύωρα λεγόταν και Αγιωργίτας ή Αεργίτας.

«...Απρίλτς φέρ' τα χ̌ελιδόνα̤, κελαηδούν και λιών' τα χ̌όνα̤...»
«...Έρθεν και ο Απριλής, δύο λόγια ναμουσ̌λής...»
«...Αχά έρθεν και ο Απριλής, δύο λόγια εμέν να στείλτς...»
Δίστιχα από τα Σούρμενα την Ίμερα και την Κρώμνη.

Παρακολουθείστε το αφιερωματικό μας βίντεο για τον Απρίλιο

Καλαντάρτς, Ιανουάριος

Καλαντάρης,Καλαντάρτς,Ιανουάριος,Γενάρης,Καζαμίας,ΠόντουΚαλαντάρτς - Ιανουάριος

Τ' όνομά του το παίρνει από τον ύπατο θεό των ρωμαίων Ιανό που ήταν κύριος των πάντων, της αρχής και του τέλους, για αυτό τον απεικόνιζαν με δύο πρόσωπα, το ένα κοιτούσε εμπρός και το άλλο πίσω, όπως ο χρόνος που φεύγει και ο νέος που έρχεται.

Ο Ιούλιος Καίσαρας καθιέρωσε ως πρώτο μήνα του έτους τον Ιανουάριο το 46 π.Χ.

Στην Ελλάδα φέρει τις ονομασίες : Γενάρης, Γεννολοήτης (οπότε γεννούσαν τα πρόβατα), Κλαδευτής, Γατόμηνας, Μεγαλομηνάς ή Τρανός, Κρυαρίτη (απ' τα πολλά κρύα). Κατά το αττικό ημερολόγιο αντιστοιχεί με τον Γαμηλιώνα.

Στον Πόντο λεγόταν Καλαντάρτς ( κάλαντα + άρης). Έτσι σε διάφορες περιοχές του Πόντου έφερε τις παρακάτω ονομασίες : Καλαντάρτς σε Σάντα, Τραπεζούντα και Χαλδία, Καλαντάρης σε Ινέπολη, Κερασούντα, Οινόη, Σινώπη.

Παρακολουθείστε το βίντεο μας για τον Καλαντάρη, Ιανουάριο

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ