Ο Αυτοκράτωρ Βασίλειος Β΄ ο Βουλγαροκτόνος και ο Ιερός Ναός του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Ευγενίου Πολιούχου της Τραπεζούντος του Πόντου
Κατά τον 11ο δε ήδη αιώνα είχεν ο Ναός του Αγίου Ευγενίου μέγα όνομα καθ όλη την καθ’ ημάς Ανατολήν. Κατά το πρώτον ήμισυ του 11ου αιώνος εν τω ναώ του Αγίου Ευγενίου είχε τελέσει το προσκύνημα αυτού ο αυτοκράτωρ του Βυζαντίου Βασίλειος Β’ ο Βουλγαροκτόνος (976 -1025).
Στερεώσας ο Μέγας ούτος Αυτοκράτωρ το κράτος και τον πολιτισμό προς δυσμάς δια της πανωλεθρίας των Βουλγάρων και της κατά του τσάρου αυτών Σαμουήλ νίκης ετέλεσε δύο ιστορικά προσκυνήματα άτινα έχουσι θρησκευτικήν άμα και εθνικήν σημασίαν. Το πρώτο προσκύνημα ετέλεσε εις Αθήνας αναβάς εις την Ακρόπολιν εις τον Παρθενώνα, όστις είχε μετατραπεί εις ναόν της Παναγίας ίνα προσκυνήση και αναγράψη τη υπερμάχω στρατηγώ τα νικητήρια. Το έτερον προσκύνημα ετέλεσε εν Τραπεζούντι εις τον ναόν του Αγίου Ευγενίου τη βοηθεία του οποίου εστερέωσε την εξουσία του Βυζαντίου και τον πολιτισμόν επί της Κριμαίας καταλύσας το κράτος των Χαζάρων. Ο Ιωσήφ Λαζαρόπουλος εξαίρει την εσωτερικήν σχέσιν των δυο τούτων σπουδαίων ιστορικών γεγονότων, ήτοι της ενισχύσεως του κράτους και του πολιτισμού προς δυσμάς μεν δια της πανωλεθρίας των Βουλγάρων, προς βορράν δε δια της κατά των Χαζάρων και του Βασιλέως της Γεωργίας κατενεχθείσης νίκης. «Είτα κατά Βουλγάρων στρατεύσας (ο Βασίλειος Β’) και πολλούς ανελών πλείστους δε και ζωγρήσας και τα τούτων καταστρέψας βασίλεια, εικότως και Βουλγαροκτόνος εκλήθη. Κακείθεν εις Αθήνας φοίτησας και τη Θεομήτωρι θύσας τα χαριστήρια εις την υπερκείμενη χαίρων των πόλεων επανέζευξεν. 
Ο μέντοι ρηθείς Γεώργιος, ο της ένδον Ιβηρίας κρατών, παρασπονδείσας και των συνθηκών αμελήσας, καθ’ αυτού κεκίνηκε τον αυτοκράτορα. Την δε γε Τραπεζουντίων καταλαβών πόλιν ο βασιλεύς πρόσεισι τω νεώ του εν μάρτυσι κλεινού Ευγενίου προσκυνήσων άμα και θεασόμενος, ει τινος χρήζει ο νεώς ούτος εις επίσκεψιν και τα άγια του μάρτυρος λείψανα μεθ’ όσης είχε προσπτυξάμενος αιδούς τε και τιμής τας εν αυτώ μεγάλας αψίδας δύο ανήγειρε, τους τε δυο μέγιστους κίονας και τον τρούλλον του ορόφου, ο και εισέτι οράται εδείματο, τους μοναχούς αποχρώντως δεξιωσάμενος και χρήμασι φιλοτιμησάμενος αδροίς. «Την σπάθην του Αγίου Ευγενίου και τα τροπώματα επέγνω» και ο περιφανής σουλτάνος του Ικονίου Αλαεντίν Κεϊκομπάτ, ότε εν έτει 1223 μετά βαρείας δυνάμεως επήλθεν κατά της Τραπεζούντος. Το μέγα τούτο ιστορικόν γεγονός όπερ διέσωσεν ημίν πλην άλλων και η διήγησις του Ιωσήφ Λαζαροπούλου εκθέτομεν ενταύθα λεπτομερώς πως δια τε την σπουδαιότητα αυτού και ίνα καταδειχθή η ενεργός εις την πολιτικήν και εθνικήν ζωή των Τραπεζούντιων συμμετοχή της τε Παναγίας Χρυσοκεφάλου και του Αγίου Ευγενίου και η βαθειά του λαού Τραπεζούντος θρησκευτικότης και ευσέβεια. Ο Αυτοκράτωρ Βασίλειος Β΄ ο Βουλγαροκτόνος και ο Ιερός Ναός του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Ευγενίου της Τραπεζούντος του Πόντου.
Ο Αυτοκράτωρ Βασίλειος Β΄ ο Βουλγαροκτόνος και ο Ιερός Ναός του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Ευγενίου Πολιούχου της Τραπεζούντος του Πόντου. Πηγή: Χρυσάνθου Φιλιππίδη Μητροπολίτου Τραπεζούντος «Εκκλησία της Τραπεζούντος» σελίδες 398-399.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
