Ο Τραπεζούντιος μοναχός Ευθύμιος Διονυσιάτης κατά κόσμον Θεμιστοκλής Ξενοφών Κοσμίδης (του Φίλωνος Κτενίδη)
Σε μια από τις απόκρημνες βραχώδεις γραφικές πλαγιές του Αγίου Όρους πάνω από τον όρμο της Δάφνης είναι κρεμασμένο το ιστορικό μοναστήρι του Αγίου Διονυσίου. Χτίστηκε εδώ και 654 χρόνια το 1370 με χρήματα που έδωσε στον Άγιο Διονύσιο αδελφό του Θεοδοσίου Μητροπολίτου Τραπεζούντος, ο Αυτοκράτορας Αλέξιος Γ΄ο Μέγας Κομνηνός γι' αυτό και του Μεγάλου Κομνηνού Μονή ονομάζεται.
Ο Τραπεζούντιος μοναχός Ευθύμιος Διονυσιάτης κατά κόσμον Θεμιστοκλής Ξενοφών Κοσμίδης Η διοίκησις και οι αδελφοί της Μονής με υπερηφάνεια διακηρύττουν πάντοτε στους προσκυνητές τον ιερό αυτό δεσμό του Αγίου Όρους με τον Πόντο και κάθε Πόντιος βρίσκει ιδιαίτερη περιποίηση εκεί. Σε ένα από τα πολλά κελιά του ιστορικού αυτού μοναστηριού, ζούσε την σκληρή ζωή του απλού μοναχού από το έτος 1932 και για 24 ολόκληρα χρόνια, ένας καλόγηρος, ο αδελφός Ευθύμιος. Ψηλός, λιγνός, αδύνατος, ασκητικός, πάντα άρρωστος και πάντα στο πόδι. Μια απέραντη καλοσύνη και καρτερία ξεπηδούσε από την ήρεμη και γλυκιά του ματιά, εξεχύνετο και απλωνόταν πάνω στο ασκητικό του πρόσωπο και απάλυνε κάποιο κρυφό πόνο και κάποια αόρατη πικρία που λες και φώλιαζαν μέσα στα αυλάκια των ρυτίδων του. Του εμπιστεύτηκαν την πλούσια βιβλιοθήκη του αιωνόβιο μοναστηριού και η ζωή του κυλούσε αθόρυβα ανάμεσα στους σκοτεινούς θόλους, τα στασίδια του ναού και τα αγαπημένα του βιβλία. Ένα πρωί στις 17 Δεκεμβρίου του 1955 οι αδελφοί της Μονής βρήκαν τον γέροντα Ευθύμιο πεθαμένο στο κρεβάτι του με ένα θείο χαμόγελο στα χείλη και με μια μετάλλινη εικονίτσα της Παναγίας Σουμελά στο χέρι που την κρατούσε σφιχτά πάνω στην καρδιά του. Γεννήθηκε το 1892 σε ένα φτωχόσπιτο της Τραπεζούντας, τρεις μήνες ύστερα από το θάνατο του πατέρα του. Η φτώχεια τον χώρισε από τα άλλα του αδέλφια που μεγάλωναν σε ξένα χέρια μα δεν τον εμπόδισε να τελειώσει το γυμνάσιο Τραπεζούντας, το περιώνυμο Φροντιστήριο το 1910. Τον ίδιο χρόνο φεύγει για το Αικατερινοντάρ της Ρωσίας (σημερινό Κρασνοντάρ), όπου βρίσκει θέση σε μια Ρωσική Τράπεζα ως λογιστής. Μαθαίνει καλά την ρωσική γλώσσα και είναι η μόνη εποχή που ζει μαζί με τα αδέρφια και τη μάνα του ευτυχισμένος μα η κακή μοίρα που τον κυνηγούσε από μικρό τον φθόνησε. Προσβάλλεται από φυματίωση. Από τη στιγμή εκείνη η ζωή του μεταβάλλεται σε ένα ατελείωτο μαρτύριο. Η σκέψη ότι γίνεται βάρος στους δικούς του τον βασανίζει ισχυρότερα και από το καμίνι και το βήχα της καταραμένης αρρώστιας. Η μόνη ενασχόληση και παρηγοριά του είναι η μελέτη και ο πλουτισμός των γνώσεων του. Κάποτε μέσα στη δίνη των συνταρακτικών γεγονότων που γνώρισε ο Ελληνισμός βρίσκεται πρόσφυγας στην Ελλάδα, χειροτερεύει η κατάσταση της υγείας του και ξεχειλίζει το ποτήρι των βασάνων. Απελπίζεται και θέλει να θέσει τέλος στα βάσανα και τη ζωή του. Μα η Θεία Πρόνοια τον χρειάζεται ακόμη. Ο θάνατος δεν τον δέχεται, σώζεται ως εκ θαύματος, Τον αγκαλιάζει και τον παρηγορεί πάντα η αδελφική αγκάλη και στέγη. Μια μέρα του 1932 εξαφανίζεται από το αδελφικό σπίτι. Ύστερα από ένα χρόνο έρχεται το μεγάλο μήνυμα, ο κατά κόσμον Θεμιστοκλής Ξενοφών Κοσμίδης εκάρη μοναχός και μονάζει στην Ιερά Μονή του Αγίου Διονυσίου στο Άγιον Όρος με το νέο του κατά Χριστόν όνομα Ευθύμιος Διονυσιάτης. Χριστιανισμός στον Πόντο / Θρησκευτικές Παραδόσεις - - Μοναχός Ευθύμιος Διονυσιάτης (1890 – 6 Δεκεμβρίου 1955)
Πηγή: Φίλωνας Κτενίδης - Ποντιακή Εστία τεύχος 73, Ιανουάριος 1956
Ποντιακή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
