Η Παναγία Σουμελά είναι ένα μοναστήρι κοντά στην Τραπεζούντα , σύμβολο επί 16 αιώνες του Ποντιακού Ελληνισμού. Σύμφωνα με την παράδοση, το 386 οι Aθηναίοι μοναχοί Bαρνάβας και Σωφρόνιος οδηγήθηκαν στις απάτητες βουνοκορφές του Πόντου μετά από αποκάλυψη της Παναγίας, με σκοπό να ιδρύσουν το μοναχικό της κατάλυμα.
Ο Άγιος Μεγαλομάρτυρας Γεώργιος ο Τροπαιοφόρος κατέχει την πρώτη θέση μετά την Κυρία Θεοτόκο στη λατρεία των Ελλήνων του Πόντου. Έτσι δικαιολογούνται τα εκατοντάδες ιερά προσκυνήματα, ναοί, παρεκκλήσια και ιερές μονές προς τιμήν του. Κορυφαία μονή και πασίγνωστη σε όλο τον Πόντο ήταν η Ιερά Μεγίστη Βασιλική, Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα στη Γαλλίανα της Ματσούκας.
Ο χριστιανισμός και ο μοναχισμός έχουν μακρά ιστορία στον Πόντο. Στις δύσβατες και απόκρημνες περιοχές του, και κυρίως στον ευρύτερο χώρο της Τραπεζούντας, οργανώθηκαν από νωρίς μοναχικές κοινότητες.
Ο Ανανίας Α΄ ήταν Μητροπολίτης Τραπεζούντας την περίοδο 1722-1736. Διαδέχτηκε τον Παΐσιο το 1722 ενώ ήταν μοναχός της Ιεράς Βασιλικής και πατριαρχικής Μονής του Αγίου Ιωάννη του Βαζελώνα. Το 1736 αντικαταστάθηκε στον Μητροπολιτικό θρόνο απο τον Ανανία Β΄.
Ποντιακή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com
Ο Ανανίας Β΄ ήταν μητροπολίτης Τραπεζούντας την περίοδο: 1736 - 1764. Αντικατέστησε τον Ανανία Α΄ το 1736. Απο μικρή ηλικία και λόγω φτώχιας η μητέρα του τον άφησε στην Ιερά Μονή Περιστερώνα (του Περιστερεώτα) όπου εκάρη μοναχός.
Ο Ακάκιος ήταν Μητροπολίτης Τραπεζούντας από το 1339 έως το 1351.