Το χωρίον Αμάραντα (Σούρλοβον) - Προσφυγικοί οικισμοί του νομού Κιλκίς
Το χωρίον Αμάραντα (Σούρλοβον) - Προσφυγικοί οικισμοί του νομού Κιλκίς
Ο οικισμός Σούρλοβον βρίσκονταν στα δυτικά της λίμνης Δοϊράνης και σε υψόμετρο 220 μ. Ήταν κτισμένος στους δυτικούς πρόποδες του όρους Δύσωρον (τμήμα των Κρουσσίων Ορέων), ανατολικά της Εθνικής Οδού Θεσσαλονίκης-Δοϊράνης ανάμεσα στον Άγιο Χαράλαμπο (βόρεια) και το Δροσάτο (νότια). Απέχει 27 χλμ. βόρεια-βορειοδυτικά από το Κιλκίς και 72,5 χλμ. βόρεια-βορειοδυτικά από τη Θεσσαλονίκη.
Στην Απαρίθμηση το 1913, κατεγράφησαν 346 κάτοικοι (150 άνδρες και 196 γυναίκες). Το 1914 εγκαταστάθηκαν στον οικισμό 87 οικογένειες προσφύγων (365 άτομα) από τη Θράκη και υπήρχε ελληνική σχολή στοιχειώδους εκπαίδευσης. Το 1919 ο οικισμός Σούρλοβο αναγνωρίζεται και ορίζεται έδρα της κοινότητας Σουρλόβου (Αμάραντα).
Στην απογραφή πληθυσμού του 1920, κατεγράφησαν 254 άνδρες και 274 γυναίκες, σύνολο 528 κάτοικοι, ενώ στην απογραφή προσφύγων του 1923 βρέθηκαν στον οικισμό 314 πρόσφυγες (157 άνδρες και 157 γυναίκες). Εδώ μετά το 1923 και μέχρι το 1928, κατά την Γ.Δ.Ε.Μ.-Ε.Α.Π., ήρθαν και εγκαταστάθηκαν και άλλες οικογένειες προσφύγων, έτσι ώστε ο συνολικός αριθμός των προσφύγων που εγκαταστάθηκαν στον οικισμό να ανέρχεται σε 141 οικογένειες (531 άτομα). Οι κάτοικοί του προέρχονταν από τη Θράκη και την Ανατολική Ρωμυλία (τα χωριά Σαράϊ και Αγαλάν της περιοχής Τσατάλτζας), καθώς και τον Πόντο, που ήρθαν το 1920-21 από τον Καύκασο (από το χωριό Σάντα της περιοχής Καμισλίου, καθώς και από το Κάμισλι, το Παντζαρότ και το Πελικπάς ή Μπελικπάς του Καρς).
Στις 5 Αυγούστου 1927, η Ε.Α.Π. παρέδωσε στις 102 οικογένειες προσφύγων του οικισμού τα παραχωρητήρια των οικημάτων (μετά των οικοπέδων) που ήταν τουρκικές ιδιοκτησίες. Οι πρόσφυγες προέρχονταν κυρίως από τον Πόντο, τον Καύκασο και την Ανατολική Θράκη. Ήταν αμιγής προσφυγικός οικισμός. Το 1927, ο οικισμός Σούρλοβον μετονομάζεται σε Αμάραντα, ενώ το 1934 αποσπάται από το νομό Θεσσαλονίκης και προσαρτάται στο νομό Κιλκίς (Φ.Ε.Κ. 341Α - 08/10/1934). Τα προσφυγικά χωριά και οικισμοί του νομού Κιλκίς
Στην απογραφή του 1928, εκ των 621 κατοίκων, οι 292 ήταν πρόσφυγες που ήρθαν μετά την Μικρασιατική Καταστροφή. Σύμφωνα με το Ονομαστικό Ευρετήριο Αγροτών Προσφύγων, στον οικισμό καταγράφηκαν το 1928 200 δικαιούχοι αρχηγοί οικογενειών αγροτικώς εγκατεστημένων και μελών τοιούτων οικογενειών δικαιούχων αποζημιώσεως εξ ανταλλαγής (Αρ. 133601-133800).
Στις 8 Απριλίου 1941, κατά τη Γερμανική εισβολή, Έλληνες στρατιώτες πολέμησαν στον οικισμό εναντίον των Γερμανών, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 8 Έλληνες και 17 Γερμανοί.
Το 1997 ο οικισμός Αμάραντα αποσπάται από την κοινότητα Αμαράντων (καταργείται) και προσαρτάται στο δήμο Δοϊράνης (Φ.Ε.Κ. 244Α – 04/12/1997), ενώ το 2010 αποσπάται από το δήμο Δοϊράνης (καταργείται) και προσαρτάται στο δήμο Κιλκίς του νομού Κιλκίς (Φ.Ε.Κ. 87Α – 07/06/2010). Από το 2011, με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης», τα Αμάραντα ανήκουν στην Τοπική Κοινότητα Αμαράντων (μαζί με τον Άγιο Χαράλαμπο) της Δημοτικής Ενότητας Δοϊράνης, του δήμου Κιλκίς της Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς. Κάρς (Γάρς) & Καύκασος. Ιστορία - Γεωγραφία - Λαογραφία - Πολιτισμός
Απογραφές: 621 κάτοικοι (1928), 847 (1940), 527 (1951), 676 (1961), 551 (1971), 468 (1981), 471 (1991), 256 (2011).
Αμάραντα Κιλκίς - Πηγή: Λουκάς Π. Χριστοδούλου - Προσφυγικοί Οικισμοί ΕΑΠ στη Μακεδονία 1928.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com
